۳-۴ مشخصات رقم سرازیری

این رقم دارای مشخصاتی از جمله، طول دوره رشد ۱۸۰ روز، ارتفاع بوته ۱۲۵ سانتی‌متر، وزن هزار دانه ۱۳۷۲ گرم، تعداد دانه در غلاف ۳۹/۳، عملکرد دانه خشک ۳/۵ تن در هکتار، تعداد روز تا گلدهی ۶۵-۷۵ است (اسروش، ۱۳۷۹).

۳-۵ عملیات زراعی

قطعه زمین انتخاب شده برای آزمایش از لحاظ پیش کاشت، در سال قبل به صورت آیش بود. عملیات زراعی انجام شده شامل مراحل آماده سازی زمین کاشت، داشت و برداشت بود که در زیر هر کدام به اختصار توضیح داده خواهد شد.

۳-۵-۱ آماده سازی زمین و کاشت

عملیات آماده سازی زمین شامل آبیاری اولیه، که در تاریخ ۲۰ شهریور انجام شد سپس عملیات خاک‏ورزی در تاریخ ۲ مهر آغاز گردید جهت خرد کردن کامل کلوخه‏ها و تسطیح اولیه زمین ، سه مرحله دیسک در جهت مخالف هم انجام شد (شکل ۳-۳). پس از این بر اساس نقشه طرح آزمایش و با بهره گرفتن از گچ ساختمانی، محل قرار گرفتن بلوک‏ها و نهرهای انتقال آب روی زمین مشخص شد سپس کرت‏های اصلی به وسیله دستگاه مرزبند به فاصله یک متر از هم جدا شدند و نهر‏ها با بهره گرفتن از نهرکن بین تکرارها ایجاد شد. آماده سازی نهایی کرت‏های فرعی به وسیله بیل و با فاصله نیم متر از هم انجام شد. عملیات کود‏دهی بر اساس آزمون خاک شامل ۸۰ کیلوگرم نیتروژن از منبع اوره که نیمی از آن به صورت پایه ،همراه با اعمال تیمارها برای هر کرت فرعی محاسبه و به خاک اضافه شد. به منظور جلوگیری از پاشش کود در کرت‏های مجاور توزیع کود با دست صورت گرفت. سپس از دستگاه کولتیواتور دستی جهت مخلوط کردن خاک و زیر خاک نمودن کود استفاده شد. بعد از انجام این عملیات، تسطیح زمین آغاز شد که به وسیله بیل و شن‏کش، سنگ و کلوخه‏های موجود از کرت‏ها خارج شدند. بعد از آماده کردن زمین، به وسیله شیار بازکن ردیف‏هایی را به فاصله ۲۵ سانتی‏متر ایجاد کرده و سپس روی هر خط کاشت حفره‏های کوچکی به عمق ۵ تا ۷ سانتی‏متر و به فاصله ۲۰ سانتی‏متر از همدیگر ایجاد کرده و داخل هر حفره جهت اطمینان از جوانه‏زنی بذور و دستیابی به تراکم مطلوب (۲۰ بوته در متر مربع) دو بذر قرار داده شد. عملیات کود‏دهی و تسطیح به منظور جلوگیری از هدرروی و ناهماهنگی در اعمال تیمارها به طور جداگانه، ۵ روز قبل از هر تاریخ کشت انجام شد. بلافاصله بعد از اتمام عملیات کشت در تاریخ کاشت مورد نظر (۱۰ مهر، ۲۵ مهر، ۱۰ آبان، ۲۵ آبان و۱۰ آذر)، آبیاری انجام شد (شکل ۳-۴).

شکل ۳-۳ عملیات دیسک زدن و تهیه زمین

شکل ۳-۴ آبیاری بعد از انجام عملیات کشت

۳-۵-۲ عملیات داشت

عملیات داشت شامل آبیاری، کوددهی سرک، محلول پاشی عناصر ریز مغذی و مبارزه با آفات و علف‏های‏هرز بود که مطابق با توصیه‏های مراکز تحقیقاتی انجام شد. آبیاری برحسب تاریخ کاشت و طول دوره رشد با توجه به نیاز گیاه و شرایط آب و هوایی، طوری انجام شد که گیاه با تنش خشکی و یا غرقابی مواجه نشود تا فقط تنش گرما بر گیاه تاثیر بگذارد. ۵۰ درصد کود نیتروژن در مرحله ۴ تا ۶ برگی، بعد از انجام عملیات تنک کردن و وجین دستی علف‏هرز انجام شد. علف‏های هرز داخل کرت‏ها (شامل پنیرک، پیچک‏صحرایی، خردل‏وحشی، یولاف‏وحشی، دم‏روباهی، پنجه‏مرغی، چغندر‏وحشی) به وسیله وجین دستی در سه مرحله انجام گرفت ولی علف‏های هرز بین کرت‏ها و داخل نهرهای آبیاری به صورت شیمیایی (علف‏کش پاراگوات) به میزان ۳ لیتر در هکتار کنترل شدند. بیماری لکه شکلاتی^[۴۲] مخرب‏ترین بیماری باقلا به شمار می‏رود و در تمام مناطق کشت این گیاه پراکنده شده است. این بیماری به صورت لکه‏های کوچک و بزرگ نکروتیک و قهوه‏ای رنگ گرد در تمام اندام‏های گیاه دیده می‏شود. همچنین آفت شته سیاه باقلا^[۴۳] که در مزارع حدود ۴۰ درصد باعث کاهش عملکرد باقلا می‏شود (پارسا و باقری، ۱۳۸۷). تاریخ کشت اول در مرحله ۱۰ تا ۱۲ برگی و تاریخ کشت دوم در مرحله ۸ تا ۱۰ برگی مورد هجوم این افت و بیماری قرار گرفتند که برای جلوگیری از خسارت و شیوع و انتقال آن به تاریخ‏های کشت بعدی از سموم دیازینون (جهت مبارزه با شته سیاه ) و کاپتان (جهت مبارزه با بیماری لکه شکلاتی) با غلظت یک در هزار استفاده شد. همچنین در مرحله غلاف‏دهی گیاه دچار بیماری پوسیدگی ریشه شد که به دلیل شیوع کم این بیماری نیازی به مبارزه نبود. همچنین تاریخ کشت ۱۰ مهر و ۲۵ مهر به دلیل رشد رویشی بیشتر و ارتفاع زیاد ساقه در مرحله پرشدن غلاف‏ها در اثر بارندگی طی دوره رشد دچار خوابیدگی بوته‏ها شدند.

۳-۵-۳ عملیات برداشت

در زمان برداشت (زمانی که اکثر غلاف‏ها به رنگ قهوه‏ای تبدیل شدند) سه خط اول و آخر و همچنین نیم متر از ابتدا و انتهای خطوط به عنوان حاشیه حذف و سطوح باقی مانده (یک متر مربع شامل ۲۰ بوته) در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک گیاهان در هر تاریخ کاشت در ۱۴ فروردین (برای تاریخ کشت اول)، ۱۷ فروردین (برای تاریخ کشت دوم)، ۱۹ فروردین (برای تاریخ کشت سوم)، ۲۳ فروردین (برای تاریخ کشت چهارم) و ۲۶ فروردین (برای تاریخ کشت پنجم)، به صورت دستی و با داس از سطح زمین برداشت شد. قابل ذکر است که برداشت دانه‏های خشک زمانی انجام شد که برگ‏ها زرد و ریزش کرده و رنگ غلاف‏ها از سبز به قهوه‏ای تغییر پیدا کردند (شکل ۳-۵).

شکل ۳-۵ نمایی از برداشت غلاف‏های باقلا در مرحله رسیدگی

۳-۶ صفات مورد بررسی

۳-۶-۱ عدد کلروفیل‏متر

در مرحله گلدهی برای تعیین کلروفیل برگ‏ها‏ی باقلا (هر تاریخ کاشت نامبرده)، از دستکاه کلروفیل متر دستی (اسپد) استفاده شد. بدین منظور از هر کرت آزمایشی تعداد سه بوته، و از هر بوته، آخرین برگ توسعه یافته انتخاب شد و از آن برگ از سه نقطه جداگانه عدد اسپد قرائت شد (شکل ۳-۶)، و سپس میانگین ۹ عدد قرائت شده به عنوان عدد اسپد در آن کرت در نظر گرفته شد (رینولدز و همکاران^[۴۴]، ۲۰۰۱).

شکل ۳-۶ اندازه‏گیری کلروفیل‏متر

۳-۶-۲ میزان کلروفیل^[۴۵]

مقدار کلروفیل بر اساس روش معرفی شده توسط آرنون با استون ۸۰ درصد استخراج شد، میزان جذب نور توسط عصاره استخراج شده با بهره گرفتن از دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج ۲/۶۶۳ و ۱/۶۴۵ نانومتر تعیین شد. بدین صورت که از هر تیمار دو نمونه برگ تازه برداشته و از هر برگ ۱/۰ گرم جدا و درون شیشه حاوی ۱۰ میلی‏لیتر استون ۸۰ درصد به مدت ۴۸ ساعت غوطه‏ور کرده در این مدت ظروف حاوی نمونه در مکانی بدون نور نگهداری کرده و سپس نمونه گیاهی را از محلول استون جدا کرده و محلول باقی مانده قرائت و غلظت کلروفیل از طریق روابط زیر بدست آمد.
کلروفیل a (mg/g FW)= 7/12( 663 nm جذب در) -۶۹/۲ (۶۴۵ nm جذب در) × V/(1000× W)
کلروفیل b(mg/g FW)= 9/22( 645 nm جذب در)- ۶۹/۴ (۶۶۳ nmجذب در ) × V/(1000× W)
در این روابط vحجم نمونه استخراج شده و w وزن تر نمونه است (اشرف و همکاران، ۱۹۹۴).

۳-۶-۳ نیتروژن دانه و برگ

میزان نیتروژن دانه و برگ توسط کجلدال سنجیده شد (شکل ۳-۷). برای اندازه‌گیری نیتروژن برگ، در مرحله‌ی آغاز گل‌دهی از ۱۰ بوته در هر کرت آخرین برگ توسعه یافته جدا شد و به مدت ۴۸ ساعت در آون با دمای ۷۰ درجه سانتیگراد قرار گرفت. برای اندازه‌گیری نیتروژن دانه نیز، حدود ۱۰ گرم دانه با شرایط مذکور در آون خشک ‌شد. سپس نمونه‌ها آسیاب شده و ۵/۰ گرم از نمونه‏ها را جدا کرده و در لوله آزمایش افزوده و در ادامه به آن ۲ گرم کاتالیزور شامل سولفات پتاسیم و سولفات مس افزوده شد و پس از افزودن ۷ میلی لیتر اسید سولفوریک ۹۶ درصد به هر کدام از نمونه‏ها، مجموعه لوله‏های آزمایش را در رک مخصوص قرار داده و به هود منتقل کرده. با افزودن تدریجی دما به ۴۰۰ درجه سانتی‏گراد، هضم نمونه‏ها به مدت ۳ ساعت تا رسیدن به محلول شفاف ادامه یافت (شکل ۳-۸). پس از خاموش کردن کوره و کاهش دمای نمونه‏ها تا رسیدن به دمای محیط، با اضافه کردن ۱۰ میلی لیتر آب مقطر به نمونه‏ها و بلانک درصد نیتروژن به وسیله دستگاه کجدال اندازه‏گیری شد (برمنر، ۱۹۹۶).

شکل ۳-۷ اندازه‏گیری نیتروژن توسط دستگاه کجلدال شکل ۳-۸ انجام عملیات هضم

۳-۶-۴ درصد فسفر دانه

اندازه‏گیری فسفر دانه به روش اولسن توسط دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه‏گیری شد (شکل ۳-۹). بدین ترتیب که ۲ گرم از دانه‏های هر کرت آسیاب شد و در کروزه‏های چینی قرار داده و ۵ میلی‏لیتر نیترات منیزیم ۵/۰ نرمال به آن اضافه شد. به مدت ۲ ساعت در بن ماری در دمای ۱۰۰ درجه قرار داده شد تا نیترات منیزیم آن کاملاً تبخیرگردید. سپس در کوره در دمای ۵۵۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴ ساعت قرار گرفت و خاکستر شد. بعد از خارج کردن نمونه‏ها از کوره به هر یک از آن‏ها ۵ میلی‏لیتر اسید کلریدریک ۲ نرمال اضافه کرده و از کاغذ صافی عبور داده شد و با آب مقطر ولرم عصاره گیاه را به حجم ۵۰ سی‏سی رسانده شد. بعد از اتمام عصاره‏گیری ۱۰ میلی‏لیتر از آن را برداشته و با ۱۰ میلی‏لیتر مولیبدات آمونیوم ۱ نرمال و ۱۰ میلی‏لیتر بی‏کربنات سدیم ۵/۰ نرمال و ۲ میلی‏لیتر کلرو‏‏قلع مخلوط کرده و در نهایت با آب مقطر به حجم ۵۰ سی‏سی رسانده شد و سپس با اسپکتروفتومتر در طول موج ۶۶۰ نانومتر قرائت شد. لازم به ذکر است برای بدست آوردن مقدار نهایی فسفر منحنی استاندارد نیز بدست آمد. این استاندارها نیز توسط دستگاه قرائت شد و با نرم افزار اکسل و بدست آوردن همبستگی و رگرسیون معادله‏ی خطی که دارای عرض از مبدا و شیب بود بدست آمد. با بهره گرفتن از این معادله‏ی خط مقدار نهایی فسفر دانه برحسب پی‏پی‏ام به دست آمد. استاندار‏دها به مقدار صفر، ۲/۰، ۴/۰، ۶/۰، ۸/۰ و ۱ پی‏پی‏ام تهیه شد. برای این منظور به ترتیب صفر، ۲، ۴، ۶، ۸ و ۱۰ میلی‏لیتر از محلول مادر (پتاسیم دی هیدروژن فسفات)، ۱۰ میلی لیتر بی‏کربنات سدیم، ۱۰ میلی‏لیتر مولیبدات آمونیوم و ۲ میلی لیتر کلروقلع اضافه شد. سپس با آب مقطر به حجم ۵۰ سی‏سی رسانده شد (اولسن و سامرز، ۱۹۸۲).

شکل ۳-۹ مراحل اندازه‏گیری فسفر دانه

۳-۶-۵ میزان روی در دانه

یک گرم از نمونه گیاهی را که از قبل خشک و آسیاب شده به‌دقت وزن شد و به کروزه چینی منتقل گردید و ۵ میلی‌لیتر نیترات منیزیم به آن اضافه شده و روی حمام بن‌ماری قرار داده شد تا نمونه‌های گیاهی خشک شدند. بعد از خشک شدن داخل کروزه چینی قرار داده و به کوره، انتقال داده شد (در دمای ۵۵۰ درجه سانتی‌گراد) در نهایت عمل خاکسترگیری انجام شد. این عمل به‌مدت دو ساعت انجام گردید به طوری که مواد آلی کامل سوخته و به خاکستر تبدیل شدند. بعد از خنک شدن کروزه‏ها، اسید کلریدریک ۲ نرمال به میزان ۵ میلی‌لیتر به ازای هر گرم نمونه اضافه شده و با حرارت دادن ملایم کروزه‏ها در حمام بن‌ماری مواد خاکستر شده در اسید حل شدند. سپس محلول تهیه شده با کاغذ صافی صاف ‌گردیدو سپس محلول تهیه شده با بهره گرفتن از آب مقطر به حجم نهایی ۱۰۰ میلی‌لیتر رسیده و نهایتا توسط دستگاه جذب اتمیک قرائت شد (اولسن و سامرز، ۱۹۸۲).

۳-۶-۶ میزان آهن دانه

بوسیله‏ی دستگاه جذب اتمیک و از روش خاکسترگیری خشک استفاده شد. در این روش ۱ گرم از دانه را آسیاب کرده و در کروزه‏های چینی قرار داده شد. در کوره در دمای ۵۰۰ درجه سانتیگراد به مدت ۲ ساعت تبدیل به خاکستر گردید. به هر یک از نمونه ۵ میلی‏لیتر اسید کلریدریک ۲ نرمال اضافه شد و در بن ماری در دمای ۵۶ درجه به مدت ۱۰-۵ دقیقه قرار داده شد. و پس از صاف شدن با کاغذ صافی به یک بالن ژوژه ۵۰ میلی لیتری منتقل گردید و با آب مقطر ولرم به حجم ۵۰ سی‏سی رسانده شد. از این عصاره بدست آمده برای قرائت آهن استفاده شد. لازم به ذکر است استانداردهایی تهیه شد و منحنی استاندارد و معادله‏ی خط بدست آمد و از روی این معادله مقدار نهایی عنصر بر حسب میلی‏گرم در کیلوگرم برآورده شد (اولسن و سامرز، ۱۹۸۲).

۳-۶-۷ درصد محتوی نسبی آب برگ (RWC)

در مرحله ۵۰ درصد گلدهی، از هر کرت آزمایشی تعداد ۳ برگ جوان و تازه انتخاب و بلافاصله به آزمایشگاه منتقل کرده، به قطعات ۲ سانتی‏‏‏‏‏‏‏‏متری تقسیم و با دقت ۰۰۱/. گرم توزین شد (FW). سپس این قطعات به منظور تعیین وزن تورژسانس به مدت ۲۴ ساعت در شدت نور کم در داخل آب مقطر قرار داده و وزن اشباع آن‏ها اندازه‏گیری ‏شد(SW). در نهایت برگ به مدت ۴۸ ساعت در دمای ۷۵ درجه سانتی‏گراد در آون نگهداری و سپس وزن خشک آن‏ها تعیین گردید (DW). سپس درصد محتوای نسبی آب برگ با بهره گرفتن از رابطه زیر محاسبه شد (ریجی و همکاران^[۴۶]، ۱۹۹۰).
RWC=(F W-DW)/(SW-DW)×۱۰۰

۳-۶-۸ ثبات حرارتی غشای سلول

به منظور تعیین ثبات حرارتی غشای سلول (CMTS)، در مرحله ۵۰ درصد گلدهی نمونه‏هایی از جوان‏ترین برگ توسعه یافته به آزمایشگاه انتقال و با بهره گرفتن از پانچ از هر برگ در مرحله گلدهی دیسک‏هایی با قطر نیم سانتی‏متر تهیه شد. قطعات حاصل پس از آنکه سه مرتبه با آب مقطر شسته، به لوله‏های آزمایش حاوی ۱۰ میلی‏لیتر آب مقطر انتقال داده شدند. سپس نمونه ها را بر روی شیکر با ۱۰۰ دور در دقیقه برای مدت ۲۴ ساعت قرار داده و EC₁ آن‏ها با بهره گرفتن از دستگاه هدایت الکتریکی تعیین شد. سپس نمونه‏ها در اتوکلاو در دمای ۱۲۰ درجه سانتیگراد به مدت ۲۰ دقیقه قرار ‏گرفتند و EC₂ اندازه‏گیری شد و نهایتا پایداری دمای غشای سلول با بهره گرفتن از رابطه زیر محاسبه گردید (یلدیریم^[۴۷] و همکاران، ۲۰۰۹).
CMTS = [1- (EC₁/EC₂)]× ۱۰۰
در رابطه فوق، EC₁ و EC₂، یعنی هدایت الکتریکی اولیه (قبل از اتوکلاو) و ثانویه (بعد از اتوکلاو) نمونه‏ها می‏باشد.

۳-۶-۹ شاخص سطح برگ

در مرحله ۵۰ درصد گلدهی، برگ‌های ۳ بوته‌ برداشت شده جدا گردیدند و سپس از میان آنها ۴۰ برگ به طور تصادفی انتخاب شده و سطح هر کدام از برگ‏ها به وسیله دستگاه سطح برگ‏سنج محاسبه گردید (شکل ۳-۱۰). پس از محاسبه سطح ۴۰ برگ نمونه، وزن خشک آنها نیز به دست آمد. بعد از آن وزن خشک همه‏ی برگ‏های بوته‏های برداشت شده اندازه‏گیری شده و با بهره گرفتن از نسبت سطح به وزن خشک، سطح کل برگ‏های محل نمونه‏برداری شده به دست آمد. پس از آن با تقسیم سطح برگ‏های مورد نظر بر سطح زمین نمونه‏برداری شده شاخص سطح برگ در آن مرحله برای هر کرت آزمایشی محاسبه شد (مرادی تلاوت، ۱۳۸۹).
شکل ۳-۱۰ اندازه گیری شاخص سطح برگ توسط دستگاه سطح برگ سنج

۳-۶-۱۰ ارتفاع بوته

برای اندازه‏گیری ارتفاع بوته، تیمارهای مختلف در تاریخ‏های کاشت متفاوت (در زمان برداشت و رسیدگی)، از گیاهان برداشت شده هر کرت ۱۰ بوته به طور تصادفی انتخاب و ارتفاع آنها بر حسب سانتی‏متر و به وسیله متر اندازه‏گیری شد و در نهایت میانگین آنها محاسبه گردید.

۳-۶-۱۱ ارتفاع اولین غلاف از سطح زمین

برای اندازه‏گیری ارتفاع اولین غلاف از سطح زمین، تیمارهای مختلف در تاریخ‏های کاشت متفاوت(در زمان برداشت و رسیدگی)، از گیاهان برداشت شده هر کرت ۱۰ بوته به طور تصادفی انتخاب و ارتفاع اولین غلاف از سطح زمین بر حسب سانتی‏متر و به وسیله متر اندازه‏گیری شد و در نهایت میانگین آنها محاسبه گردید.

۳-۶-۱۲ تعداد شاخه‏های فرعی

در این زمینه نیز بین مستی مجرمانه و غیرمجرمانه فرقی نیست در هر صورت چون تلف به مست مستند است ، او ضامن خسارت می باشد. بله اگر کسی در مستی غیرمجرمانه، تلف را مستند به مست نداند و آن را حادثه بداند، به ضمان قائل نخواهد شد (حاجی ده آبادی،۱۳۸۷، ص ۳۸۳).

۳-۱-۵-۵- مسئولیت مست نسبت به جرایم مستوجب حد

اگر شخصی که بدون عذر شرعی اقدام به شرب خمر کرده، در حالت مستی مرتکب جرمی غیر از جرم قتل مانند زنا، سرقت ، قذف و … گردد آیا نسبت به این جرم انجام شده در حال مستی مسئولیت دارد یا نه؟ بین فقهای شیعه نظرات مختلفی است:
۱ – نظریه اشتراک حدود با قصاص :
بر اساس این نظریه، وضعیت مست در جرایم مستوجب قصاص تفاوتی با جرائم مستوجب حد ندارد.
به این معنی که اگر کسی در جرم قتل قائل به قصاص مست شده، در این فرض نیز معتقد به اجراء حدود، و اگر در آنجا قائل به عدم قصاص شده، در اینجا نیز معتقد به عدم اجراء حدود شده است به عبارت دیگر: آنچه در واقع باعث اشتراک حدود و قصاص در این مورد شده در این است که دلیلی که به وسیله آن قصاص مست رد یا اثبات شده، اطلاق دارد به گونه ای که بحث حدود را نیز شامل می شود.
مانند دلیل «مکلف بودن فرد مست و تساوی او با غیر مست» که برای اثبات قصاص مست و یا دلیل «انتفاء قصد در حال مستی» که برای نفی قصاص به آن استدلال شده ، طبق مقتضای اطلاق دلیل اول بر کسی که در حال مستی مرتکب جرائم مستوجب حد شود حدود اجرا می شود . همچنان که اقتضای دلیل دوم عدم اجراء حدود بر وی می باشد.

صاحب جواهر با توجه به تمسک به اطلاق دلیل «تساوی مست با غیر مست» همچنان که قصاص را برای مست ثابت می کند، حدود را نیز بر وی جاری می داند . مثلاً در مورد جماع شخص مست که آیا زنا مست یا وطی به شبهه می فرماید:
اگر شرب خمر با علم و اختیار بوده ، قول مشهور بین فقهای امامیه این است که آیا جماع زنا محسوب می شود و به همین جهت حد بر او جاری می شود . همچنان که شیخ طوسی و شیخ مفید و دیگران تصریح به این مطلب کرده اند. بلکه گفته شده: غیر از علامه حلی در کتاب التحریر، مخالف دیگری در مسأله ثبوت حد زنا بر مست وجود ندارد و ایشان نیز در بقیه کتاب ها موافق با مشهور است (نجفی،۱۴۰۴، ص ۱۳۶ ).
دلیلی که صاحب جواهری برای ثبوت حد زنا بر مست آورده است این است که:
برکسی که روایات وارد شده، در مورد تحریم خمر و مسکر ، مراجعه کنید این مطلب پوشیده نیست که این روایات ، ظاهر یا صریح در این معنی هستند که شخص مست در افعالش به منزله غیر مست است و در نتیجه حدود و قصاص و سایر احکام بر او جاری است (همان، ص ۲۴۶) .
برخی در مقام رد دلیل تساوی مست با غیر مست، با استدلال به دلیل «انتفاء قصد در حال مستی» گفته اند:
چگونه می توان این را پذیرفت که فرد مست در همه احکام همچون غیر مست باشد در حالی که در عقود و ایقاعات احتیاج به قصد دارند و فرد مست فاقد قصد است. و از این دلیل، نتیجه گرفته اند کافر مست محکوم به حدود و قصاص نمی شود. و آنچه این عدم محکومیت را تأیید می کند حدیثی ازحضرت علی (ع) نقل شد. در این حدیث ، حضرت علی (ع) به دلیل اینکه حد شرب خمر ۸۰ تازیانه است را ذکر کرده اند که در حال مستی مرتکب قذف می شود و حد قذف نیز ۸۰ تازیانه است.
اگر فرد مست همچون غیر مست مکلف و مسئول باشد ، لازمه اش این است که در مورد حدیث، دو حد (شرب خمر و قذف) بر او جاری شود . پس ، از این حدیث معلوم می شود که مست با غیر مست تفاوت دارد و در صورت ارتکاب جرم در حال مستی ، حدود و قصاص بر او جاری نمی شود (شیرازی، ۱۹۹۸، ص ۱۹۵).
۲ – نظریه افتراق حدود از قصاص :
برخلاف نظریه سابق که حدود و قصاص در اجراء و عدم اجراء با هم مشترک بودند ، بر اساس این نظریه ، حدود جهت اجزاء بر مست از قصاص فاصله می گیرند . یعنی برخی از فقیهان امامیه در بحث قبلی قائل به عدم قصاص مست شده بودند. در این بحث معتقد به اجراء حد بر مست شده اند . و آنچه این افتراق شده است چیزی غیر از مقدار دلالت ، دلیل در بحث قصاص نیست.
دلیلی که به وسیله آن قصاص از مست نفی شده ، اختصاص به باب قیاس دارد و بحث حدود را شامل نیست. مثلاً کسانی که با استدلال به دلیل «احتیاط در اباحه خون مسلمان قصاص را از مست نفی کرده اند.»
از آنجا که در حدود، این احتیاط منتفی به انتفاء موضوع است یعنی در حدود مسئله مباح شمردن خون و گرفتن جان دیگری مطرح نیست و مقدار دلالت این دلیل اختصاصی به بحث قصاص دارد. دیگر در باب حدود رعایت این احتیاط را لازم ندانسته اند. از سوی دیگر گر چه فرد مست در هنگام ارتکاب جرم مستوجب حد فاقد قصد بوده اما به جهت اینکه، با اختیار از خود سلب قصد کرده لذا حکم به اجراء حد کرده اند (سبزواری ، بی تا ، ص ۲۳۹ – ۲۴۱ ).

۳-۱-۵-۶- ارتکاب سایر جرایم در حال مستی از منظر قانون مجازات اسلامی

مطابق قواعد فقهی و حقوقی، مستی با دو شرط (سلب اراده به طور کلی و خود را برای مست ارتکاب جرم مست نمودن ) می تواند مانع مسئولیت نسبت به جرم ارتکابی در چنین حالتی باشد و قانونگذار این مطلب را در مورد ارتکاب قتل در حال مستی در ماده ۲۲۴ با شیوه خاصی مقرر نموده است .
حال می خواهیم ببینیم که ارتکاب سایر جرایم در حال مستی در منظر قانون مجازات اسلامی چه وضعیتی دارد. و نیز در صورت شک در تحقق دو شرط فوق در مورد سایر جرایم چه باید گفت:
شرایط مستی رافع مسئولیت نسبت به ارتکاب سایر جرایم:
سایر جنایات مثل ضرب و جرح و قطع عضو و . . . حکمی همانند قتل را دارند. در مورد سایر جرایم نیز وضعیت به همین گونه است.
یعنی همانگونه که با دو شرط قتل در حال مستی، عمد تلقی نشده و قصاص ندارد، ارتکاب سایر جرایم در حال مستی نیز عمد تلقی نشده ومجازات ندارند به این معنی که اگر کسی در حال مستی مرتکب زنا، لواط ، قذف و توهین و … جرایم ندارد.
در این زمینه ماده ۵۳ ق . م . ۱٫ مقررمی دارد که: «اگر کسی بر اثر شرب خمر مسلوب الاراده شده لکن ثابت شود که شرب خمر به منظور ارتکاب جرم بوده است، مجرم علاوه بر مجازات استعمال شرب خمر به مجازات جرمی که مرتکب شده است نیز محکوم خواهد شد.
منطوق ماده در مورد مسئولیت کیفری است و قانونگذار تأکید می کند در صورتی که کسی برای ارتکاب جرم خود را مست کند به مجازات آن جرم محکوم می شود ولو اینکه در حین ارتکاب جرم به کلی مسلوب الاراده شده است. ومفهوم این ماده در مورد مسئولیت کیفری است و آن اینکه اگر کسی بر اثر شرب خمر، مسلوب الاراده شود ولی ثابت شود که شرب خمر به منظور ارتکاب جرم نبوده است، فقط به مجازات شرب خمر محکوم می شود.
بنابراین قانونگذار به آن قاعده کلی که در باب رفع مسئولیت در اثر مستی است هم در باب قتل و هم در باب سایر جرایم اشاره کرده است. در باب قتل با صراحت ماده ۲۲۴ و در باب سایر جرایم ماده ۵۳ به آن اشاره کرده است. و از این حیث تفاوتی میان قتل و سایر جرایم نیست.
البته در بین دو ماده ۲۲۴ و ۵۳ چند نکته ضرورری است که بدانیم.
نکته اول: قانونگذار در ماده ۵۳ از واژه «مسلوب الاراده» و در ماده ۲۲۴ از واژه «مسلوب الاختیار» استفاده کرده است. البته این دو واژه مترادف هستند و به یک معنا به کار رفته اند.
نکته دوم: گرچه قانونگذار برخلاف ماده ۲۲۴ ، در ماده ۵۳ از قید «به کلی» استفاده نکرده و نگفته «به کلی مسلوب الاراده شود» فرض قانونگذار همین است که شخص به کلی مسلوب الاراده شود. اصولاً مسلوب الاراده شده باشد.
اینکه گفتیم بر اساس ماده ۵۳ و قواعد فقهی و حقوقی، با دو شرط مسئولیت کیفری نسبت به ارتکاب سایر جرایم در حال مستی وجود ندارد، تنها در مورد جرایم عمدی است. بنابراین اگر کسی در حال مستی مرتکب جرایم غیر عمدی شود، مسئولیت کیفری وی نسبت به این جرایم باقی است و او به مجازات مقدر قانونی محکوم خواهد شد ولو آنکه به کلی مسلوب الاراده بوده است زیرا عنصر معنوی جرایم غیر عمدی، تقصیر است و تقصیر با مستی تعمدی حاصل می شود.
این مطلب در حقوق برخی کشورها از جمله انگلستان پذیرفته شده است: برخورد پذیرفته شده در حقوق انگلستان آن است که در جرایم مثل قتل عمدی یا ایراد عمدی صدمات شدید جسمانی، که نیازمند «سوء نیت خاصی» می باشند، مستی مرتکب موجب عدم تحقق این سوء نیت و در نتیجه عدم مسئولیت وی می شود. لیکن در جرایمی مثل قتل غیر عمدی، که به جای عنصر عمد به صرف سهل انگاری ارتکاب می یابند ، مستی متهم موجب برائت وی نمی شود، زیرا صرف این واقعیت که متهم عمداً مست شده است موجب تحقق عنصر سهل انگاری لازم می گردد (صادقی ، ۱۳۸۹ ، ۲۸۱).
اگر در جرایم ارتکابی سلب اراده به کلی نباشد و در عین حال، اراده هم به کلی باقی نباشد و به تعبیر دیگر اختلال نسبی اراده صورت گرفته باشد، مطابق قانون مجازات اسلامی چه باید کرد؟
در اینجا باید گفت چون سلب اراده به طور کلی نبوده است، مسئولیت کیفری برقرار است. اما به نظر می رسد بهتر است با شناسایی اختلال نسبی اراده، مست مجرم از تخفیف در مجازات بهره مند شود. کاری که قانونگذار پیش از انقلاب در تبصره ماده ۳۷ قانون مجازات عمومی ۱۳۵۲ آن را پذیرفته بود.
به عبارت دیگر اگر مستی به منظور ارتکاب جرم نباشد و اراده به کلی مسلوب نشده، اما تحت تأثیر مواد الکلی و مانند آن اراده تا حدی مختل شده است، مجرم از تخفیف نسبت به مجازات جرایم ارتکابی در چنین حالی برخوردار شود. البته پذیرش اختلال نسبی اراده ، این امر تنها در جرایم تعزیری و بازدارنده که قواعد «التعزیر بید الحاکم» و «التعزیر الی الحاکم» بر آن ها حاکم است قابل اعمال است اما در جرایم حدی ، قصاص و دیات که میزان مجازات آن ها مقطوع است ، قابل اعمال نیست.
البته شاید بتوان در این گونه جرایم نیز به خصوص در جرایم حدی، یا تمسک به قاعد درأ، به تبدیل مجازات به نوع دیگر – مثل تعزیر – قائل شد. به این بیان که همانگونه که قاعده درأ، گاه اصل مجازات حدی را ساقط می کند، گاه شدت آن را از بین می برد (داماد ، ۱۳۸۹ ، ص۱۲۲) .
هرگاه مرتکب در حال ارتکاب جرم به اختلال نسبی قوه تغییر و یا اراده دچار شود به حدی که در ارتکاب جرم مؤثر واقع گردد، در صورتی که شرایط تحقق جرم و مجازات را مرتفع سازد، مستوجب مجازات نخواهد بود و در غیر این صورت در جرایم موجب حد یا قصاص و دیات، طبق مقررات آن مجازات ها خواهد بود و در جرایم تعزیری دادگاه مکلف است مجازات وی را طبق قانون تخفیف دهد.

۳-۱-۵-۷- ارتکاب جرائم در رانندگی در حالت مستی

مسئولیت کیفری با دو شرطی که گفته شد برای ارتکاب سایر جرایم در حال مستی نیز همانند قتل منتفی است . در حقوق ایران تنها یک استثناء وجود دارد و آن هم رانندگی در حال مستی و منجر شدن به وقوع قتل و صدمات بدنی غیر عمدی است. فصل بیست و نهم از کتاب قانون مجازات اسلامی به جرایم ناشی از تخلفات رانندگی اختصاص یافته است و مواد ۷۱۴ تا ۷۲۵ این فصل به جرایم مزبور اشاره دارد.
ماده ۷۱۴ درباره قتل غیر عمدی ناشی از تقصیر یعنی بی احتیاطی ، بی مبالاتی ، عدم رعایت نظامات دولتی و یا عدم مهارت راننده است. به همین ترتیب صدمات بدنی در مواد ۷۱۵ تا ۷۱۷ این قانون مقررات شده اند . قانونگذار در ماده ۷۱۸ مقرر می دارد:
در موارد فوق هرگاه راننده یا متصدی وسایل موتوری در موقع وقوع جرم مست بوده یا پروانه نداشته یا زیادتر از سرعت مقررر حرکت می کرده است … به بیش از دو سوم حداکثر مجازات مذکور در مورد فوق محکوم خواهد شد.
دادگاه می تواند علاوه بر مجازات فوق مرتکب رابرای مدت یک تا پنج سال از حق رانندگی یا تصدی وسایل موتوری محروم نماید. در واقع قانونگذار تقصیر را دو قسم کرده است : شدید و غیر شدید.
در صورتی که شدید باشد و آن در صورتی است که راننده در موقع وقوع جرم مست بوده یا پروانه نداشته … مجرم به بیش از دو سوم حداکثر مجازات ها و نیز با صلاحدید دادگاه به محرومیت از حق رانندگی یا تصدی وسایل موتوری از یک تا پنج سال محکوم می شود. در صورتی که تقصیر شدید نباشد و آن در صورتی است که یکی از مصادیق ماده ۷۱۸ وجود نداشته باشد، مجرم به مجازات های مقرر در مواد ۷۱۴ تا ۷۱۷ که همگی از نوع حبس و دارای حداقل و حداکثر است محکوم می شود.
آنچه محل نظر است این است که قانونگذار نه تنها مستی در موقع رانندگی منجر به قتل و صدمات غیر عمدی را عذر و مانع مسئولیت کیفری نسبت به حبس نداشته بلکه آن را از نوع تقصیر شدید قلمداد کرده است و در نتیجه ماده ۷۱۸ استثنایی است بر قاعده کلی که برای مستی رافع مسئولیت کیفری بیان شد (افراسیابی،۱۳۷۷، ص ۱۳۴).
گر چه برخی نویسندگان این ماده را استثنا قلمداد نکرده اند و نوشته اند:
مستی از علل مشدده مذکور در این ماده منجر به سلب قوه اراده به طور کلی نمی گردد، بلکه استعمال مشروب الکلی قوه اراده را دچار ضعف نموده است، بدیهی است فرض قانونی بر عدم سلب اراده از مرتکب است ولیکن هرگاه ثابت گردد که راننده به واسطه مستی مسلوب الاراده بوده و به منظور ارتکاب جرم مست ننموده ، عمل ارتکابی قابل کیفر نمی باشد (شکری و سیروس، ۱۳۸۵، ص ۸۴۲).
اما به نظر می رسد ادعای فوق بدون دلیل است و مستی در ماده ۷۱۸ مطلق است و شامل سلب اراده به طور کامل می گردد و در نتیجه حق با کسانی لست که ماده ۷۱۸ را استثنایی بر ماده ۵۳ (به تعبیر صحیح استثنایی بر قاعده مستی سالب مسئولیت کیفری) گرفته اند (زراعت، ۱۳۷۹، ص ۸۲۰).
ماده ۷۱۸ تنها در مورد مستی تعمدی یعنی مستی مجرمانه است و شامل مستی غیر مجرمانه نمی شود. بنابراین اگر کسی در اثر جهل به مشروب و یا به جهت اجبار و اکراه بر شرب مسکر مست شود و در اثر رانندگی موجب صدمه بدنی و یا قتل دیگری شود، ماده ۷۱۸ در مورد او اعمال نمی شود. زیرا وقتی می توان مستی را به عنوان عامل مشدده کیفردر نظر گرفت که مجرمانه باشد و الّا معقول نیست.
در خصوص علت تشدید مجازات در فرض رانندگی در حال مستی، گفته شد : «در بعضی فعالیت های اجتماعی که مستلزم دقت و احتیاط زیاد است قانونگذار، مستی را به عنوان اماره بارز بی احتیاطی تلقی و برای مرتکب عمل مجرمانه مجازات شدیدتر در نظر گرفته است.

گفتار سوم – تفاوت بین خیارات در بیع الکترونیکی با بیع سنتی
با توجه به بررسی های انجام شده در دو گفتار قبل به نظر تفاوت چندانی در خصوص خیارات موجود بین عقود سنتی و قراردادهای الکترونیکی وجود ندارد . با این حال با توجه به ویژگی های خاص قراردادهای الکترونیکی ممکن است در برخی از انواع خیارات مسائلی قابل بررسی باشد که در چند بند به آن می پردازیم .
بند اول - خیار رویت و تخلف از وصف
در حقوق ایران خیار رویت و تخلف از وصف وقتی قابل طرح است که طرفین قبل از انعقاد قرارداد موضوع معامله را ندیده باشند و به استناد اوصاف و با قید آن اقدام به انجام معامله کرده باشند . ( مستفاد از ماده ۴۱۰ قانون مدنی ) . در همه اشکال انعقاد قراردادهای الکترونیکی اعم از انعقاد به وسیله نامه الکترونیکی، وب سایت ها یا اتاق گفتگو معمولا خریدار کالا را رویت نمی نماید و بر اساس اوصاف آن اقدام به معامله می نماید، بنا براین درهمه این اشکال خیار رویت قابل طرح خواهد بود .

سوال قابل طرح این است که گاهی تصویر کالا از زوایای متفاوت از طریق اینترنت برای خریدار به نمایش گذاشته می شود ویا فیلم کالا به همراه نحوه کار آن به خریدار نشان داده می شود، حال آیا می توان این مشاهدات خریدار را رویت محسوب نمود ومسیر اجرای خیار رویت را در این گونه موارد بست ؟ به همین ترتیب گاهی در انعقاد قرار داد از طریق اتاق گفتگو تصویری از کالا و نحوه کار آن توسط فروشنده به خریدار نشان داده می شود، آیا می شود گفت رویت محقق شده است ؟ به نظر می رسد آنچه در خیار رویت قابل توجه است این است که هدف از رویت آگاه شدن از موضوع معامله است، دیدن در عالم واقع و لمس مادی آن موضوعیت ندارد، به هر طریقی که بتوان از چند و چون کالا آگاه شد، رویت محقق می شود و خیار رویت منتفی می گردد^[۱۱۵] . اما اگر اوصاف کالا با آنچه به خریدار ارائه شده است متفاوت باشد خیار تخلف از وصف قابل اعمال خواهد بود .
با این حال باید توجه داشت که دو خیار تخلف از وصف یا خیار رویت را نمی توان از هم تفکیک نمود. به بیان رساتر در برخی از نظرات فقهی نیز خیار رویت در مواقعی مورد استناد قرار می گیرد که مبیع بر اساس رویت پیشین خریداری شده باشد بر همین مبنا در بسیاری از احکام این دو خیار را مصداق یک موضوع تلقی می نمایند و احکام مشترک را بر هر دو اعمال می نمایند. همانطور که قبلا بیان گردید هدف از رویت مبیع آگاهی از وصف کالای مورد نظر می باشد به نحوی که جهل خریدار نسبت به مبیع رفع گردد.چرا که در موردی که خریدار مبیع را مشاهده نموده و آنرا خریداری می نماید بر اساس مشاهدات خود قصد را بر خرید کالای مورد نظر می گذارد و با توجه به اینکه هر مالکی از اوصا ملک خویش اگاه می باشد اوصاف مبیع مورد نظر مورد قصد مشترک قرار می گیرد درست مثل جایی که این اوصاف در قرارداد ذکر گردیده باشد. بر همین مبنا برای وارد شدن اوصاف مورد نظر در قصد مشترک نیازی به تصریح در قرارداد وجود ندارد. بلکه تعلق قصد مشترک طرفین بر این امر کفایت می کند.بر همین مبنا در بیع مال کلی نیز خیار رویت و تخلف از وصف امکان پذیر نمی باشد. پس باید بیان داشت که چون کالاهای ارائه شده از سوی سایت ها و طرق الکترونیکی به عنوان نمونه تلقی شده و در صورت عدم مطابقت کالا با اوصاف ذکر شده در قرارداد یا اوصاف مورد رویت قرارگرفته خریدار حق فسخ قرارداد را دارد. ماده۴۱ قانون تجارت الکترونیکی نیز همین قاعده را اعمال نموده و برای خریدار حق فسخ قرار داده است. حق فسخی که برای اعمال ان قید خاصی بیان نشده و صرفا به این نکته اکتفا گردیده است که اگر مبیع ارسالی با کالای خریداری شده یکی نباشد خریدار حق ارجاع خواهد داشت. لازم به ذکر می باشد که منظور ماده مذکور ارسال کالایی کاملا متفاوت از مبیع نمی باشد چرا که برای داشتن حق ارجاع این گونه موارد نیاز به تصریح ندارد چرا که امری بدیهی است.بر همین اساس باید بیان داشت که این ماده مصداقی از خیار تخلف از وصف یا خیار رویت می باشد.
نکته قابل ذکر این است که در بیع کالای دیجیتال هیچ گاه خیار رویت جاری نیست، چرا که آنچه در کالای دیجیتال اهمیت دارد کارکرد آن است و همیشه با وصف معامله می شود و وجود مادی ندارد که به رویت خریدار برسد، بنابراین در بیع کالای دیجیتال، مانند یک نرم افزار، تنها خیار تخلف از وصف جاری است .
بند دوم - خیار غبن
در حقوق ایران هرگاه یکی از طرفین هنگام انعقاد قرارداد به قیمت عادله آگاه نباشد و در نتیجه با انعقاد قرارداد ضرر فاحشی که قابل مسامحه نباشد را متحمل شود، خیار غبن جاری بوده و طرف مغبون اختیار فسخ معامله را دارد ( مواد ۴۱۶ و ۴۱۷ قانون مدنی ) . در معامله از طریق نامه الکترونیکی یا اتاق گفتگو که طرفین با مذاکره قیمت کالا را تعیین و برآن توافق می کنند، در صورت وجود شرایط فوق، می توانند قرارداد را فسخ نمایند . اما در خصوص وب سایت ها قیمت از قبل توسط فروشنده مشخص شده است، همچنین خریدار می تواند با مراجعه به دیگر بازارهای الکترونیکی و نیز بازارهای واقعی از قیمت کالا آگاه شود . در این خصوص چند حالت قابل فرض است : اگر قیمت کالا در مقایسه با دیگر وب سایت ها و بازارهای واقعی برابر یا کمتر باشد و یا در صورت بیشتر بودن مقدار اضافی قابل مسامحه باشد، حق فسخ به استناد خیار غبن منتفی است .
مسئله آن جا است که خریدار اساسا از قیمت ها اطلاعی ندارد و وارد یک وب سایت شده و اقدام به خریداری کالا می نماید سپس آگاه می شود که قیمت در مقایسه با دیگر وب سایت ها یا بازار واقعی خیلی گران بوده است . در این صورت اگر از طرف دارنده وب سایت قبول سفارش اعلام نشده است، خریدار باید سفارش خود را کنسل نموده و از ضرر خود جلوگیری نماید . اما اگر قرارداد قطعی شده باشد سوال این است که ملاک مقایسه، برای احراز غبن فاحش، قیمت بازارهای واقعی باید باشد یا قیمت بازارهای مجازی؟ به عنوان مثال قیمت یک کالا در بازار واقعی محلی ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان است و در بازارهای مجازی ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان و خریدار کالا را به مبلغ ۶۵۰ هزار تومان خریداری نموده است . حال اگر بازار واقعی محلی مد نظر قرار گیرد، غبن عرفا فاحش که قابل مسامحه نیست رخ داده و خریدار حق فسخ دارد . اما اگر بازار اینترنتی مد نظر قرار گیرد، غبن فاحش رخ نداده و حق فسخ وجود ندارد . حال کدام ملاک است ؟ دو نظر در این خصوص قابل ارائه است :
الف – بازار های اینترنتی تنها جهت تسهیل در تجارت است و خاصیتی بیش از این ندارند . گردانندگان این بازارها خود اشخاص حقیقی هستند که در محیط های واقعی زندگی می کنند و از قیمت های واقعی نیز اطلاع دارند و دلیلی ندارد که آن ها کالای خود را در فضای مجازی گران تر بفروشند . در این صورت فروش گران کالا در فضای مجازی می تواند موجب خیار غبن باشد .
ب – بازارهای اینترنتی برای خود عرف تجاری مخصوص دارند و لذا برای تعیین غبن باید ملاک مقایسه را دیگر بازارهای اینترنتی قرار داد نه بازارهای واقعی، که در این صورت در فرض مورد بررسی خیار غبن ثابت نخواهد بود .
به نظر می رسد نظر دوم صحیح تر باشد چرا که پایگاه بازار های اینترنتی در اقصا نقاط جهان مستقرند و برای تعیین بهای کالاهای خود، بر خلاف بازارهای واقعی که قیمت محلی را مد نظر قرار می دهند، قیمت عرفی جهانی را ارائه می دهند که ممکن است در مقایسه با یک بازار محلی در یک منطقه جغرافیایی گران تر و در مقایسه با یک بازار دیگر ارزان تر باشد . لذا نمی توان قیمت های جهانی را با قیمت های منطقه ای قیاس نمود^[۱۱۶] .
طبیعی است اگر ثمن معامله ای هم از قیمت بازارهای الکترونیکی و هم از بازارهای واقعی گران تر باشد، خیار غبن جاری خواهد بود .
اما نکته ای که باید به آن توجه نمود این است که خرید از طریق بازار های الکترونیکی نیز در بساری از موارد در محیط محلی انجام می شود. برای نمونه یک بازار یا فروشگاه الکترونیکی در یک شهر کوچک و محلی اقدام به ارائه کالاها و خدمات مورد نیاز مشتریان می نماید. اگر در این حالت فروشنده قیمت کالاهای ارائه شده را بر اساس قیمت های بین المللی ارائه و به فروش برساند آیا می توان بیان داشت که بیع واقع شده صحیح بوده و خریدار مغبون نشده است؟ برای نمونه فروشنده در فروشگاه اینترنتی خود اقدام به ارائه یک کامپیوتر همراه با قیمت دو میلیون و پانصد هزار تومان می نماید. این در حالی است که قیمت مبیع مذکور در بازار سنتی به قیمت یک میلیون و پونصد هزار تومان می باشد. حال اگر خریدار در همان محل و شهری باشد که فروشنده قرار دارد آیا به صرف اینکه قرارداد از طریق الکترونیکی واقع شده و قیمت ها بر اساس فروشگاه اینرنتی بین المللی می باشد نمی توان به خیار غبن استناد نمود؟
بدون شک پاسخ منفی می باشد. خیار غبن از قواعد عام قراردادها تلقی می شود و در هر موقعیتی که ضرری از این طریق به یکی ازمتعاملین وارد شود وی حق فسخ قرارداد را خواهد داشت. این موضوع بیشتر زمانی اهمیت پیدا می کند که قراردادهای الکترونیکی صرفا به قراردادهای منعقد شده از طریق اینترنت اطلاق نمی گردد بلکه قراردادهای منعقده از طریق سایر وسایل ارتباطی را نیز شامل می گردد. از سوی دیگر مساوی بودن قیمت فروشگاه اینترنتی با سایر فروشگاه های فضای مجازی نمی تواند مجوزی برای رد حق خیار خریدار تلقی گردد چرا که هر قراردادی را باید بر اساس شرایط وقوع آن در نظر گرفت. یکی از مهمترین این شرایط، محل و قوع عقد و اجرای آن می باشد. پس چگونه می توان وقوع قرارداد مربوط به فروش کامپیوتر در شهر ری را با قرارداد فروش همان مبیع در نیویورک یکی دانست؟
از سوی دیگر باید توجه داشت که خیار غبن را باید با توجه به تمام شرایط وقوع قرارداد در نظر گرفت؟ برای نمونه انتقال و حمل کالا را باید بر قیمت ان افزود.
بند سوم - خیار عیب
طرفین قرارداد با هدف دست یافتن به مبیع سالم اقدام به انعقاد قرارداد می نمایند. بر همین اساس در مواردی که مبیع معیوب باشد خریدار می تواند قرارداد را فسخ نماید. این قاعده در ماده۴۲۲ق.م. به صراحت بیان گردیده و برای خریدار مبیع معیوب حق فسخ و یا اخذ ارش را در نظر گرفته است. در خصوص ماهیت عیب در میع گفتگو فراوان می باشد و بحث مستقلی را می طلبد با این حال در این مقال فقط به این نکته اکتفا می گردد که فقها در این خصوص معیار های گوناگونی را ارئه داده اند برخی بر این عقیده اند که عیب در مبیع وقتی مصداق پیدا می نماید که نسبت به خلقت اصلی اشباه آن زیادی یا کاستی داشته باشد به نحوی که نوع این مبیع دارای ان وصف نمی باشد. برای نمونه حیوان خریداری شده دارای یک چشم باشد یا یک پای اضافی داشته باشد و.. این نظر در فقه مشهورترین نظر می باشد^[۱۱۷]. این معیار بیشتر در خرید و فروش حیوانات و هر موجود زنده ای که «اصل خلقت» آن ضابطه معینی در خلقت دارد مورد استفاده قرار می گیرد^[۱۱۸]. با این حال نباید این نظر را بصورت کامل پذیرفت چرا که می توان با تفسیر عبارت «خلقت اصلی» با کمی مسامحه انرا نسبت به کالاهای تولیدی نیز به کار برد. به بیان رساتر در مورد کالاها مصنوعی نیز معیار و مقیاسی برای تولید آنها وجود دارد و نمونه متعارف آن به عنوان ملاک قرار میگیرد. پس در مورد خودرویی که باید دارای ویژگیها و مشخصات سایر اشباه خود بوده و بر اساس همین معیار خریداری شده است اما در واقع فاقد خصوصیات مورد نظر می باشد می توان از معیار فوق استفاده نمود.پس اگر در خرید یک دستگاه خودروی سواری عرف معمول بر داشتن کیسه هوا یا ترمز ای بی اس باشد یا بنای طرفین بر این امر تعلق گیرد، در صورتی که مبیع تسلیم شده فاقد آنها باشد بدون شک می توان به خیار عیب استناد نمود.
با این حال امروز دز این خصوص معیاری برای تحقق خیار عیب مورد استناد و استفاده قرار می گیرد که از ارزش کالا یا انتفاع مورد نظر بکاهد^[۱۱۹]. معیاری که به نظر می رسد نسبت به معیار قبلی جامع و کامل می باشد.
خیار عیب در قراردادهای سنتی در مواردی مورد استناد قرار می گیرد که عیب مبیع؛ پنهانی و موجود در زمان عقد باشد. خیار عیب از جمله قواعد عامی می باشد که در همه قراردادهای معوض مورد استفاده قرار میگیرد و در این مورد اختصاص به عقود معین و سنتی ندارد
بر همین مبنا در قراردادهای الکترونیکی و از راه دور نیز می توان از این نوع خیار استفاده نمود. در این نوع قرارداد ها استفاده از خیار عیب مصادیق بیشتری پیدا می نماید چرا که وجود عیب در کالاهای ارائه شده با توجه به اینکه به وصف فروخته شده و مورد مشاهده خریدار قرار نمی گیرد احتمال بیشتری دارد. با این حال باید در تحقق خیار عیب در این نوع قراردادها باید شرایط کلی وقوع قرارداد و سایر امور را نیز در نظر گرفت. بر همین مبنا اگر کالایی که در بازار سنتی به قیمت هر واحد هزار تومان عرضه می شود اگر در این بازار به قیمت هفتصد تومان عرضه شود بدون شک باید از برخی ویژگیهای معمول کالا و از اصالت کامل مبیع دست شست. و به استناد عدم وجود آنها به خیار عیب تمسک جست.
بند چهارم - خیار تدلیس
در حقوق ایران گفته اند تدلیس یعنی پوشاندن عیب یا وانمود کردن وصف کمال در موضوع مورد معامله که در واقع وجود ندارد، مشروط بر آنکه طرف مقابل فریفته شود . تدلیس بر اساس ماده ۴۳۸ قانون مدنی عبارت است از انجام اقدامات و اعمالی که منجر به فریب طرف مقابل گردد. این عملیات می تواند منجر به فریب طرف مقابل یا منجر به تصور اشتباه او در خصوص مورد معامله یا شرایط عقد گردد. با این حال اقدامات فریبکارانه ای منجر به تحقق تدلیس خواهد شد که پیش از انعقاد قرارداد بوده و منجر به ترغیب طرف مقابل برای انجام معامله باشد اما اقداماتی که برای انجام عملیات اجرائی صورت پذیرد تدلیس نمی باشد.^[۱۲۰] با این حال نمی توان هر دروغ یا تبلیغ گزافه ای را تدلیس نامید، برای تحقق تدلیس لازم است تقصیر رخ دهد و این تقصیر بر مبنای قانون و عرف مورد سنجش قرار می گیرد. تبلیغات معمول گرچه برای ترغیب مشتریان صورت میپذیرد اما به واقع تدلیسی در این گونه موارد رخ نمی دهد به همین جهت شخصی که با مشاهده تبلیغات اقدام به خریداری کالائی نماید نمی تواند برای استفاده از خیار تدلیس به فریبنده بودن تبلیغات استناد نماید.
در مواردی که خریدار به دلیل خود خواهی یا غرور از بازرسی مورد معامله امتناع نماید با اینکه با اندک بررسی می توانست واقعیت را بدست آورد، بازهم تدلیس رخ داده است چرا که بی مبالاتی خریدار مسولیت ناشی از عدوان و سوء نیت عمد بایع را از بین نخواهد برد^[۱۲۱]. بر همین مبنا یکی از مهمترین شروط تحقق تدلیس بکاربردن حیله و تقلب توسط مدلس برای قانع نمودن طرف مقابل جهت انعقاد عقد می باشد.نکته ای که باید به آن توجه نمود این است که تدلیس در امور فرعی قرارداد باعث ایجاد حق فسخ می شود و تدلیس در امور اساسی قرارداد منجر به تحقق اشتباه و در نهایت بطلان معامله می گردد. بر این اساس در تدلیس فرعی آنچه که اهمیت دارد انجام عملیات متقلبانه توسط بایع یا ثالث با تبانی بایع می باشد در غیر این صورت و به صرف تبلیغات سوء و دروغ توسط ثالث برای طرف مقابل خیار ایجاد نمی گردد.^[۱۲۲]
با توجه به اینکه در قراردادهای منعقده در فضای الکترونیک پرداخت بصورت نقد صورت می پذیرد و مبادله کالا با ثمن انجام می شود به طور معمول تدلیس از سوی بایع انجام می شود نه مشتری، مگر آن که به نحوی بر معاوضه کالا توافق نمایند که این در در فضای الکترونیکی به ندرت رخ می دهد . بر همین اساس با توجه به اشتراکات موجود بین قراردادهای الکترونیکی و قراردادهای سنتی در تحقق تدلیس بین این عقود تفاوت چندانی وجود ندارد بر همین اساس خریدار الکترونیکی از همان حقوق دارنده حق خیار خریدار سنتی برخوردار می باشد با این تفاوت که ابزار و عرف اعمال خیار در قراردادهای الکترونیکی متفاوت از قراردادهای سنتی خواهد بود.
باید توجه داشت که در انعقاد قراردادهای الکترونیکی، از آنجا که گاهی یکی از طرفین یا هردوی آنها از نماینده الکترونیکی استفاده می کنند، برخلاف اشتباه که نماینده الکترونیکی نیز ممکن است مرتکب شود، تدلیس از سوی نماینده الکترونیکی قابل تحقق نیست . چرا که نماینده الکترونیکی اساسا اوصاف خوب یا بد را نمی تواند تشخیص دهد تا آنها را وانمود یا پنهان کند^[۱۲۳].
بند پنجم - خیار تخلف شرط
خیار تخلف شرط عبارت است از این که در ضمن یک عقد طرفین شرطی را مقرر کرده باشند و مشروط علیه عمل به شرط ننماید، در این صورت مشروط له حق خواهد داشت در صورت وجود سایر شرایط معامله را فسخ نماید.
شروط ضمن عقد سه نوع هستند که در ماده ۲۳۲ قانون مدنی احصاء و توضیح داده شده اند : ۱- شرط صفت ۲- شرط فعل ۳- شرط نتیجه .
ماده ۲۳۵ قانون مدنی اشعار می دارد : « هر گاه شرطی که در ضمن عقد شده است شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت موجود نیست کسی که شرط بنفع او شده است‌ خیار فسخ خواهد داشت. » بنا بر این اگر شرط مورد توافق شرط صفت باشد و بعد از معامله معلوم شود آن صفت در موضوع معامله موجود نیست ، مشروط له حق فسخ معامله را دارد .
اما اگر شرط ضمن عقد شرط فعل باشد و مشروط علیه از اجرای شرط خودداری کند، مشروط له می تواند برای الزام مشروط علیه به اجرای شرط به حاکم مراجعه کند . حاکم مشروط علیه را ملزم به اجرای شرط می کند و اگر انجام ندهد و موضوع شرط توسط شخص دیگری ممکن باشد، باهزینه مشروط علیه توسط دیگری اجرا می شود ولی اگر توسط دیگری قابل اجرا نباشد مشروط له حق فسخ خواهد داشت . ( مواد ۲۳۸ و ۲۳۹ قانون مدنی )
در قراردادهای الکترونیکی نیز همانند عقود سنتی ممکن است طرفین بر شروط ضمن عقد توافق نمایند . از آن جا که در این قراردادها، عموما تامین کننده از طریق تبلیغات و بیان اوصاف و ویژگیهای کالا یا خدمات جنس خود را به فروش می رساند، بنا براین امکان تحقق شرایطی که خریدار بتواند از خیار تخلف شرط به سبب فقدان شرط صفت توافق شده در موضوع معامله استفاده نماید بسیار بیشتر از قراردادهای سنتی است که معمولا خرید و فروش با رویت صورت می گیرد .
در بیع الکترونیکی ، قواعد حاکم بر خیار تخلف شرط نیز همانند سایر قواعد حاکم، همان قواعد بیع سنتی است . اما ماده ۴۰ قانون تجارت الکترونیکی قاعده ای را وضع نموده است که در حقوق سنتی بی سابقه می نماید. این ماده بیان داشته است : « تأمین کننده می‌تواند کالا یا خدمات مشابه آنچه را که به مصرف کننده‌ وعده کرده تحویل یا ارائه نماید مشروط بر آن که قبل از معامله یا درحین انجام معامله آن را ‌اعلام کرده باشد. » گفته شد که اگر مورد معامله صفات توافق شده را نداشته باشد مشروط له حق فسخ معامله را دارد حال آن که این ماده برخلاف قاعده موصوف به فروشنده این اختیار را داده است که کالا یا خدمات مشابه آنچه که توافق شده است را به مصرف کننده بدهد چه مورد معامله عین معین باشد چه کلی باشد . البته این استثنا بر قاعده مشروط بر آن است که فروشنده قبل از انجام معامله یا در حین انجام معامله آن را اعلام کرده باشد و الا نمی تواند از حکم این ماده استفاده کند^[۱۲۴] .
بند ششم - خیار مجلس، حیوان و تاخیر ثمن
در حقوق ایران خیار مجلس عبارت از این است که در بیع حضوری طرفین می توانند قبل از آن که مجلس عقد بر هم بخورد، بیع منعقد شده را فسخ نمایند . این خیار مختص بیع است . گفته می شود زمانی که انعقاد بیع به وسیله ابزارهای سریع ارتباطی ، نظیر تلفن ، صورت می گیرد این خیار جاری نمی شود . بدین استدلال که در این مورد به خصوص ، عقد بیع که عقدی لازم است، فسخ عقد استثنایی است بر قاعده کلی، و در موارد استثنا باید با تفسیر مضیق به همان مورد استثنا بسنده کرد . حال در قراردادهای الکترونیکی سوال این است که آیا در انعقاد بیع به وسیله اتاق گفتگو که طرفین مانند فضای واقعی، در فضای مجازی هم چهره هم را می بینند و هم صدای هم را می شنوند، خیار مجلس اعمال می شود ؟ در این مورد نیز مانند بسیاری از مسائل حقوق قراردادهای الکترونیکی، نظر حقوقی یا رای قضایی ارائه نشده است، اما می توان با همان استدلال قبل، یعنی استثنا بودن خیار مجلس بر اصل لزوم، و نیز به این جهت که عرفا نمی توان عنوان « مجلس » را همان گونه که در ذهن مقنن بوده است به چنین ارتباطی تسری داد به عدم اعمال خیار مجلس نظر داد . چرا که بسیاری از ارتباطاتی که در مجلس حضوری ممکن است وجود داشته باشد، مانند دست دادن، در اتاق گفتگو وجود ندارد^[۱۲۵] .با این حال برای درک بهتر موضوع باید به قواعد خاص خیار مجلس و شرایط اصلی تحقق آن توجه نمود وگرنه از باب اصل لزوم نمی توان خیار مجلس را نفی نمود. چرا که قرارداد واقع شده در محیط مجازی یا قرارداد واقع شده از طریق تلفن و .. نیز عنوان بیع را با خود به همراه دارد. بر همین مبنا باید دنبال معیار دیگر و اصل جازم دیگری برای نفی وجود خیار مجلس در این گونه قراردادها گشت. حضور فیزیکی طرفین معامله در مجلس عقد مهمترین معیار وجود خیار مجلس می باشد. بر همین اساس در تمامی مواردی که حضور فیزیکی افراد در مجلس عقد منتفی می باشد خیار مجلسی نیز وجود ندارد.پس اگر از طریق ویدئو کنفرانس قراردادی منعقد گردد هر چند فاصله بین دو محل مقصد و مبداء بسیار اندک و در حد دو ساختمان مجزا باشد بازهم خیار مجلسی بین طرفین وجود نخواهد داشت. گرچه وجود ارتباط فکری بین طرفین برای انعقاد قرارداد لازم می باشد اما تحقق خیار مجلس منوط به این ارتباط فکری نمی باشد^[۱۲۶]. بر همین مبنا و با توجه به اینکه طرفین قرارداد در عقود الکترونیکی طرفین به طور فیزیکی در مجلس عقد حضور ندارند و ارتباط فکری نیز برای تحقق این نوع خیار کافی نمی باشد باید از وجود این نوع خیار در قرارداد های الکترونیکی چشم پوشید.
البته در این خصوص نظر مخالف نیز وجود دارد و برخی از صاحب نظران به امکان فسخ قرارداد الکترونیکی به استناد خیار مجلس قائل هستند^[۱۲۷] . اینان بین قراردادهای منعقده به صورت آنی در محیط مجازی، مانند عقد منعقده از طریق اتاق چت، با قراردادهایی که به صورت غیر همزمان واقع می شوند، مانند عقد واقع شده از طریق وب سایت، تفاوت قائل شده و در قراردادهای آنی مجلس عقد را قابل تصور دانسته و قائل به خیار مجلس در این قراردادها شده اند^[۱۲۸] . استدلال این صاحب نظران این است که در مجلس عقد رابطه روانی طرفین کافی است و نیازی به حضور طرفین در یک مجلس نمی باشد .
خیار حیوان نیز از توابع عقد بیع می باشد و خاص این نوع قراردادها می باشد با این حال تحقق این نوع خیار منوط به ارتباط فیزیکی بین متعاقدین نمی باشد. بر همین اساس در تمامی مواردی که عقد بیعی منعقد گردد و موضوع مبادله حیوان زنده باشد انتقال گیرنده با استناد خیار حیوان می تواند عقد را فسخ نماید. در این خصوص نمی توان با استناد به استثنائی بودن خیار حیوان و اصل لزوم قراردادها اینگونه انگاشت که این خیار ویژه عقود سنتی می باشد چرا که مبنای خیار در عقود سنتی و الکترونیکی یکی بوده و امکان استثناء نمودن یکی از دیگری امکان پذیر نمی باشد.
علاوه بر آن ماده ۴ قانون تجارت الکترونیکی اشعار می دارد « درمواقع سکوت و یا ابهام باب اول این قانون، محاکم قضایی باید بر اساس‌ سایر قوانین‌ موضوعه و رعایت چهارچوب‌ فصول و مواد مندرج در این‌ قانون، قضاوت‌ نمایند. » . بر این اساس در صورت سکوت قانون باید به قوانین دیگر از جمله قانون مدنی مراجعه کرد . از جمله احکام مندرج در این قانون مسائل مربوط به خیار حیوان است، بنا بر این احکام این خیار در بیع الکترونیکی نیز جاری خواهد بود .
پس باید با بهره گرفتن از اصول کلی و مبنای خیار حیوان اینگونه بیان داشت که در عقود الکترونیکی و از راه دور نیز می توان به خیار حیوان استناد نمود.
در مواردی که عقد بیعی واقع گردد اما خریدار اقدام به تحویل ثمن به فروشنده ننماید با توجه به اینکه فروشنده در موقعیت خطرناکی قرار می گیرد قانونگذار به وی امکان فسخ قرارداد را داده است. بر همین اساس در مواردی که مبیع معین بوده و تحویل خریدار نگشته باشد و خریدار نیز ثمن را تحویل نداده باشد فروشنده حق فسخ بیع را خواهد داشت(ماده۴۰۲ق.م.). در قرارداد های الکترونیکی نیز امکان اعمال خیار تاخیر ثمن وجود دارد با این حال با توجه به این که در این گونه قراردادها فروشنده ابتدا ثمن را دریافت می نماید تحقق عملی آن بسیار نادر می باشد مگر در قراردادهایی که از طریق تلفن انجام می گردد که امکان استفاده از آن می تواند شایع باشد. بر همین مبنا نمی توان صرفا به این دلیل که قراردادهای الکترونیکی از طریق وسایل ارتباطی الکترونیکی منعقد می گردند از استناد به این خیارات استثناء نمود.
بند هفتم - سایر خیارات
علاوه بر خیارات ذکر شده در بالا سایر خیارات موجود در قانون مدنی در خصوص عقود الکترونیکی نیز کاربرد دارد و می توان به انها استناد نمود. از جمله این خیارات می توان به خیار تبعض صفقه و خیار تفلیس اشاره نمود. در قانون تجارت الکترونیکی نیز برای خریدار امکان بر هم زدن فسخ قرارداد به دلیل عدم امکان اجرای تعهدات قراردادی نیز پیش بینی شده است( ماده ۳۹ قانون تجارت الکترونیکی ) . بر همین مبنا می توان این نوع خیارات را نیز به خیارات مصرح در قانون مدنی اضافه نمود .
گفتار چهارم : حق انصراف
بند اول: احکام و ویژگی های حق انصراف
قانون تجارت الکترونیکی ایران، مصوب سال ۱۳۸۲، در ماده ۳۷ خود حقی را با عنوان « حق انصراف» نام می برد و جریان آن را در خرید و فروش اینترنتی می پذیرد . متن این ماده اشعار می دارد : « در هر معامله از راه دور مصرف کننده باید حداقل هفت روز کاری، وقت ‌برای انصراف (‌حق انصراف) از قبول خود بدون تحمل جریمه و یا ارائه دلیل داشته باشد.‌ تنها هزینه تحمیلی بر مصرف‌کننده هزینه بازپس فرستادن کالا خواهد بود.»
ماده ۳۸ این قانون جزئیات حق مذکور را بیان می دارد : « شروع اعمال حق انصراف به ترتیب زیر خواهد بود:
‌الف - درصورت فروش کالا‚ از تاریخ تسلیم کالا به مصرف کننده و درصورت ‌فروش خدمات‚ از روز انعقاد.
ب - در هر حال آغاز اعمال حق انصراف مصرف کننده پس از ارائه اطلاعاتی‌ خواهد بود که تأمین کننده طبق مواد (۳۳) و (۳۴) این قانون موظف به ارائه آن است.
ج - به محض استفاده مصرف کننده از حق انصراف‚ تأمین کننده مکلف است‌ بدون مطالبه هیچ‌گونه وجهی عین مبلغ دریافتی را در اسرع وقت به مصرف کننده مسترد ‌نماید.

پیشبینی بار و دیگری پیش بینی کوتاه مدت از سرعت باد پیشِ رو میباشد برای نمونه در [۲۴] پیش بینی سرعت باد به کمک شبکه های عصبی و در [۲۵] به کمک نظریه خوشه ای ^[۱۹] انجام شده است.

۲-۳-۴-کنترل فرکانس به کمک روش کنترل بار- فرکانس
در روش کنترل خودکار فرکانس-بار^[۲۰] انحراف فرکانس سیستم یک متغیر حالت با کمک الگوریتم پخش بار محاسبه می گردد این فرمولاسیون به شناسایی نقطه عملیاتی ژنراتورهای بادی بعد از عمل کنترل اولیه فرکانس زمانیکه عدم تعادل توان رخ می دهد،کمک می کند[۲۶] .
بطور مثال در [۲۷] طرح کنترل فرکانسی بار با بهره گرفتن از روش کنترل پیش گویانه مدل در یک سیستم قدرت چند ناحیه ای در حضور توربین های بادی ارائه گردیده است در سیستم مورد مطالعه هر کنترل کننده محلی به طور مستقل طراحی شده است، با این روش کنترلی سیستم حلقه بسته پایدار می گردد .
علاوه بر روش های کنترل فرکانس ،روش های قیمت گذاری و صرفه اقتصادی و میزان دسترس پذیری و بررسی تولید بهینه این منابع در شرایط مختلف مسئله مهمی است که در [۲۸] به آن پرداخته شده است. محققان بر این مسله تاکید می کنند که کنترل بار-فرکانس^[۲۱] مساله بسیار پر سودی در بازار برق است چرا که بستر تبادل انرژی را مساعد می کند.از مزایای این روش می توان به:
اطمینان از صفر بودن خطای فرکانس در حالت ماندگار
کمینه کردن انتقالات بدون برنامه ی توان، از طریق خطوط ارتباطی^[۲۲] با مناطق کنترلی همسایه
دنبال کردن مناسب بار و کاهش اغتشاشات

جدول ۱-۱- دسته بندی منابع بر حسب موضوع
در جدول ۱-۱ به دسته بندی منابع بر حسب موضوع مورد بررسی پرداخته شده ،همانطور که می بینم اکثر تحقیقات بر روی کنترل منابع باد و تعدادی نیز بر روش های کنترل تولید فتو ولتائیک متمرکز شده اند.
همچنین سیستم های مورد بررسی از نوع سیستم های مجزا ^[۲۳] بوده و کمتر به سیستم بهم پیوسته پرداخته شده است.
۲-۴-روش مورد استفاده در این پایان نامه
با توجه به تولید تصادفی و متغیر با زمان منابع تجدید پذیر به یک سیستم کنترل لحظه ای و پویا ^[۲۴] نیاز داریم، ولی روش های کنترلی مانند الگوریتم ژنتیک^[۲۵] [۲۹]و[۳۰] ،شبکه های عصبی^[۲۶] [۳۱] و[۳۲] و یا منطق فازی^[۲۷] [۳۳]و[۳۴] که به حجم بالای پردازش نیاز دارند ،کارایی نخواهند داشت زیرا زمانبر بوده و سیستم کنترل را دچار وقفه خواهند کرد .همچنین روش های مبتنی بر پیش بینی، بر اساس احتمالات صورت گرفته و نتایج دقیق و قطعی نخواهند بود و خطاهایی در آنها وجود دارد. همچنین کنترل زاویه گام همانطور که گفته شد،زمانی که سرعت باد به حداکثر مقدار مجاز می رسد یا از آن بیشتر می شود ، میزان تولید در حد بالایی قفل می شود بنابراین این روش کنترلی دیگر به تنهایی پاسخگو نخواهد بود.
در چنین شرایطی یکی از گزینه های قابل قبول، استفاده از سیستم تزریق توان می باشد. بطویکه با برقراری تعادل بین عرضه و تقاضا فرکانس را به حد مطلوب برساند.
ساخت چنین سیستم کنترلی نیازمند این مساله است که کنترل کننده بدنه کنترلی وابسته به پارامترهای داخلی خود سیستم داشته باشد؛ و هدف این خواهد بود که سیستم کنترل به تغییرات داده های خود به شدت حساس بوده و تغییرات را مدیریت کند.
در این پایان نامه تمرکز بر روی استفاده از یک کنترل کننده برای تصمیم گیری و هماهنگ کردن تمام واحدهای تولید ، جهت کمینه کردن نوسانات فرکانس می باشد. سامان دادن کنترل کننده هایی برای تمام واحدهای تولید اگر به درستی انجام گردد و مدیریت شود میتواند نوسانات فرکانس را به طرز قابل قبولی کاهش دهد. برای دستیابی به این هدف از تزریق توان بهره برده شده که هم برای کنترل واحدهای حرارتی معمول و هم برای کنترل واحدهای بادی و خوشیدی به کار رفته، بطوریکه کلیه واحدها را با تعیین توان مرجع برای آنها و مقایسه آن با توان تولیدی اندازه گیری شده، کنترل می کند.[۳۵] چنین دستورات برای باتری ذخیره ساز موجود در شبکه نیز اتخاذ می گردد تا تمام این هماهنگی ها در جهت بهبود پایداری و کیفیت توان شبکه منسجم شوند.
سیستم مورد بررسی بدین صورت عمل می کند که، انرژی منابع تجدید پذیر باد و خورشید در صورت تولید مازاد توسط باتری ذخیره می شود و توسط مبدل های^[۲۸] قدرتی که واسطه اتصال آنها به شبکه می باشد،توان تزریقی به شبکه کنترل می گردد تا این منابع بطور سودمند مورد بهره برداری قرارگیرند به طوری که سیستم در حضور واحدهای بادی و خورشیدی نیز قادر به کارکرد قابل قبول بوده ، نوسانات و پایداری شبکه را مورد تهدید قرار ندهند.[۳۶]
این مساله نیازمند وجود یک کنترل کننده در سیستم است. ذخیره ساز باتری نیز باید بتواند زمانی که فرکانس سیستم کمتر از مقدار نامی است انرژی تخلیه کند^[۲۹] و زمانی که فرکانس سیستم بالاست انرژی از آن جذب کند^[۳۰] [۳۷].فاکتور مهم در بهره برداری از باتری هزینه کل است،که با حداقل کردن ظرفیت واحد ذخیره کاهش می یابد. اگرانحراف در فرکانس سیستم  از مقدار نامی اش  رخ دهد کنترلر باید ظرف چند ثانیه فرکانس را به داخل باند مجاز حول مقدار نامی فرکانس تنظیم کند . [۳۸]
در این پروژه بر خلاف روش های پیشنهادی نظیر [۳۹] که به پیش بینی سرعت باد نیازمند است، چنین پیش نیازی لازم نداشته و همچنین نیازی به کنترل نمودن زاویه گام توربین بادی نیست. همچنین در مقایسه با روش پیشنهادی با روش های پیشبینی محور، باید اشاره نموده که روش های مبتنی بر پیش بینی عموما دقت بسیار بالایی نداشته و برای انجام آنها به نصب تجهیزات اضافی و داشتن مقداری تاخیر در محاسبات نیازمند است [۴۰] ؛ در حالی که روش پیشنهادی نیازمند چنین پیش شرط هایی نیست؛ به علاوه راهکار ارائه شده همچون روشهایی نظیر [۴۱] ، [۴۲] بر اساس شبکه های عصبی، الگوریتم ژنتیک و یا دیگر الگوریتمها پیچیده و زمان بر نمی باشند.
۲-۵-نتیجه گیری
در این فصل، توصیفی از سیستمهای قدرت امروزی، نوین به دست داده شد، و چالشهای موجود در شبکه های امروزی که معلول این تغییرات گسترده اند، توصیف گردید. همچنین مطالعات و تحقیقات صورت گرفته در این زمینه بیان گردید ، مهندسین امروز به این نتیجه رسیده اند که با تنش ها و چالشهای موجود در شبکه های قدرت امروزی، امکان استفاده از کنترل کننده های کلاسیک قدیمی وجود ندارد. در این راه، روش تزریق توان پیشنهاد شد .
در فصل بعد به معرفی سیستم مورد مطالعه می پردازیم.
فصل سوم
ساختار سیستم مورد مطالعه و روش کنترل پیشنهادی
- ۱-۳مقدمه
در این فصل ابتدا سیستم قدرت مورد مطالعه ای که در این پایان‌نامه به کار رفته، مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس نحوه تولید توان توسط ژنراتور های سنکرون واحد تولید متداول بیان می گردد و بعد از آن کنترل فرکانس در سیستم قدرت چند ناحیه ای بطور مفصل توضیح داده خواهد شد. همچنین روش کنترل تولید منابع تولید بادی و فتو ولتائیک معرفی شده و سپس ساختار کلی روش پیشنهادی این پایان نامه توسط بلوک دیاگرام مربوطه توضیح داده خواهد شد.

واریانس برابر فرض نشده

۰۰۰٫
۰۰۰٫

۴۸
۴۷٫۹۶۱

۳۳٫۵۳۱-
۳۳٫۵۳۱-

۵۷۸٫

۳۱۴٫

بعد از سلامت
واریانس برابر فرض شده

همانطور که در جدول شماره ۴-۲۰ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۵۳/۳۳) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس سلامت روانی تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.

فصل پنجم:
بحث و نتیجه‌گیری
مقدمه
در این فصل به بحث و بررسی پیرامون نتایج به دست آمده از پژوهش پرداخته می‌شود و سپس کاربردهای عملی و نظری پژوهش به همراه پیشنهادات و محدودیت‌های تحقیق ارائه می‌گردد.
۵-۱- بحث و تحلیل نتایج
بر طبق آنچه در پیشینه مورد بحث قرار گرفت و با توجه به تحلیل‌های مختلف که از هنردرمانی به طور عمده و نقاشی درمانی به طور ویژه بیان گردید و در فصل دوم به تفصیل ذکر آنها پرداختیم، نقاشی‌درمانی فرصت‌هایی را فراهم می‌سازد که فرد را در ضمن کسب تجربه‌های موفقیت‌آمیز و افزایش مهارتها، قادر می‌سازد تا به کمک خلق تصاویر، احساسات درونی خود را آشکار ساخته و به وسیله فرافکنی تعارضات، ترس‌ها، آرزوها و دیگر احساسات درونی به نوعی تخلیه هیجانی دست یابد. بررسی نتایج به دست آمده از پژوهش و مشاهده تفاوت معنی‌دار در کاهش می‌زان پرخاشگری دانش‌آموزان گروه آزمایشی نسبت به دانش‌آموزان گروه گواه، پس از اجرای نقاشی درمانی به عنوان یک برنامه مداخله‌ای، بیانگر این نکته است که نقاشی درمانی افراد عادی به پالایش احساسات کمک می‌کند،پ و منجر به کاهش رفتارهای پرخاشگری می‌‌گردد. بررسی کمی نتایج به کمک تحلیل کوواریانس بیانگر کاهش معنی‌دار در میزان رفتارهای پرخاشگرانه گروه آزمایشی نسبت به گروه گواه بود و در جهت تأیید پژوهش‌های پیشین می‌باشد. نقاشی‌درمانی از طریق برون افکنی احساسات و افکار به فرد کمک می‌کند تا خود را با محیط سازگار کند.
بررسی و تحلیل غیرکمی نتایج نشانگر اینست که دانش‌آموزان عادی نیز می‌توانند از نقاشی برای بیان غمها، شادی‌ها، ترسها، اضطراب‌ها و آرزوهای خود بهره‌گیرند.
بر اساس تحلیل نقاشی‌ها به نظر می‌رسد، نقاشی دانش‌آموزان که در واقع در سطح هوشی بالاتر و سنین بالاتر (پانزده سال به بالا) هستند در واقع به مرحله حقیقت‌گرایی در نقاشی دست پیدا کرده‌اند، کمتر از نقاشی کودکانی که در سنین پایین‌تر هستند بیانگر حالات درونی و افکار و احساسات آنان است.
با توجه به تحلیل نقاشی‌ها می‌توان به این نتیجه رسید که افراد گوناگون بر اساس وضعیت خاص خود به نقاشی درمانی پاسخ می‌گویند. بدین‌صورت که برخی از کودکان خیلی زود می‌توانند به کمک نقاشی با دیگران ارتباط برقرار کنند در حالی که برخی از آنان به طوری که از نقاشی‌ها دیده می‌شود دیرتر به برون‌فکنی احساسات و عواطف خود می‌پردازند و گاهی تا چند جلسه برخی از کودکان حتی از کشیدن نقاشی خودداری می‌کنند و هیچ اثری از موجود زنده در نقاشی‌های آنان دیده نمی‌شود.
به این علت در نقاشی‌درمانی محدودیت زمانی از نظر تعداد جلسات نباید قائل شد تا هر کس به تناسب وضعیت خود، از جلسات درمان بهره لازم را ببرد. پرخاشگری آثار نامطلوبی بر رفتارهای بین فردی و همچنین اثر ناخوشایندی بر حالات درونی و روانی افراد می گذارد. روش گوناگونی برای کاهش رفتارهای پرخاشگرانه کودکان وجود دارد که از آن جمله هنر درمانی که به اشکال گوناگونی مانند نقاشی درمانی، موسیقی درمانی، بازی درمانی و نظایر آن صورت می گیرد که فرض اساسی آن این است که بیان عاطفه در هنر اثر شفابخشی دارد. نقاشی وسیله ی بیانی گیرا و ممتازی است که می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای در تکامل هوشی و افزایش قابلیت ها و رشد نیروهای خلاق داشاه باشد. کودک می تواند به کمک آن نوعی ارتباط روحی با دیگران برقرار کند. بنابراین می توان از این طریق به روحیات و تمایلات و شخصیت او پی برد. از طریق نقاشی می توان به هوش کودک پی برد و به آنها کمک کرد که تعارضات و مشکلات را حل کنند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که تفاوت معناداری در نمرات پرخاشگری دانش آموزان پسر گروه آزمایش، نسبت به دانش آموزان گروه کنترل پس از اجرای جلسات نقاشی وجود دارد که نشانگر آن است که نقاشی در کاهش رفتارهای پرخاشگرانه، کاهش افسردگی، کاهش وسواس، کاهش پارانویا، کاهش خود بیمارانگاری، کاهش روان پریشی، کاهش اضطراب، کاهش حساسیت بین فردی، کاهش فوبی و سلامت روان موثر است. بنابراین نتایج تجزیه و تحلیل داده ها نشان می دهد که مداخله بر نتایج پس آزمون تاثیرگذار بوده است.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش افسردگی کودکان تأثیر دارد.
همان طور که در جدول شماره ۴-۲ مشاهده می شود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۲۱/۱۹) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس افسردگی تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است
در تبیین فرضیه حاضر می توان بیان داشت از آنجایی که این اختلال بی علاقگی فعّالیتهای را درپی دارد که شخص مورد نظر قبلاً از انجام آن لذّت میبرد(قراچه داغی۱۳۸۷، ۵۰).و از طرفی چون نقاشی شرایطی را برای کودک فراهم می سازد تا بتواند ابراز وجود کند تاآنچه که در دل آشکار سازد و خواسته ها و آرزوهای خود را بیان کند . با ترسیم کودک احساس هویت و موجودیت خود را به دیگران نشان می دهد و بدینوسیله در محیط پیرامون خود کاوش کرده و من کودکانه اش را مطرح می سازد و همچنین نقاشی نوعی ارتباط روحی است که کودک می تواند با دیگران برقرار کند ، بدین ترتیب از نقاشی های کودک به روحیه ، تمایلات و شخصیت او پی می برند و این آشنایی ها در هدایت وی مؤثر می باشد . کودک در هنگام کشیدن نقاشی افکار خود را با حرکات ، نگاه ، قهر و آشتی ، بازی و جنجال ،سر و صدا و سکوت ، انزوا و پرخاشگری بیان می کند .بنابر این نقاشی درمانی در کاهش افسردگی کودکان تاثیر دارد.
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش های پیشین از جمله: (سایمون ۱۹۹۶، ۱۷۶)، (گیلوری ولی^[۱۱۱] ،۱۹۹۴)، (کیلیک و شاروین^[۱۱۲] ،۱۹۹۷)، همخوان می باشد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش خود بیمار انگاری کودکان تأثیر دارد.
همانطور که در جدول شماره ۴-۴ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۹۰/۲۳) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس خود بیمار انگاری تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.
در تبیین فرضیه حاضر نیز می توان بیان داشت از آنجا که در خود بیمار انگاری فرد علایم جسمی را غلط تفسیر کرده وبر همین اساس با این باور اشتغال خاطر پیدا میکند که دچار بیماری وخیمی است.این اشتغال خاطر سبب تخریب عملکرد یا عذاب وی میشود و سپس از بررسی کامل وردّ شدن بیماری های طبیّ، همچنان بر جا باقی میماند (کاپلان و سادوک ۱۳۸۸، ۳۵). و از آنجایی که در نقاشی درمانی نقاشی راهی است برای کمک کردن به کودک برای سازندگی بهتر با دنیای اطراف و تغییر در الگوهای رفتاری آنان می باشد بنابراین نقاشی درمانی میتواند بر کاهش خود بیمار انگاری کودکان تأثیر داشته باشد.
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش های پیشین از جمله: (لویک ۱۹۸۳)، (جانسون وهمکاران ۱۹۹۶، ۱۷۷)، (مک نیف ۱۹۹۲، ۲۶۳)، (اشتاینبر^[۱۱۳] وهمکاران ۱۹۹۹، ۱۴۲)، همخوان می باشد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش روان پریشی کودکان تأثیر دارد.
همان طور که در جدول شماره ۴-۶ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۹۶/۲۱) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس روان پریشی تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.
از آنجایی که شکل گیری باور هذیانی در فرد نزدیک به بیماری است که دچار هذیان تثبیت شده می‌باشدو محتوای هذیان ،شبیه هذیان بیمار دارای تثبیت شده است(کاپلان و سادوک ۱۳۸۸، ۴۱).و از آنجایی که با توجه به مواردی که در مورد نقاشی و اهمیت آن توضیح داده شد ، می توان از نقاشی برای رفع بسیاری از مشکلات عاطفی و روانی کودکان و کاهش قابل ملاحظه بسیاری از رفتارهای ناسازگارانه و روان پریش استفاده کرد از و این رفتارها که مسلما ریشه در عواطف ، روحیات و احساسات کودک داردو نقاشی یکی از روش های بسیار مفیدی است که می تواند ما را در کاهش این رفتار کمک کند
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش های پیشین از جمله: (عناصر ۱۳۶۸، ۱۷۶)، (هیربدنیا ۱۳۷۷، ۱۴۲)، (لویک ۱۹۸۳، ۱۴۳)،همخوان می باشد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش اضطراب کودکان تأثیر دارد.
همان طور که در جدول شماره ۴-۸ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۵۲/۳۰) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس اضطراب تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.
در تبیین پژوهش حاضر نیز می توان گفت از آنجایی که اضطراب خود انگاره هیجانی است که به دنبال به خطر افتادن «خود» با ارزشمندی انسان ایجاد می شود و این اضطراب وقتی ایجاد می شود که فرد می ترسد در فلان کار شکست بخورد، احمقانه عمل کند یا دیگران او را تایید نکنند. به این ترتیب هیجانات ناخوشایندی مثل احساس کناه با شرم در فرد ایجاد می شود وبه رفتار اجتناب رو می آورد (فیروز بخت ۱۳۸۵، ۴۳). و از آنجایی که دانش آموز معمولا در زمان پرداختن به نقاشی به آرامش بیشتری رسیده و به این نتیجه می رسد که برای هر مسئله ای راه حلی وجوددارد ، می توان بعضی از رفتارهای بد دیگران را نادیده گرفت و یا هر رفتاری که دیگران انجام می دهند بدنیست و نباید دیدمنفی نسبت به دیگران داشته باشد و یا در مورد خانواده اوو وظایفی که او در برابر خانواده اش داردو در واقع این روش ، راه حل بسیار مناسبی است .پس بنابر این نقاشی درمانی بر کاهش اضطراب کودکان تأثیر دارد.
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش های پیشین از جمله: (اسکیف ،۱۹۹۸)، (ویلیامز ووود ۱۹۷۳، ۱۷۴)، (دنی^[۱۱۴] ،۱۹۷۲)، (وبلیامز ۱۹۷۷، ۲۱۵)،همخوان می باشد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش وسواس کودکان تأثیر دارد.
همان طور که در جدول شماره ۴-۱۰ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۱۵/۲۷) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲)بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس وسواس تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.
در تبیین فرضیه حاضر نیز می توان بیان داشت،از آنجایی که وسواس فکری، افکار یا تصاویر تکراری و مزاحمی که ناخوشایند هستند وسواسهای عملی^[۱۱۵] رفتاری تکراری هستند که فرد احساس می کند مجبور به انجام آنهاست. مشخصه ocd، بروز وسواس‌های فکری، عملی یا هر دوی آنهاست در غالب موارد، فرد عمل وسواسی را انجام می دهد تا اضطراب ناشی از افکار وسواسی را کاهش دهد (کاپلان و سادوک ۱۳۸۸، ۳۵).و از آنجایی که در نقاشی درمانی می توانیم کودک را بعد از کشیدن نقاشی اش یاری کنیم تا آنچه را که کشیده مانند قصه یا داستان تعریف کند و بابیان آنچه که کشیده رفتارهای مطلوب را تقویت و رفتارهای نامطلوب او را کاهش دهیم بنحوی که به جای سرزنش ها و اوامر مستقیم به دانش آموز ، از طریق نقاشی او این رفتار ها را در او ایجاد یا کم کنیم .پس بنابر این نقاشی درمانی بر کاهش وسواس کودکان نیز تأثیر دارد.
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش های پیشین از جمله: (لویک ۱۹۸۳)، (جانسون وهمکاران ۱۹۹۶، ۱۷۷)، (مک نیف ۱۹۹۲، ۲۶۳)، همخوان می باشد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقاشی درمانی بر کاهش حساسیت بین فردی کودکان تأثیر دارد.
همان طور که در جدول شماره ۴-۱۲ مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی ۴۸ یعنی (۶۷/۲۳) از نسبت t جدول در سطح ۵/۰ یعنی (۰۲/۲) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس حساسیت بین فردی تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.
در تبیین پژوهش حاضر نیز می توان بیان داشت از آنجایی که حساسیت در روابط بین فرد، فرد احساس عدم کفایت، خود کم بینی و احساس ناراحتی در ارتباط با دیگران می کند (کرمی۱۳۹۰، ۹۷).و از آنجایی که نقاشی گروهی روی یک سطح می تواند باعث دوری از تفاوت های فردی شده و راهی باشد که گروه بتواند با احساسات مشترک ، هم در سطح هوشیار و هم ناهشیار ، درباره ی یک موضوع مشترک کار کند . همچنین در نقاشی گروهی ، افرادی را که همانند خود هستند می بینند و به این ترتیب فضای محیطی آنان آرام تر و پذیراتر می شود.بنابر این نقاشی درمانی بر کاهش حساسیت بین فردی کودکان تأثیر دارد.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
دانشگاه علوم و فنون مازندران
پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد
رشته مهندسی مکانیک – گرایش تبدیل انرژی
موضوع:
شبیه سازی عددی جریان جا به ­جایی اجباری نانوسیال غیرنیوتنی در میکرولوله
استاد راهنما:
پروفسور علی‌اکبر رنجبر
استاد مشاور:
مهندس علی رحیمی قینانی
دانشجو:
مبین یغماطلب
زمستان ۹۳

تقدیم به
پدر و مادر مهربانم
که هر لحظه وجودم را
از چشمه‌سار پر از عشق
چشمانشان سیراب می‌کنند.
تقدیر و تشکر
ضمن سپاس و ستایش به درگاه ایزد منان که به من توانایی داد که با استعانت از او بتوانم این پژوهش را انجام دهم، بر خود لازم می­بینم از دلگرمی و تشویق اساتید و دوستان که در نگارش این مجموعه مرا یاری نمودند، قدردانی نمایم:
جناب آقای پروفسور رنجبر، استاد راهنما، که در طول نگارش این مجموعه با راهنمایی­های عالمانه و بجایشان، سکان‌دار شایسته­ای در هدایت این پایان‌نامه بوده ­اند.
جناب آقای مهندس رحیمی قینانی، استاد مشاور، که با سعه‌صدر مشاوره این تحقیق را پذیرفتند و در طول نگارش این مجموعه همواره از نظرات کارشناسانه­شان، بهره جستم.
و در خاتمه از دوستانی که مرا در انجام این تحقیق یاری نمودند، قدردانی و تشکر می­نمایم.
کلیه حقوق مادی مرتبط بر نتایج مطالعات، ابتکارات و نوآوری‌های ناشی از تحقیق موضوع این پایان‌نامه متعلق به دانشگاه علوم و فنون مازندران است.
چکیده:
در این تحقیق، جریان مغشوش یک نانوسیال غیرنیوتنی در یک میکروکانال با مقطع دایره­ای شبیه­سازی شده است. ابتدا انواع طبقه‌بندی میکروکانال­ها، روش­های ساخت میکروکانال­ها و همچنین مزایا و چالش­های استفاده از میکروکانال­ها بیان شده است. در ادامه مدل‌های مختلف در توصیف رفتار سیالات غیرنیوتنی و سپس مفهوم نانوسیال، نحوه تولید نانوذرات و تهیه نانوسیال، مدل‌های مختلف برای بیان خواص ترموفیزیکی نانوسیال­ها از قبیل چگالی، ضریب گرمایی ویژه، ضریب هدایت حرارتی و لزجت دینامیکی تشریح شده است. همچنین مدل‌های مناسب برای استفاده در این تحقیق انتخاب شده‌اند. با بهره گرفتن از نرم‌افزار CFX، معادلات بقای جرم، بقای مومنتم و بقای انرژی برای جریان مغشوش سیال غیرنیوتنی محلول آبی ۵_/۰ درصد وزنی کربوکسی متیل سلولز و همچنین برای نانوسیال حاوی ذرات اکسید مس در سیال غیرنیوتنی مذکور حل شده است. میدان‌های سرعت، فشار و دمای نانوسیال­ها به دست آمده­اند و با تحلیل نتایج ضریب انتقال حرارت جا به ­جایی و عدد ناسلت نانوسیال­ها محاسبه شده ­اند. همچنین اثرات کسر حجمی یا غلظت نانوذرات، عدد رینولدز و قطر نانوذرات بر نتایج بررسی شده ­اند که بیانگر افزایش ضریب انتقال حرارت جا به ­جایی و عدد ناسلت با بهره گرفتن از نانوسیال غیرنیوتنی نسبت به سیال غیرنیوتنی پایه است. یک رابطه مستقیم بین این افزایش با کسرحجمی نانوذرات و عدد رینولدز وجود دارد. همچنین با کاهش قطر نانوذرات، ضریب انتقال حرارت جا به ­جایی افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها: نانوسیال، سیال غیرنیوتنی، جریان درهم، عدد ناسلت

تولید هولونی
واژه هولون ریشه در واژه یونانی هولوس به معنی تمام دارد. هولون­ها در تولید دارای دو ویژگی مهم هستند، خودمختار بودن و ماهیت مشارکتی آن­ها. هولون­ها در نواحی که خود در آن حضور دارند با هم ارتباط دارند ضمن اینکه خصوصیت مشارکتی بودن آن­ها بین نواحی نیز نمود پیدا می­ کند. در ادامه معماری­های مبتنی بر این تولید آمده است[۸].
شکل۲٫۴تولید هولونی ]۸[
سیستم­های چندعاملی
سیستم­های چند­عاملی متشکل از عامل­ها و محیطشان است. معمولاً، سیستم­های چند­عاملی بر عامل­های نرم­افزاری تمرکز دارد، هرچند این عامل­ها می­توانند سخت­افزاری نیز باشند. محیط عامل می ­تواند دارای ویژگی­هایی نظیر در دسترس­بودن، پویایی، قطعیت، اپیزودیک بودن و … را داشته­باشد. مهمترین ویژگی سیستم­های چندعاملی، خودمختاری، دید محلی، و غیر متمرکز بودن آن­ها است. در ادامه­ نیز چندین معماری مبتنی بر سیستم­های چندعاملی مطرح شده­است[۹].

۲٫۳٫۲فناوری اطلاعات و تولید توزیع­شده

نقش ابزارهای فناوری اطلاعات در شکل­دهی به مفاهیم تولید توزیع­شده، نقشی غیرقابل چشم­پوشی است. این ابزارها باایجاد محیط­های کاری مرکب از مجازی و واقعی و مشارکتی^[۱۵] و خلق مفاهیمی نظیر ^[۱۶]P&P ، بستر تولیدرا با مزایا و نوآوری­های بسیار روبرو ساخته­است.
تولید توزیع­شده در بسترفناوری اطلاعات، همواره با سبک­های به کارگیری متفاوتی همراه بوده ­است. که عبارتند از :
سبک موازی: این سبک سبب می­ شود تا زمان اجرای کوتاهتری را با اجرای چندین مرحله به صورت موازی و یا با همپوشانی به دست آوریم. این کارمستلزم به­روزرسانی­های بلادرنگ و مبتنی بر رخداد است.
سبک حتمی: این سبک ترکیب مناسبی از تمامی شبکه­ ها و زنجیره تامین را از بخش­های کوچکتر فراهم می­آوردکه تقریباً به صورت مجزا مدیریت می­شوند.
سبک رفتاری: شبکه ­های ترکیب­شده­ای را به صورت پویا فراهم می­آورد که ازلحاظ داده ­های مبتنی بررویداد و منطق وتمامی تعاملات به یکدیگر وابسته­اند.
سبک تکراری: این سبک براین حقیقت تاکید دارد که ماهیت این ساختارها دائماً در حال تکامل است و نتایج تکرار در تغییرات بایستی در طول مراحل ساختاری منتشر شود.

سبک کپسوله­سازی: این سبک این امکان را فراهم می­آورد تا بتوان شبکه­ ها و فرآیندهایی را ایجاد کرد که عناصررابا هم ترکیب می­ کند تا موجودیت­های اتمی به وجود آورد تا داده ­های تولید را بر حسب نیاز بایکدیگر تبادل کنند[۴].
مفهوم شبکه­ ای بودن در تولید جایگزین مدیریت سلسله­مراتبی شده­است که بدون شک مزایای رقابتی بسیای را به همراه خواهد آورد و به طبع آن دیگر رویکردهای کنترل فعلی کارآمد نخواهد بود که این موضوع یکی از مهمترین چالش­های سیستم­های تولید توزیع­شده است.ضن آنکه زمانبندی تولید به صورت پویا، قابلیت کار متقابل عناصر و تامین یکپارچگی بهینه سایر مشکلات پیش روی این رویکرد هستند[۴].

۲٫۳٫۳ توسعه محصول همروند

طبق اصطلاح قدیمی که همواره حق با مشتری است، این اصطلاح، در دنیای امروز و در شرایطی که مشتری­ها به جای خرید آنچه تولید کننده می­سازد، خودشان هستند که تصمیم می­گیرند تولید کننده چه چیزی برای آنها تولید کند نیز صادق است. درک ویژگی­های چنین تولیدی سبب می­ شود تا مدیریت تولید جدید و موثری داشته باشیم. فاکتورهای موفقیت در تولید در چنین شرایطی به دو گروه تقسیم می­ شود:
ویژگی­های فرایند: فاکتورهایی که ماهیت فرآیندهای تولید جدید را ضبط می­ کنند. معمولاً فاکتورهایی هستند که قابل کنترلند( انجام دادن درست پروژه)
ویژگی­های انتخابی: فاکتورهایی که پروژه­ های جدید محصولات و شرایط آن­ها را شرح می­دهد و خارج از کنترل رهبر پروژه و تیم است( انتخاب پروژه درست)[۱۰]
با وجود چنین فاکتورهایی تولید در سازمان­های گسترده مبتنی بر ۵ رویکرد است:
استراتژی تولید: هدف استراتژی تولید سازمان­های توسعه یافته این است که همه محصولات را به نحوی به هدف اصلی خود برساند و به دنبال جستجو برای محصول جدید باشد و اصولاً بر چهار تابع طراحی جامع- تکنولوژی محور، بازار محور، مبتنی بر پندار و کاربر محور- استوار است[۱۱].
برنامه­ ریزی تولید پیشرفته: توسعه محصول شتابزده برای سازمان­های توسعه یافته بسیار مهم بوده، چرا که نیازمند این هستند که همواره پیشرو باشند، پیشرو بودن بدین معنی است که محصول جدید و یا نسل جدیدی از تولید داشته باشد. مهمترین ویژگی پیشرو بودن این است که تحمل زیادی در برابر ریسک داشته باشد و چرخه حیات کوتاهی داشته باشد. هفت ویژگی چنین کسب­و­کارهایی عبارتست از: فرایند تعریف محصول بازارگرا، تیم­های پروژه چندعملکردی، برنامه­ ریزی پیش­توسعه یافته، فازهای توسعه که با هم همپوشانی دارند، تمرکز برویژگی­های کلیدی، توسعه محصول افزایشی بر اساس استفاده مجدد و حافظه سازمانی در دسترس. توسعه محصول در سازمان­های توسعه­یافته، بایستی همواره با تولید خانواده­ای از محصولات باشد و هسته­ای تحت عنوان پلتفرم شکل می­گیرد که شامل معماری مشترک تمامی خانواده است[۱۲].
مدیریت هزینه­ های تولید: مهمترین گام در مدیریت هزینه­ های فرایند این است که دریابیم چگونه سه فاکتور تکنولوژی، تولید و سیستم را همراستا قرار داده تا بتوان کاهش چشمگیری در هزینه­ها ایجاد کرد[۱۳].
تحلیل بازار: این رویکرد شامل فعالیت­های موقعیت­یابی محصول است.
هماهنگ کردن فعالیت­ها: این کار باعث یکپارچه شدن قابلیت ­های خاص در محیط توزیع­شده است.
فناوری اطلاعات، توسعه محصول را از جهات مختلف پشتیبانی کرده است و ابزارهای مختلفی برای وظایف مختلف پیشنهاد کرده­است.
ابزارهایی که اجرای وظایف محصول جدید را پشتیبانی می­ کنند.
ابزارهایی که طراحی و کنترل فرایند را پشتیبانی می­ کنند.
ابزارهایی که همکاری بین بازیگران را پشتیبانی می­ کنند.
ابزارهایی که مدیریت اطلاعات را پشتیبانی می­ کنند.
تکامل مشارکتی ^[۱۷]
سوالی که در ابتدا مطرح می­ شود این است که چه تفاوتی در مفهوم شبکه ­های صنعتی و تولید توزیع­شده وجود دارد. در شبکه ­های صنعتی، مهمترین مشکل موضوع همکاری است ولی تولید توزیع­شده که منشا آن فناوری اطلاعات است چگونه است؟
موضوع همکاری، همانطور که در شبکه ­های صنعتی مطرح بود در تولید توزیع­شده نیز به­عنوان یک موضوع مهم مطرح می­ شود ونیاز به بسط بر اساس مفاهیم فعلی دارد تا بتوان به یک تئوری پایه رسید. مبنای این تئوری پایه بایستی عبور از سیستم سلسله مراتبی و کنترل مستقیم منابع به سمت مفهوم شبکه­ هایی با موجودیت­های اتصال سست ^[۱۸]باشد.
در تولید توزیع شده مفهومی تحت عنوان تکامل مشارکتی مطرح می­ شود. این موضوع پیش از این در مفاهیم زیست­شناسی مطرح شده و مدل­های آن برای تولید توزیع­شده نیز کاربردی است و به معنای همکاری دوطرفه بین دو جفت است که به یکدیگر وابسته هستند، برای رسیدن به هدفی جامعتر. می­توان این مفهوم را برای عامل­های خودمختار در تولید که دو­به­دو به هم وابسته­اند نیز بسط داد[۴].

۲٫۳٫۴ انعطاف­پذیری و قابلیت پیکربندی مجدد با بهره گرفتن از سیستم­های توزیع­شده خودمختار

تغییر سریع مرزهای سیستم­های تولید صنعتی، این نیاز را به بار آورده است تا طبق شرایط مختلف، رفتار انعطاف­پذیری صورت گیرد. برای امکان پذیر ساختن این انعطاف­پذیری پیشرفته، سیستم­های کنترل تولید، بایستی در این شرایط خود را تغییر دهند.
برای انعطاف­پذیری مطلوب، تکنولوژی­ها و معماری­های جدید در تمامی سطوح کنترل مورد نیاز است. تکنولوژی­های مختلفی برای رسیدن به این هدف مطرح شدند ولی اکثر آن­ها به خوبی با یکدیگر سازگار نیستند. برای رفع این چالش از معماری­های جامع شی­گرا، سرویس­گرا و عامل­گرا استفاده می­ شود.
معماری شی­گرا چشم انداز بسیار قوی است که نه تنها بر طراحی نرم­افزار تمرکز دارد بلکه می ­تواند بسیار سریع در حوزه ­های دیگر نظیر سیستم کنترلی و پیاده­سازی آن به کار رود. چنانچه می­توان آثار این چشم­انداز را در دو معماری بعدی نیز مشاهده کرد. مهمترین ویژگی معماری شی­گرا تعریف اشیا و مشخصه­های داده ­های اشیا و واسط­های پرکاربرد و تعریف وابستگی­های مختلف در بین اشیا است. لذا معماری شی­گرا دارای ساختاری است که می ­تواند اهداف تولید توزیع­شده را برای انعطاف­پذیری تحت پوشش قرار دهد[۱۵].
معماری­دیگر معماری عامل­گرا است که مهمترین عنصر آن عامل است. با وجود تعاریف مختلف برای واژه عامل^[۱۹]، عامل­ها موجودیت­هایی هستند که به صورت مستقل از هم عمل می­ کنند و شامل مدل محیطی خاص خود و اهداف داخلی هستند و توانایی این را دارند که به صورت هدفمند با شرایط محیطی ارائه شده عمل کند.
در سیستم­های کنترل تولید، معمولاً سیستم­های چندعاملی برای این به کار می­روند تا فرایند تصمیم ­گیری کنترلی را در بین موجودیت­های خودمختار اما شریک با هم توزیع کند. مهمترین مزیت معماری عامل­گرا در کنترل ، امکان ایجاد کپسوله­سازی مناسب از بخش­های فرآیندتصمیم­گیری کنترل است[۱۷].
معماری بعدی، معماری سرویس­گرا است که ایده آن از سال ۱۹۹۶ مطرح شد، معماری سرویس­گرا تحت عنوان چشم­اندازی رفتاری­ساختاری تعریف می­ شود که کارایی­های سیستم را با بهره گرفتن از کارایی­های محل و موجودیت توزیع­شده بالا می­برد. مهمترین ویژگی معماری سرویس­گرا، به صورت سرویس­است که برای هر موجودیت و قوانینی که آن­ها به کار می­برند تعریف­شده است. سرویس­های موردنظر بایستی توسط شبکه­ ای از موجودیت­ها در دسترس باشد و از واسط­های استاندارد استفاده کنند . بنا بر این لازم نیست دانش­جزئی­شده در مورد رفتار داخلی سرویس­ها به کاربران آموخته شود.
استفاده از معماری سرویس­گرا برای کنترل یک سیستم در سال­های اخیر بسیار پرکاربرد شده­است. مثال­هایی برای این برنامه­کاربردی، سیستم­های مبتنی بر وب­سرویس برای پیکربندی وسایل و یا تعامل مبتنی بر وب­سرویس­های سازمان­ها است[۱۶].
همانطور که قبلاً اشاره شد، سیستم­های کنترلی تولیدکه در حال حاضر استفاده می­ شود، به اندازه کافی ساختار کارآمد و رفتار مناسب و قابلیت استفاده بهینه و یکپارچگی را در رویه­هایشان ندارند لذا تعدادی از اهدافی که بایستی تامین شود، با نیم­نگاهی به فناوری در ادامه عنوان شده است[۱۴].
تولید بصری: هدفش تامین واسط کنترلی مناسب با بهره­ گیری از فناوری و خلق تصویری بزرگ از رویداد­ها و داده ­های مختلف تولید است.
تولید مشارکتی: به کارگیری فناوری در لایه­ های پایین تولید تمرکز دارد.
تولید واقعی: بر تعریف سیستم­های اجرایی تولید در محیط واقعی و ارائه راه­حل جامع اشاره دارد.
تولید باز: تمرکز تولید توزیع­شده بر رویکرد منبع ­باز می­باشد.
تولید مبتنی بر رویداد: توسعه یک سرویس واسط برای رویداد­ها که امکان ثبت رویدادها، توسط تولیدکنندگان رویداد­ها و مصرف­ کنندگان رویدادها است را فراهم می­آورد. در اینجا معماری سرویس­گرا می ­تواند راه­حل مناسبی باشد.
شکل۲٫۵ چالش­های تولید توزیع شده] ۴[

۲٫۴ سیستم­های اجرایی تولید توزیع شده

با روبروشدن با نیازهای روز افزون برای انعطا­ف­پذیری و سازگاری سیستم­های تولید، غیرمتمرکزسازی کنترل­های اجرایی تولید اهمیت بسیاری پیدا کرده­است. از این رو در سال­های اخیر تحقیقات بسیار و فعالیت­های توسعه­ای بسیاری برای حل این مشکل انجام­شده است. یکی از بهترین نتایج این فعالیت­ها مجموعه ­ای از الگوهای طراحی است که شامل شرح موجودیت­های اصلی و شمای تعاملی بین آن­ها است. در ادامه برخی از این الگوها شرح داده شده است و نمونه­های آن در سه رویکرد ^[۲۰]PROSA، متامورف و^[۲۱] PABADIS نشان داده شده است.
سیستم­های کنترلی متعارف امروزی با چالش­های زیر برای روبرو شدن با سیستم­های تولید مدرن روبه­رو هستند.

در تجربه­ این دو گروه از تبدیل­خواهان مشارکت­کنندگاهی بودند که «تمایز»ها و «تفاوت»های آنان، چندان با واکنش منفی خانواده و اطرافیان در کودکی مواجه نبوده بلکه در برخی وجوه با استقبال خانواده نیز مواجه بوده است. فارغ از این­که بعدها در بزرگسالی چه واکنشی از سوی خانواده و اطرافیان نسبت به این مساله ابراز شده (واکنش منفی شدید در مشارکت­کننده­ MtF شماره­ ۵ و عدم واکنش در تجربه­ تبدیل­خواه FtM شماره­ی۱۲). این مساله در کودکی اینان چندان چالش­برانگیز نبوده و جدی گرفته تصور نمیشده. این جدی تلقی نشدن در تجربه­ سایر تبدیل­خواهان نیز دیده می­ شود (مشارکت­کنندگان شماره­ ۲، ۴، ۵، ۱۱،‌۱۰،‌۷، ۸) زیرا تصور عمومی بر این است که «بزرگ شدن» درست می­ شود و این رفتارها چندان عمیق نیست.
۴-۳ تم اصلی دوم: تجربه­ آزار جنسی و تجاوز
در این تم به بررسی ابعاد «ابژه­بودگی جنسی» در تجربه­ تبدیل­خواهان پرداخته شده است. در همه جوامع زن­ها و همین­طور کودکان در معرض تجاوز افراد سوءاستفاده­گر قرار دارند. اما تبدیل­خواهان جنسی MtF، که در این تم روی سخن ما هستند نیز با وجود فیزیک و اندام مردانه (قبل از عمل تغییر جنسیت) نیز از این قائده مستثنی نیستند. و تجاوز را در تجربه­ این گروه از تبدیل­خواهان به وضوح می­توان مشاهده کرد. این­که اینان چرا در معرض تجاوز هستند را شاید بتوان به مفعول بودنشان نسبت داد. اما سوالی که همواره در طول مرور این تم ذهن پژوهشگر را به خود مشغول کرده و در واقع یکی از جهت­های اصلی این پایان نامه می­باشد، این حقیقت بود که چرا با وجود قدرت مردانه­ای که در این افراد وجو دارد و مسلما در بسیاری از موارد قدرت مقاومت کردن در مقابل تجاوزگران را دارند، آنقدر بی­دفاع عمل کرده و خود را به دست تجاوزگران می­سپارند؟!
جدول شماره­ ۴-۲ تم اصلی دوم: تجربه­ آزار جنسی و تجاوز

کد ۲۱۱: تجاوز (Rape)
مشارکت­کننده­ ی شماره­ ۴:
«بارها مورد تعرض قرار گرفتم. به زور خفتم می­ کنند. به من خیلی تجاوز شده. خیلی مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفتم».
کد ۲۲۱: واکنش شدید نسبت به هرگونه تلاش مردان برای تماس جنسی
مشارکت­کننده­ ی شماره­ ۹:
«من خداروشکر انقدر از نظر بنیه قوی بودم که کسی جرات نمی­کرده بهم نزدیک شه. شده بود اون موقع­ها که با پوشش دخترونه بودم کسی بخواد بهم نزدیک شه ولی خب نهایتا با کتک­کاری و جیم شدنِ من تموم می­شد. خوشبختانه مورد سوءاستفاده­ی کسی قرار نگرفتم».
مشارکت­کننده­ ی شماره­ ۱۱:
«من هیچ­وقت فکر یه پسر تو سرم نبود. هیچ­وقت با هیچ پسری نبودم و هیچ­وقت هم به هیچ پسری اجازه ندادم که از حد خودش تجاوز کنه. هیچ مردی به من حتی دستم نزده. خیلی پسر بود که می­خواست با من دوست بشه ولی من تمایل نداشتم. ازونجایی هم که تمایل نداشتم هیچ دوست پسری نداشتم».

• • بررسی و تحلیل تم و مقایسه­ دو گروه مبتنی بر سیطره­ی جنسیت (۲۱۱ و ۲۲۱)

تجربه­ تجاوز به معنای دقیق کلمه یعنی مجبور کردن به رابطه­ جنسی از طریق اعمال زور، تهدید، و یا هرگونه برقراری رابطه­ جنسی بدون رضایت شخص، دیده می­ شود. جالب اینکه در خصوص تبدیل­خواهان FtM چنین چیزی از سوی مشارکت­کنندگان گزارش نشده. یعنی هیچ زنی قصد تجاوز و سوءاستفاده­ی جنسی از اینان را نداشته و جالب­تر اینکه با توجه به وجود «پسر درونِ» این گروه از تبدیل­خواهان، مردان/ پسران نیز مجال هیچ­گونه نزدیک شدن با اینان را نمی­یافته­اند زیرا عموما با واکنش­های شدید از قبیل کتک زدن فرد متجاوز و یا تهدید وی همراه بوده است.
این یافته دربردارنده­ی حقایق مهمی در خصوص «ماهیتِ مردانه­ی تجاوز» است. به بیان دیگر، هر دو گروه از تبدیل­خواهان، مردان را مخاطب تجاوز خود خطاب می­ کنند و انفعال در برابر میل به تجاوز، واجد معنایی زنانه قلمداد می­ شود؛ تبدیل­خواهان MtF که از درون خود را زن می­دانند، مخاطب جدی این مساله هستند و همواره مورد تهدیدِ چنین پدیده­ای قرار دارند، اما ماهیت مبارزه­جو و پرخاشگر «مرد درون» تبدیل­خواهان FtM، آنان را از بروز چنین پدیده­ای مصون می­دارد.

نتیجه این که معلمان باید از پیش داوری بویژه از نوع منفی آن بپرهیزند، زیرا خود این امر منجر به شکست او خواهد شد.
شرایط فیزیکی کلاس :
دمای مناسب یکی از ضروریات یک کلاس درس است و در غیر این صورت می تواند به عنوان یک متغیر مزاحم مانع توجه دانش آموزان به معلم و درس شود . بنابراین یک کلاس درس باید از دمای مناسب در فصول سال بهره مند باشد . اگر فضای کلاس برای نشستن و راه رفتن مناسب نباشد، نور کافی نداشته باشد و یا تابلوی کلاس طوری نصب شده باشد که همه به راحتی نتوانند از آن استفاده کنند ، منجر به افت آموزشی خواهد شد . در مورد نقش تراکم کلاس ( تعداد دانش آموزان کلاس ) مطالعات نشان می دهد که در کلاس های کم تراکم ، موفقیت دانش آموزان بیشتر نیست ، مگر آنکه کلاس کمتر از ۱۵ نفر باشد که در این صورت امکان آموزش انفرادی فراهم می شود . همچنین می توان اظهار داشت که میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در کشورهای صنعتی در کلاس های بیشتر از ۴۵ نفر و در کشورهای در حال توسعه در کلاس های بیش از ۵۵ نفر کاهش می یابد . جالب توجه است که در مقایسه تطبیقی انجام شده بین دانش آموزان پایه پنجم ۱۵ کشور ، کره با تراکم ۶۰ نفر در کلاس و ژاپن با ۴۲ دانش آموز در کلاس ، رتبه اول را به دست آورده اند . بنابراین آنچه در پیشرفت دانش آموزان نقش مهمی ایفا می کند ، تراکم کلاس نیست بلکه مهمتر از آن ، چیزی است که در کلاس اتفاق می افتد . در مورد کلاس های با تراکم بیش از ۶۰ دانش آموز هیچ مطالعه ای در دسترس نیست و به نظر می رسد که عدد ۶۰ را بتوان به عنوان تراکم حداکثر به حساب آورد ، مشروط برآنکه اتاق درس به اندازه کافی باشد و معلم قبلا” با شیوه تدریس در این گونه شرایط آشنا شده باشد .

تعویض مکرر معلمان:
جابه جایی معلمان در طول سال تحصیلی و ناتوانی بعضی دانش آموزان به منظور سازگاری با روش تدریس و خصوصیات معلم ممکن است بویژه در مقاطع آموزشی پایین تر، منجر به افت تحصیلی شود.
ارزیابی نادرست معلمان از عملکرد دانش آموزان ، کنترل نامناسب کلاس از سوی معلم ، فقدان وسایل کمک آموزشی ، کمبود کتب درسی ، عدم همکاری و ارتباط بین اولیا و مدرسه ، عدم وجود نظم و انضباط در کلاس و مدرسه و کمبود فضاهای آموزشی از دیگر علل موثر در افت تحصیلی دانش آموزان هستند
کیفیت پایین امکانات آموزشی:
کمبود و کیفیت پایین امکانات آموزشی نه تنها در افت تحصیلی تاثیر دارد بلکه به خاطر اینکه وجود امکانات کافی و مناسب آموزشی مکمل تلاشهای معلم در آموزش و ارتقاءکارایی او دارد. وقتی سازمانهای آموزشی از امکانات آموزشی لازم برخوردار نباشند تلاشهای دانش آموزان به همراه کادرهای آموزشی و تربیتی ره به جایی نبرده و موجب به هدر رفتن زحمات چندین ساله آنها خواهند شد. کمبود مدارس و فضاهای آمزشی ، کمبود امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی ،هر کدغام به نحوی در کیفیت آموزش تاثیر دارند و زمینه را برای افت تحصیلی آماده می سازند. علاوه بر آنها نامناسب بودن ساختمانهای اختصاص یافته به مدارس نیز علتی از علل می باشد .طبق آمار و تحقیقات به عمل آمده سه استان ،یزد،کرمان و اصفهان که از نظر ساختمانهای آموزشی نسبت به سایر استانها در وضعیت بهتری قرار دارند درصد قبولی بالاتری را به خود اختصاص داده اند که مؤید این علت می باشد. علاوه بر امکانات آموزشی و تفریحی ،حجم زیاد کتابهای درسی نیز به میزان قابل توجهی در میزان افت تحصیلی دخلت دارد . و این موضوع به خصوص در مورد کتابهای نظام جدبد آموزش متوسطه بیشتر صدق می کند. علاوه بر موارد فوق کمبود وسایل کمک آموزشی در مدارس نیز یکی از علل افت تحصیلی در رابطه با امکانات آموزشی می باشد.‍ (بهروش،علی، روزنامه اطلاعات ،۱۳۷۸).
علل افت تحصیلی از نظر گزارشگران یونسکو:
آمارهای موجود در ۲۰ کشور جهان نشان می دهد که نسبت تکرار سالهای تحصیلی در ۴۲ کشور آفریقایی ۱۶ درصد در ۲۴ کشور آمریکای لاتین و جزایر کارائیب ۱۲ درصد و در ۳۲ کشور آسیا و اقیانوسیه ۸ درصد و در ۲۳ کشور منطقه اروپا و شوروی ۲ درصد بوده است و نسبت متوسط همه این نواحی ۱۰ درصد می باشد از این تعداد ۴۲ کشور را از گروه کشورهای در حال توسعه است ۵۹ کشور باقی مانده نسبت افت تحصیلی بین ۱۰ تا ۴۷ درصد دارا می باشند که در کشورهای آسیا و اقیانوسیه بین ۰ تا ۱۸ درصد می باشد(گزارشات یونسکو۱۳۶۵).
فقر مالی
سوء تغذیه
بی سوادی والدین
تجربه اندک معلمین آموزش ندیده که موجب عدم توانایی آنها در امور زیر می شود
تنظیم اوقات کلاس و پیشبرد برنامه های درسی به طور صحیح و موثر
تنظیم ساعات و برنامه های اضافی برای دانش اموزان ضعیف
تشخیص مشکلات و ناراحتیهای کلاس و تلاش برای رفع آنها
شناخت روحیه و رفتار تک تک دانش آموزان
طراحی و تهیه مواد آموزشی از منابع و امکانات
نوآوری در کلاس و ابداع روش های نوین اموزشی
نبودن انگیزه های کاری لازم
وجود معلمین بی علاقه نسبت به حرفه آموزگاری
نبودن حداقل امکانات برای تحصیل
نبودن یا نامناسب بودن مواد آموزش
سهل الوصول نبودن امکانات و مواد آموزشی
بی توجهی جامعه نسبت به فرایند آموزش و برنامه های درسی
بی ارتباط بودن برنامه های مدارس با نیازها ،اولویتها و خواسته های جامعه مهاجرتهای گروهی
عدم توانایی مدرسه در ایجاد محیطی پر تفاهم و نیز برقراری نظام مشاوره و همکاری
بی بهره ماندن دانش اموزان از مشاوره و هدایت تحصیلی توسط مشاورین
بی توجهی نسبت به اصلاح امکانات فیزیکی مدرسه
تفاوتهای مذهبی و فرهنگی و زبانی
شیوه های مقابله با افت تحصیلی :
در سال ۱۹۸۴ دفتر منطقه ای یونسکو با توجه به نتایج مطالعات و تحقیقاتی که در زمینه عدم پیشرفت تحصیلی انجام گرفت با کشورهای هند , نپال , پاکستان ،هندوستان، تایلند و فیلیپین راهبردهایی معرفی کرد تا انها را به منظور جلوگیری از پدیده افت تحصیلی مورد استفاده قرار دهند (توکلی ،مهین ۱۳۷۷).
کلاسهای تابستانی : این طرح ویژه دانش اموزانی اجرا می شود که پیشرفت اندکی از کلاسهای عادی و روزمره مدارس خود نصیبشان شده است.کلاسهای تابستانی در خلال ۵ تا ۶ هفته از ایام تعطیلات تابستانی و هر روز ۳ تا ۴ ساعت برگزار می گردد.
سال تحصیلی قابل انعطاف در هر مدرسه بخصوص در این طرح دوره تحصیلی منظمی در نظر گرفته می شود و برای هر درس ساعات کافی ملحوظ میگردد اما آغاز و پایان سال تحصیلی و ایام تعطیلی مدارس بسته به نیازمندیها و فعالیتهای مربوط به تامین معیشت افراد جامعه تعیین می شود.
برنامه تحصیلی فشرده : در این طرح سال نامه کار مدرسه از ۱۸۰ روز به حداکثر ۱۲۰ روز تقلیل می یابد این تعدیل در برنامه آموزش ایجاب می کند که در زمان کار و برنامه آموزشی نیز تعدیلی صورت گیرد.
برنامه کمک به دانش آموزان : کمک مدرسه به صورت نقدی یا تهیه و در اختیار گذاشتن لوازم مدرسه و نیازمندیهای غذایی دانش آموزان انجام میگیرد این طرح در مورد آن دسته از خانواده های تهیدست در نظر گرفته می شود که فرزندان آنها ،علاقه میل و توانایی ماندن در مدرسه و ادامه تحصیل را دارند.
آموزش در منزل دانش آموز: در این طرح معلم کلاس یا یک معلم دیگر در منزل به ملاقات دانش آموز می رود و در همان جا به او درس می دهد
کلاسهای شیفت عصر : این طرح با تشکیل کلاسهای سه ساعته که از ساعت ۵/۵ عصر تا ۵/۸ چند روز در هفته برگزار میگردد به اجرا در می آید.
طرح برنامه ویژه برای تقویت دانش آموزان و رفع اشکال انها : این برنامه در برگیرنده دانش آموزان علاقمندی است که تواناییها و نیازمندیهای متفاوتی دارند و برای دانش آموزان دارای توانایی های پایین بیشتر قابل استفاده است.
طرح تشکیل کلاس در همسایگی دانش آموز : این طرح با استقرار در کلاسهای رفع اشکال در خانه معلم و یا هر مکان دیگری که دانش آموزان به آن دسترسی بیشتری دارند اجرا می شود.
طرح دوستان : مشخصه عمده این طرح آن است که از بین دانش اموزانی که معدل بالا دارند و در بین دانش اموزان محبوب هستند فردی بعنوان دوست و همکار دانش آموز ضعیف تر انتخاب می شود این فرد می تواند به دوست آسیب پذیر خود در زمینه درک و دریافت بهتر آموزش های مدرسه یاری رساند.
۱۰ – طرح آموزش ترمیمی (جبران ) علاوه بر موارد فوق طرح جالب توجه دیگر طرح مدرسه سیار است. این طرح از جمله تدابیری است که در برخی از کشورها از جمله فرانسه و بلژیک برای مقابله با افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش اموزان و نوجوانان طبقه محروم و بالابردن مشارکت اجتماعی ساکنان آن مناطق به کار گرفته می شود.
مقابله با افت تحصیلی در کشورهای آسیا و اقیانوس آرام :
بررسی مسائل آموزش و پرورش در برخی از کشورهای آسیا و اقیانوس آرام مانند هندوستان ، پاکستان ،بنگلادش، فیلیپین و تایلند از طریق گزارشهای یونسکو نشان می دهد که این کشور ها نیز در زمینه عوامل بازدارنده تحصیلات دانش آموزان با کشور ما مسائل مشترکی دارند .این تحقیقات بخصوص نمودار این واقعیت است که هر جا فقر بیشتر باشد شکست تحصیلی نیز عمیق تر است.
این گزارشها ،راهبردها و اقداماتی که این کشورها برای مبارزه با پدیده افت و ترک تحصیلی انجام داده اند و نتایج موفقیت آمیز و اقدامات انجام شده را منعکس میکنند.برخی از راهبرهای موفقیت آمیز کشورهای آسیا و اقیانوس آرام در زمینه جلوگیری از افت تحصیلی به شرح زیر است:
اقدامات سازمانی : در بین اقدامهای سازمانی ، ارتقاء اتوماتیک دانش آموزان از همه رایج تر است در این روش به دانش آموزان اجازه می دهند بدون گذراندن امتحان به کلاس بالاتر بروند بدیهی است این اقدام با اقدامات تربیتی و برخوردار از مربیان و معلمان با صلاحیت انجام میگیرد.در این روش جای گزینی ارزشیابی مستمر به جای امتحانات روشی برای افزایش قدرت نگهداری مدرسه می باشد.

۵ ـ ۳ : تاریخ سیاسی مصر
مصر تاریخی ۶۰۰۰ ساله دارد و قدیمی‌ترین تمدن سامی را در خود جای داده و محل پیدایش و گسترش ادیان بوده است. پیامبران بسیاری از مصر مبعوث شده و سلسله‌های حکومتی قدرتمندی در این کشور پدید آمده‌اند. مصر در سال ۱۹ هجری قمری آغوش خود را به روی اسلام گشود و سپس در گسترش اسلام، عهده دار نقش‌های مهمی شد. در اوسط قرن چهارم هجری-۳۵۸ ه ق- اولین سلسله اسلامگرا- دولت فاطمی- در این کشور پایه گذاری شد که ۲۰۰ سال- تا روی کار آمدن سلسله ایوبیان در سال ۵۵۲ ه ق-دوام آورد. البته در این زمان قلمرو حاکمیت امرای فاطمی از قاهره - شهری که اولین امیر فاطمی، المعزالدینالله آن را بنا نهاد- شروع شد و شامل کشورهای سودان، تونس، الجزایر، لیبی و مراکش بود.
مصر از نظر تاریخ معاصر، دوره پیوسته‌ای از اشغال خارجی و رژیم دستنشانده را تجربه کرده است. در سال ۱۲۶۱ شمسی انگلیس مصر را از عثمانی جدا کرد و به تصرف خود درآورد و تا سال ۱۳۱۵ یعنی به مدت ۳۳ سال در اشغال خود داشت. البته از سال ۱۳۰۱ علاوه بر اشغال نظامی، یک عنصر وابسته- فؤاد پاشا- تحت عنوان حاکم مصر روی کارآمد و ظاهراً استقلال مصر را به رسمیت شناخت؛ کما اینکه انگلیس از سال ۱۲۹۳ مجوز اشغال را ذیل نام «قیمومت» از جامعه ملل - که بعدها به سازمان ملل کنونی تبدیل شد- دریافت کرد. انگلیس در فاصله سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۳۱ حکومت بر مصر را به ملک فاروق واگذار کرد و خود نیز دو شهر کلیدی اسکندریه و بندر پورت سعید را در اختیار گرفت و در همه شئون مصر دخالت کرد.
درسال ۱۳۳۱ در اقدام مشترک «افسران آزاد» و «جماعت اخوانالمسلمون» - که در ایران به عنوان «جمعیت اخوانالمسلمین» شناخته می‌شود- از اختیارات رژیم سلطنتی کاسته شد و کمتر از یک سال بعد، رژیم سلطنتی به «جمهوری عربی مصر» تبدیل شد. مصر از این تاریخ تا نیمه اول دوره ۱۲ ساله حکومت انور سادات از نظر استیلای خارجی، شرایط آزادی را سپری کرد. مصری‌ها در این دوره به آزادسازی «کانال سوئز» از سیطره انگلیس، فرانسه و رژیم صهیونیستی نایل شدند و در جنگ ۱۹۵۶-۱۳۳۵- ضربات سنگینی را به ارتش اسرائیل وارد کردند. مصر دوره عبدالناصر به محور تحرّک عربی تبدیل شد، وحدت مصر و سوریه که دو سال دوام آورد و سپس وحدت مصر و یمن و تشکیل «جمهوری متحده عربی»، اوج این نقش آفرینی در جهان عرب به حساب می‌آمد. در فاصله سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۰ موج ناسیونالیسم عربی، موقعیت ممتازی را به مصر داد، اما در عین حال این موج همانگونه که به سرعت- ۱۳۳۱ تا ۱۳۳۵- برخاست، به همان سرعت هم پس از مرگ ناصر در سال ۱۳۵۰ فرو نشست.
در دنیای اهل سنت، مصر نخستین جبهه بیداری اسلامی را توسط پیشگامانی همچون: سید جمال، عبده، رشید رضا و اخوانالمسلمین پدید آورده است. دین و سیاست در اندیشه آنان به ویژه در نگاه سید جمال و اخوانی‌ها در هم تنیده بود و تفکیک آنان را از یکدیگر ناممکن می کند. (آقا جانی، ۸۹:۱۳۸۹)
مصر در نیمه دوم قرن بیستم نیز به عنوان محور اعراب مطرح بود. هم اینک مصر پرجمعیت‌ترین کشورعربی و باسوادترین کشور عرب محسوب می‌شود و «جامعه الازهر» مصر کانون اصلی مذهبی- علمی پیروان مذاهب شافعی، مالکی و حنفی است. این بدان معناست که سه پنجم از پیروان دین اسلام که خود نزدیک به یک میلیارد مسلمان را شامل می‌شوند، به این کشور به عنوان «مرجع مذهبی» می‌نگرند.
مصر در عین حال روشنفکرترین کشور عربی هم محسوب می‌شود. معتبرترین رسانه‌های خبری- عربی در این کشور منتشر می‌شوند و مصر از نظر فنی پوشش دهنده تصویری و صوتی بخش عمده افریقا و آسیای جنوب غربی به حساب می‌آید. در میان کشورهای عربی همواره این ملت مصر بوده که حرفی برای گفتن داشته است؛ از اینرو ما شاهد بروز و ظهور شخصیت‌های برجسته‌ای نظیر محمد عبده، شیخ سلیم، شیخ علی عبدالرزاق، سیدقطب، حسن البنا، سعد زغلول و شیخ شلتوت دراین کشور بوده‌ایم.

۵ ـ ۴: راهی برای آغاز تحولات بنیادین درمصر
پیش بینی تحولات عمده در مصر کار دشواری نبود و بسیاری از محقّقین از چندین سال قبل آن را قطعی می‌دانستند. دلیل اصلی این «پیشبینیپذیری»، قطع کامل ارتباط رژیم حسنی مبارک با مردم مصر بود؛ اما خود مبارک گمان می‌کرد اگر هم اعتراضی در جامعه مصر شکل بگیرد، آن قدر گسترده نخواهد بود که دستگاه عریض و طویل امنیتی او قادر به مهار آن نباشد. او حدود یک سال قبل به باراک اوباما گفته بود: «مردم مصر از نظر گرایش‌های مذهبی، صوفی‌اند و انقلابی نیستند.» بنابراین، هیچ جای نگرانی وجود ندارد.
بعضی از تحلیلگران امریکایی هم با تفسیری مذهبی گفته بودند، مذهب در مصرعامل خیزشی سیاسی نمی‌شود. آنان معتقد بودند در کارنامه ۱۰۰ سال اخیر مصر، معدودی از تحولات سیاسی نظیر جنگ ششم اکتبر و ملی کردن کانال سوئز وجود دارد، اما در عین حال دستگاه‌های اطلاعاتی و سیاسی آمریکا که دائماً شرایط جامعه مصر را رصد می‌کردند، اعتقاد داشتند اوضاع مصر «انفجارآمیز است.»
چندی پیش از آغاز تحولات، در یکی از روزنامه‌های مصر نوشته شده بود: «هر توریستی که به مصر می‌آید و جامعه مصر را از نظر سیاسی و اقتصادی می‌بیند، اولین سوالی که به ذهنش می‌رسد این است، چرا این مردم به خیابان‌ها نمی‌ریزند و انقلاب نمی‌کنند؟» البته کمتر از ۴ ماه پس از درج این مطلب، قیام عظیم مردم مصر تا آنجا شعله کشید که مبارک ۱۸ روز پس از آغاز قیام ناچار به فرار شد، اما هنوز هم این سوال وجود دارد: «علت اصلی قیام سهمگین مردم مصر چه بود؟»
در واقع مصری‌ها یک «انقلاب موخَّر» را در ۲۲ بهمن ۸۹ به ثمر رساندند. شرایط مصر از زمان سفرسادات به تلآویو- سال ۱۳۵۴ شمسی- با یک مخمصه بزرگ روبه‌رو شد و به سمت وضعیت انفجاری پیش رفت. اکثر مصری‌ها در آن روز هنوز خاطرات استیلای انگلیس و رژیم وابسته آن- سلطان فاروق - را به یاد داشتند، زیرا تنها ۲۳ سال از سرنگونی نظام وابسته فاروق گذشته بود.
۵ ـ ۵: عزتی که لگدکوب شد
مصر با این فرهنگ و سابقه تاریخی درفاصله سال‌های ۱۳۵۴- زمان سفر سه روزه سادات به تل آویو- تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۹ یعنی به مدت ۳۵ سال و در حساس‌ترین شرایط تاریخی جهان اسلام، عملاً به تسخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی درآمد. سادات که در سال ۱۳۵۰ و پس از مرگ عبدالناصر قدرت را در مصر به دست گرفت، ابتدا وانمود کرد که از میراث ناصر- که مهم‌ترین بخش آن تلاش او برای محو صهیونیسم و مقابله با نفوذ آمریکا بود- حفاظت می‌کند و راه او را ادامه می‌دهد، از اینرو وقتی در سال ۱۳۵۲ شمسی-۱۹۷۳ میلادی- جنگ مصر علیه رژیم صهیونیستی در شرق صحرای سینا و در مجاورت خلیج عقبه در منتهیالیه شمال دریای سرخ اتفاق افتاد، بسیاری گمان می‌کردند که این نشانه پایمردی او بر مبارزه با اسرائیل است؛ از اینرو جامعه مصر به خصوص ده‌ها هزار رزمنده شهادت‌طلب اخوان‌المسلمین، او را شادمانه همراهی کردند و ضربات بسیاری سنگین و بی‌سابقه‌ای را به رژیم غاصب اسرائیل وارد ساختند که کشته شدن چند هزار نظامی این رژیم و انهدام ده‌ها هواپیمای نظامی و صدها تانک اسرائیلی از جمله آن‌ ها بود؛ اما طولی نکشید که اولین نشانه‌های نفاق و دورویی سادات ظاهر شد.
سادات چند روز پس از انجام موفقیتآمیز جنگ سینا، نیروهای نظامی خود را که به پشت خط استراتژیک «بارلو» نفوذ کرده بودند، به موقعیت‌های قبل از جنگ بازگرداند و زمزمه سازش سرداد.
حدود دو سال بعد تماس‌های محرمانه و در سطوح پایین به سفر سه روزه سادات به تل آویو در سال ۱۳۵۴ منتهی شد و این سفر، سفرمقامات اسرائیلی به قاهره را در پی داشت و در نهایت با صحنهگردانی رئیس‌جمهور وقت آمریکا- جیمی کارتر- به مذاکرات کمپ دیوید- ایالت مریلند - انجامید.
این مذاکرات، مصر را که پیشانی جهان عرب و اسلام در مقابله با رژیم صهیونیستی بود، از فکر تلاش برای آزادی فلسطین دور کرد و بهای این عقبنشینی استراتژیک، تنها خروج نظامیان اسرائیلی از صحرای سینا و منطقه طابا بود. این در حالی بود که صحرای لمیزرع سینا و طابا به جهنمی برای نظامیان اسرائیلی تبدیل شده بود و حجم عظیم نیروهایی که باید صحرای سوزان سینا را حفظ می‌کردند، ضعف زیادی را به اسرائیلی‌ها تحمیل کرده بود.
به هر حال اسرائیل ۱۲ سال پس از اشغال سینا این منطقه را تخلیه کرد، ولی به مصر هم اجازه استقرار نیروی نظامی نداد و اساساً طابا را که مشرف به خلیج عقبه است، منطقه‌ای «حایل» دانست که مصر حتی اجازه تردد در آن را هم ندارد. مصری‌ها پاسخ اقدام خائنانه سادات را با گلوله دادند،
پس از ترور «انور سادات» در ۶ اکتبر ۱۹۸۱ حسنی مبارک که در زمان وی فرماندهی نیروی هوایی مصر را در دست داشت، به ریاست جمهوری مصر رسید و از ۷ اکتبر تا ۱۴ اکتبر مقدمات به قدرت رسیدن وی درحال انجام بود تا اینکه مبارک در ۱۴ اکتبر به طور رسمی به ریاست جمهوری مصر رسید. (سایت خط امام،۱۳۹۲) مبارک نیز راه او را در تحقیر ملت مصر دنبال کرد.
رژیم حسنی مبارک پیش از آنکه مستقر شود وعده داد که به احزاب سیاسی اجازه فعالیت می‌دهد و محدودیت‌های فراوانی را که در دوران ۲۵ ساله ناصر و سادات وجود داشت، از میان بر میدارد؛ از اینرو، مخالفان دوره سادات به گمان اینکه می‌توانند در روندی دموکراتیک به اصلاحات سیاسی دست بزنند، فرصت را مغتنم شمردند، ولی این خوش‌بینی به درازا نکشید، زیرا مبارک ۴ سال پس از روی کار آمدن و زمانی که حزب او نتوانست در انتخابات به اکثریت کرسی‌های مجلس دست یابد، نتایج انتخابات سال ۱۳۶۴ را نپذیرفت و روند استقرار تکحزبی سیاسی دوره ناصر را جایگزین انتخابات کرد.
این در حالی است که براساس اصول ۱ تا ۴ قانون اساسی مصر، حکومت چندین حزبی یکی از سه پایه هویت نظام سیاسی این کشور به حساب می‌آید. دو پایه دیگر آن سوسیالیزم و مردم سالاری است. وقتی مبارک روند دموکراسی را کنار گذاشت، امیدها برای اصلاح قانونی به یأس مبدل شدند و مصر فاقد مجلس قانونگذاری واقعی شد. براساس قانون اساسی مصوب دوره ناصر، مصر دارای دو مجلس (مجلس سفلای مردمی یا «مجلس الشعب» و مجلس علیای مشورتی یا «مجلس الدوله» است. دو سوم اعضای مجلس علیا از سوی مردم و یک سوم آن مستقیماً توسط رئیس جمهور منصوب می‌شوند. این مجلس صرفاً جنبه مشورتی دارد و می‌تواند در مواردی چون: اصلاح یک یا چند اصل قانون اساسی، لوایح مکمل قانون اساسی، برنامه کلان توسعه کشور و قراردادهایی که بر تمامیت ارضی کشور اثر می‌گذارند، به ارائه مشورت بپردازند و تنها در صورتی که این پیشنهادها به تصویب رئیس جمهور برسد، قابل اجرا هستند.
مجلس سفلی که از ۳۵۰ عضو تشکیل می‌شود و ۳۴۰ نفر آن توسط مردم برای ۵ سال انتخاب می‌شوند، می‌تواند در زمینه اداره کشور پیشنهاداتی را ارائه دهد و نیز قوانینی را به تصویب برساند، ولی مصوبات آن برای اجرا و تبدیل شدن به قانون حتماً باید به تأیید رئیس جمهور برسند. درعین حال رئیس جمهور از یک سو می‌تواند شخصاً مستقیماً قانونگذاری کند، بدون آنکه نیازی به جلب موافقت مجلس یا جائی دیگر باشد و از سوی دیگر از حق انحلال این مجلس برخوردار است.
با این وصف کاملاً پیداست که مصر- سال‌های ۱۹۵۲ تا ۲۰۱۱- به معنای واقعی کلمه مجلس قانونگزار و یا قوه‌ای برای نظارت بر عملکرد رئیس جمهور و قوه مجریه نداشته است. جالب‌تر اینکه مجالس مصر حق سوال یا ارزیابی عملکرد وزرا را هم ندارند و اساساً وزرا و نخستوزیر از مجلس رأی اعتماد نمی‌گیرند. براساس قانون، وزرا و معاونان آن باید مستقیماً به رئیس جمهور پاسخ دهند، یعنی کاری به نخست وزیر هم ندارند. رئیس جمهور حتی معاونان وزرا را هم نصب می‌کند. در واقع مصر دوره ناصر، سادات و مبارک از مصر دوره ملک فاروق دیکتاتور مآبانهتر و متمرکزتر بوده است.
با این تصویر به دوره مبارک بیایید، دوره‌ای که عزّت بین المللی مصر از بین رفت و مصر به برده امریکا تبدیل شد، عزّت منطقه‌ای مصر از بین رفت و قربانی همپیمانی با رژیم صهیونیستی شد و این وابستگی‌ها تأثیرات منفی بی‌شماری بر زندگی مردم برجای گذاشت. به همه این‌ها، اختناق روزافزون را هم اضافه کنید. بر این اساس مبارک ۳۰ سال بر مردم حکومت کرد و آشکارا در تلاش بود تا پس از مرگ خود، فرزندش جمال را که به فساد و نوکری مشهور است، بر مردم مصر مسلط کند.
با این توصیفات، همان گونه که رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای در خطبه‌های نماز جمعه ۱۵ بهمن ماه ۱۳۹۰، فرمودند: انقلاب مصر، انقلابی برای احیای عزّت مصر و بازیابی نقش تاریخی و جایگاه واقعی آن در معادلات سیاسی است. در عین حال با توجه به هویت پررنگ و قومی مذهبی مردم این کشور و اعمال روش‌های تحقیر مذهبی توسط رژیم مبارک و نقشی که دین در عزت دادن به جوامع دارد، انقلاب مصر، انقلاب عزتخواهانه دینی است. (آیت الله خامنه‌ای،۱۳۹۰)
۵ ـ ۶: موج اسلام گرایی
تاریخ مصر از آغاز دوره اسلامی با دین عجین بوده و از این مهمتر به یک قطب تعیین کننده در جهان اسلام تبدیل شده است. در عین حال در جریان جنبش عظیم مردم این کشور، بسیاری از تحلیلگران غربی و عربی تلاش کردند تا این انتفاضه با هر هویتی دیده شود الا با «هویت دینی». اولین واژه‌ای که در زبان حسنی مبارک، به باراک اوباما و ملک عبدالله اردن در تعبیر ماهیت قیام مردم چرخید، واژه «نابرابری و فشار اقتصادی» بود.
مبارک یک هفته پیش از آغاز حرکت مردمی مصر و بعد از فرار بن‌علی از تونس، در افتتاحیه اجلاسیه وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه عرب در قاهره گفت «دامنه بحران اقتصادی در غرب به کشورهای عرب کشیده و به بروز نارضایتی منجر شده و لذا باید برای آن فکری کرد.» پس از آن بعضی از سران کشورهای عربی اعلام کردند که قیمت کالاها را ۳۰ درصد کاهش می‌دهند تا از فشار بر مردم کاسته شود! دستگاه‌های تبلیغی امریکا حرکت مردم مصر را حرکتی فیس‌بوکی و فانتزی! نامیدند و گفتند که جوانان مصری تحت تأثیر رخدادهای تونس به صحنه آمده‌اند و هدفی جز تخلیه انرژی و قدرتنمایی ندارند.
میان تحولات مصر و تونس شباهت‌های قابل توجهی وجود دارد، اول از همه ماهیت رژیم‌های سیاسی پیش از انقلاب است که در قالب دیکتاتوری‌های سلطانی قرارمی گیرند. (Goldstone, 2011)
۵ ـ ۷:مهم‌ترین ویژگی‌های حکومت مبارک
۵ ـ ۷ ـ ۱: فرسودگی حکومت و عدم گردش نخبگان:
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های حکومت مصر که موجب نارضایتی مردم شد، فرسودگی حکومت و عدم گردش نخبگان بود. سه دهه حکومت بلامنازع مبارک بر این کشور، باعث شده بود که اکثر مردم او را مسئول رنج‌ها و مشکلات خود تلقی کنند. بسیاری از نویسندگان، اعم از نویسندگان معروف روزنامه‌های اپوزیسیون یا نویسندگان ناشناس مجلات دانشگاهی کشور، او را علت عقبماندگی و فساد کشور تلقی می‌کردند. مبارک ۸۲ ساله که بسیاری از اوقات خود را در شرم‌الشیخ به دور از آلودگی، جمعیت و احتمالات مخاطرات قاهره سر می‌کرد، نمادی از فرسودگی و کهنسالی حکومت مصر بود که از نظر بسیاری از مردم، برای حل مشکلات جامعه ناکارآمد و بیانرژی به نظر می‌رسید. (Osman, 2010: 186-187)
۵ ـ ۷ ـ ۲: شخصی بودن قدرت :
ویژگی مهم دیگر حکومت مبارک که با گذشت زمان چشمگیرتر به نظر می‌رسید، شخصی بودن قدرت بود، به گونه‌ای که تمام قدرت در شخص مبارک متمرکز شده بود و نهادهای سیاسی از جمله نهاد ریاست جمهوری کارکرد خود را از دست داده بودند. تارک عثمان در این باره می‌گوید: «در دهه اول قرن بیستویکم دیگر نهاد ریاست جمهوری به مانند دوران سادات و ناصر یک مرکز عصبی پرقدرت حکومتی مملو از مشاوران برجسته و روشنفکرانی که با اکثر مراکز فکری جامعه ارتباط دارند، نبود، بلکه نهاد ریاست جمهوری تنها به یک ساختار اجرایی پیرامون شخص رئیس جمهور تقلیل یافته بود. البته اگر این رقیقشدگی با تقویت نهادهای دموکراتیکی مانند پارلمان و هم چنین شکل‌گیری یک تعادل جدید بین ریاست جمهوری و دولت همراه می‌شد، می‌توانست خوشایند باشد. اما چیزی که در مصر اتفاق افتاد، دقیقا برعکس بود، یعنی پارلمان (البته غیر دموکراتیک)، دولت و نهاد ریاست جمهوری همگی به مظاهر گوناگونی از اراده رئیس جمهور تقلیل یافتند نه اینکه ستون‌های یک نظام سیاسی متعادل باشند.» (Osman, 2010: 187-188)
۵ ـ ۷ ـ ۳:دموکراسی ظاهری و سرکوب سیاسی :
وجود نوعی انتخابات رقابتی، محیط سیاسی چند حزبی، وجود دو مجلس سفلی و علیا و آزادی نسبی در جامعه مصر، این امکان را برای رژیم مبارک فراهم می‌کرد که ادعای پیشرفت و توسعه سیاسی کرده و میزانی از خشم توده‌ها را تسکین بخشد. با این حال دموکراسی ظاهری فوق هیچ تهدیدی برای رژیم مبارک نبود. (۲۰۱۰:۱۹۰ Osman,) در واقع ماهیت رقابتی انتخابات در مصر پیش از آنکه محصول فرایند دموکراتیک سازی باشد، یک استراتژی برای حفظ رژیم بود. (Blayde, 2011: 239) و نظام سیاسی مصر در دوران مبارک را می‌توان دموکراسی صوری و کنترلشده تلقی کرد و اقتدارگرایی در این دوران کاملا تداوم یافت. طوری که حکومت مبارک هر گونه چالش بالقوه را سرکوب می‌کرد، سرکوب ناآرامی‌های عمومی، کنترل شدید بر سازمان مدنی و دانشگاهی، برخورد خشن و سرکوب‌گرایانه با جنبش کفایت و همچنین بازداشت گسترده اخوان‌المسلمین، شکنجه و نقض حقوق بشر تنها بخشی از اقدامات سرکوب‌گرایانه حکومت مبارک بود. گذشته از این‌ها، جریاناتی که امکان فعالیت در انتخابات را پیدا می‌کردند نیز با مشکلات زیادی مواجه بودند و عملا حزب دموکراتیک ملی مبارک به روش‌های مختلف پیروزی در انتخابات بدست می‌آورد، از جمله در مواقعی نیروهای امنیتی جلوی ورود رایدهندگان اپوزیسیون به محل اخذ رای را گرفتند و در موارد دیگر تغییر در شمارش آرا و پر کردن صندوق‌ها از رای اتفاق افتاد. (Blayde, 2011:239)
۵ ـ ۷ ـ ۴: اقتدارگرایی مبتنی بر هژمونی حزب حاکم
حکومت مبارک یکی از رژیم‌های اقتدارگرا محسوب می‌شود که برخی از اشکال انتخابات رقابتی را تحمل می‌کرد. بلیدس، حکومت مبارک را در زمره رژیم‌های مبتنی بر هژمونی حزبی همراه با برخی اشکال انتخابات رقابتی قرار می‌دهد. در این رژیم‌ها اگرچه درجه‌ای از رقابت تحمل می‌شود، احزاب سیاسی مختلفی مشغول فعالیت هستند و میزانی از آزادی بیان به چشم می‌خورد، اما عملا یک حزب موقعیت هژمونی را به دست می‌گیرد. (Blayde, 2011: 210-214)
۵ ـ ۷ ـ ۵: سیاست مبارزه با گروه‌های اسلامگرایان
در مصر اقدامات دین‌ستیزانه بسیاری از سوی حکومت‌های موجود صورت گرفت. به عنوان نمونه می‌توان به نظارت و سرکوب احزاب اسلامی خصوصاً اخوان‌المسلمین اشاره نمود. همانند حکومت عبدالناصر و انور سادات، حسنی مبارک نیز از اواخر دهه هشتاد قرن بیستم میلادی تصمیم به کاهش و مبارزه با نفوذ اخوان به طور جدی نمود. در این زمینه فرمانی مبنی بر الحاق همه مساجد زیر نظر وزارت اوقاف مصر صادر شد و سختگیری‌هایی در رابطه با تاسیس سازمان‌های غیردولتی و عضویت در هیات رئیسه آن‌ ها جهت سیطره بر اتحادیه‌ها و سازمان‌های خیریه‌ای که اخوان در آن‌ ها حضور پررنگ داشت، انجام گرفت. سرانجام در تعقیب سیاست محدودسازی فعالیت اخوان از سال ۱۹۹۵ اولین دادگاه‌های نظامی جهت محاکمه و مهار اخوانالمسلمین تشکیل و در کمتر از پنج سال (۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰) تعداد آنها به شش دادگاه رسید. (العنانی، ۲۰۱۱)
همچنین رژیم حسنی مبارک در مصر تلاش اخوانالمسلمین برای کسب موقعیت قانونی و تغییر در قوانین محدود کننده انتخاباتی را با دخالت مستقیم ناکام گذاشت در نتیجه اخوانالمسلمین با پیوستن به دیگر گروه‌های مخالف، انتخابات ۱۹۹۰ را تحریم کرد و این امر به آرزوهای آن‌ ها مبنی بر فعالیت درون سیستم سیاسی برای تبدیل آن به یک نظام سیاسی اسلامی پایان داد. دولت مبارک در سال ۱۹۹۵ رهبران و اعضای برجسته اخوان را دستگیر و به زندان محکوم کرد. (دکجمیان، ۱۳۷۷: ۳۲۸)
از اواسط دهه ۱۹۸۰ رژیم مصر وارد یک دوره بیپایان تروریسم و سرکوب گروه‌های مبارز اسلامی شد. اسلام‌گرایان، کلیساهای مسیحی قبطی، شرکت‌های بازرگانی و خانه‌ها، جهانگردهای اسرائیلی، دیپلمات‌های آمریکایی و مقامات امنیتی را هدف قرار دادند. گروه‌های جهادی بر ضد میراث ما قبل اسلامی مصر اعلان جنگ کردند و خواهان نابودی مجسمه ابوالهول، اهرام ثلاثه و دیگر آثار باستانی تمدن فراعنه شدند و آن‌ ها را نشانه بتپرستی دانستند. (همان: ۳۲۹)
در این دوره حجم فشار بر دینداری – حتی دینداری شکلی و شعائری – افزایش یافت ، به گونه‌ای که مساجد پس از هر نمازی بسته می‌شدند و سازمان امنیت کشور، تعیین خطیبان و امامان مساجد در وزارت اوقاف را در انحصار خود داشت و هر کسی که می‌خواست در ماه مبارک رمضان حتی برای یک شب اعتکاف به جا بیاورد، می‌بایست یک کپی از کارت شناسایی خود را به سازمان امنیت کشور می‌داد و بدین ترتیب او در لیست مظنونین قرار می‌گرفت تا هر وقت لازم شود او را بازداشت نمایند. حتی حفظ قرآن در مساجد، فعالیتی ناپسند شمرده می‌شد و مجریان آن به سازمان امنیت کشور فرا خوانده، و با تهدید تشویق و تطمیع روبهرو می‌شدند و گاهی هم برای یک دوره کوتاه یا بلندمدت، ورود آن‌ ها به مساجد ممنوع اعلام می‌شد. به طوریکه، احیای سنت‌های اسلامی و حتی اشکال دینداری از «مکروهات حکومت» قلمداد می‌شد، به گونه‌ای که همسر رئیس جمهور، تحمل دیدن حجاب و زنان محجبه را نداشت و وزارت اوقاف هم کوشش خود را صرف مبارزه با روبنده زنان نمود. (عماره، ۱۳۹۱: ۸۰ و۸۱)
همچنین در چارچوب «بیدینی و الحاد» که در دوران نظام سابق به یک «پدیده فکری» تبدیل شد و سازمان امنیت کشور از چهره‌های آن مراقبت می‌نمود و اینان دارای پروژه‌های فکری بودند که بر خوانندگان تحمیل و بر دانشجویان تلقین می‌کردند، مقولات فلسفه بی‌دینی و عرفی غربی که در قرون ۱۶ و ۱۷ متبلور شد و گسترش یافت، اینبار در مصر منتشر شد. ملحدان مصر، بدون کم‌ترین اضافات یا ابداعاتی از ملحدان اروپا تقلید نمودند و این چیزی نبود، جز تلاش برای انتقال آنچه درباره مسیحیت و یهودیت در غرب گفته شده بود، به جهان اسلام و دنیای عرب. (همان، ۸۳ و ۸۴)
۵ ـ ۷ ـ ۶: سیاست سازش با رژیم صهیونیستی
کشور مصر، که زمانی در خط مقدم جبهه پایداری کشورهای عربی به شمار می‌رفت در دوران سادات و حکومت حسنی مبارک به کشور حافظ منافع رژیم صهیونیستی تبدیل شد و رژیم حسنی مبارک نزدیک به سه دهه مرزهای رفح را به شدت کنترل می‌کرد تا از هرگونه کمکرسانی مردم مصر به مردم غزه جلوگیری کند. قطع ارتباط میان دو جریان اسلامی اخوانالمسلمین مصر و جنبش حماس، بخشی از سیاست‌های رژیم حسنی مبارک بود. از آنجایی که سقوط رژیم مصر به مفهوم سقوط رژیم صهیونیستی تلقی می‌شد لذا آمریکا به شدت تلاش می‌کرد تا از سقوط حسنی مبارک جلوگیری کند. (مهری، ۱۳۸۹) مقام معظم رهبری در خصوص همکاری حکومت حسنی مبارک با رژیم صهیونیستی می‌فرمایند: «مردم مصر مشاهده می‌کردند کسی که در رأس کشورشان قرار دارد، به نیابت اسرائیل، کثیف‌ترین کارها و جنایت‌ها را مرتکب می‌شود. در قضیه‌ی محاصره‌ی غزه، اگر حسنی مبارک با اسرائیل همکاری نمی‌کرد، اسرائیل نمی‌توانست غزه را آن جور زیر فشار قرار دهد و آن جنایت‌ها را مرتکب شود. حسنی مبارک وارد میدان شد، کمک کرد، راه ورود و خروج غزه به مصر را بست. بعد اطلاع پیدا کردند که مردم غزه از زیر کانال زدند، از زیرزمین حرکت می‌کنند. برای اینکه مردم مظلوم غزه دیگر نتوانند این کار را هم انجام دهند، دیوارهای فولادی به ارتفاع سی متر درست کردند، کردند توی زمین، تا راه این کانال‌ها را ببندند! این کارها را حسنی مبارک کرد. خب، ملت مصر دارند این را می‌بینند؛ لذا غرور ملت جریحه‌دار شد. نظیر این در کشورهای دیگر هم وجود دارد.» (آیت الله خامنه‌ای، ۱۳۹۰)
۵ ـ ۷ ـ ۷: فساد گسترده در طبقه حاکم:
بدون شک بارزترین پدیده‌ای که نقش موثری در شکلگیری اعتراضات اخیر مصر داشته، فساد اقتصادی گسترده در میان خانواده مبارک و نخبگان وابسته بوده است. در خصوص فساد خانواده مبارک گفته می‌شود: آن‌ ها بین ۴۰ تا ۷۰ میلیون دلار دارایی داشته و ۳۹ مسؤل بلندپایه یا تجار نزدیک به جمال مبارک هر کدام بیش از یک میلیارد دلار ثروت اندوختند. (Goldstone, 2011) ثروت اندوزی، ارتشا و بهره گیری از رانت‌های حکومتی از جمله ویژگی‌های نمایان حکومت مبارک بود.
گذشته از ویژگی‌های سیاسی فوق، اوضاع اقتصادی اجتماعی مصر نیز چالش‌های این کشور را پیچیده‌تر می‌کرد. بدون شک، رشد سریع جمعیت در سال‌های اخیر که وجود ۴۵ میلیون نفر جوان زیر ۳۵ سال را در این کشور موجب شده، از بارزترین ویژگی‌های مهمی چون بیکاری و فقر را در این کشور ایجاد کرده بود. ناظرانی که به بررسی اوضاع اجتماعی مصر در سال‌های اخیر پرداخته‌اند، بر نهادینه شدن فساد، رشد هولناک میزان جرایم، بی‌اعتنایی عمیق به کرامت انسانی، افول رفتارها و ارزش‌های جامعه و تغییر در نظام ارزشی جامعه که به ویژه در جرایم خشونت‌آمیزی که توسط معلمان، دانش آموزان، تجار و سایر اعضای طبقه متوسط منعکس می‌شود، تاکید کرده‌اند. (Osman, 2010: 196-198) گذشته از این‌ها رشد جمعیت، بیکاری عظیمی را در میان جوانان و به ویژه تحصیل‌کردگان دانشگاهی که به دلیل نواقص ساختار دانشگاهی، تخصص و دانش لازم را در برای جذب در بخش‌های خصوصی به دست نیاورده بودند، ایجاد، و نارضایتی گسترده‌ای را به دنبال داشت. (Osman, 2010:199) در واقع در مصر مانند تونس، افزایش جمعیت و تحصیل‌کردگان دانشگاهی از یک سو و ناتوانی نظام سیاسی در فراهم آوردن امکانات، پتانسیل اعتراضات سیاسی عظیمی را ایجاد کرده بود و جوانان تحصیلکرده و کارگران در مصر در سال‌های قبل نیز اعتراض‌ها و اعتصاب‌هایی را به راه انداخته بودند. (Goldstone, 2011) البته در مصر نیز مانند تونس، رژیم مبارک تلاش‌هایی را برای اصلاحات اقتصادی از جمله خصوصیسازی، آزادسازی تجاری و تشویق سرمایهگذاری‌های خارجی انجام داده بود، اما این اصلاحات در نبود چارچوبی برای روند اصلاح سیاسی مؤثر واقع نیفتاده و فواید آن عمدتا در جیب معدودی از نخبگان وابسته به حکومت سرریز شده بود. (Dadush, masood &Michele, 2011)
به طور کلی، فرسودگی حکومت و عدم گردش نخبگان، شخصی بودن قدرت، سرکوب سیاسی و فساد گسترده، مهم‌ترین ویژگی ساختار سیاسی دوران مبارک محسوب می‌شود که زمینه‌های بحران مشارکت و مشروعیت را فراهم می‌آورد. در این میان رشد سریع جمعیت و بیکاری گسترده، به ویژه در میان فارغ التحصیلان دانشگاهی، دستمزدهای پایین، فقر گسترده، شکاف طبقاتی عظیم، ناهنجاری عمیق اجتماعی و ناکارآمدی دولت درحل مشکلات عینی، زمینه‌های نارضایتی گسترده و فراگیری را در این کشور ایجاد کرده بود. لیزا آندرسون در این باره می‌گوید: ناتوانی قهقرایی حکومت مبارک برای فراهم آوردن خدمات اساسی و بی تفاوتی آشکار در خصوص فقر و بیکاری گسترده، میلیون‌ها نفر از مردم مصر را از حکومت بیگانه کرد، این احساس با توجه به ولخرجی متظاهرانه در میان نخبگان تجاری وابسته به جمال مبارک تشدید شده بود. (Anderson, 2011) در چنین شرایط حکومت با بحران مشروعیت و بحران کارآمدی عمیقی مواجه و نیروهای اجتماعی گوناگون از دولت بیگانه بودند، در خصوص مدل اعتراضات در مصر و همچنین نیروهای اجتماعی دخیل توجه به نکات زیر ضروری است:
اعتراضات در مصر اکثرا توسط جوانان و در شهرهای بزرگی چون قاهره و اسکندریه انجام گرفتند. (Anderson, 2011) از اینرو جنبش جوانان بر این حرکت اطلاق شده است. البته موج اعتراضات در مصر بسیار فراگیر بوده و عملا طبقات اجتماعی گوناگون، از جمله کارگران و طبقات متوسط و محروم در آن مشارکت داشته‌اند. همچنین مسیحیان در کنار مسلمانان در قاهره و سایر شهرهای کشور حضور داشتند.
با گسترش اعتراضات در مصر، نیروهای امنیتی و پلیس به تدریج کنترل خود را بر شهرهای بزرگ مصر از دست دادند. البته وزارت کشور تلاش‌هایی برای بسیج طرفداران مبارک انجام داد. اما این تلاش‌ها با موج عظیم تظاهرات معترضان ناکام ماند. عملا از منظر جامعه‌شناسی سیاسی حکومت مبارک نتوانست با بسیج اجتماعی بر بحران غلبه کند. این امر ضعف مشروعیت حکومت و فراگیری نیروهای اجتماعی معترض را نمایان می‌کند.
اعتراضات در مصر فاقد رهبری مشخص بود. در این کشور احزاب و جریانات سیاسی از جمله اخوان‌المسلمین در مراحل ابتدایی نقش پررنگی در اعتراضات نداشتند و در مراحل بعدی به آن پیوستند. با این حال پیوستن جریانات فوق در گسترش یافتن حرکت اعتراضی نقش چشمگیری داشت. (شحاته و وحید، ۱۴۰:۱۳۹۰)

فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادها
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
۵-۱مقدمه
اشباع بازارها، تشدید رقابت ، تغییر درسلیقه‌ها و نیازهای مشتریان ،‌ شرکتهای ایرانی را با چالشهای متعددی درفعالیتهای بازرگانی و صنعتی مواجه کرده است . دراین شرکتها یی که بتوانند از ابزاروامکانات دردسترس خود همانند طراحی و توسعه کالاهای جدید ،‌تجدید ساختار کانال توزیع ، ارائه محصولات با کیفیت بالا و قیمت مناسب و همچنین تبلیغات مؤثر به درستی استفاده کنند می توانند براین چالشها فائق آمده وبقای مداوم خود را تضمین کنند. تبلیغات یکی ازعناصر اصلی استراتژی بازاریابی یک شرکت محسوب می شود و فعالیت‌های مرتبط با ترفیع نقش کلیدی دربرقراری ارتباط بین بازار هدف واستراتژی اتخاذ شده ایفاد می کنند . به همین دلیل،‌ برنامه‌های تبلیغاتی سازمان باید به گونه ای طراحی شوند که استراتژی رقابتی کلی سازمان را مورد حمایت قرار دهند. از اینرو با توجه به دنیای پرتلاطم امروز و در جهت ایجاد مزیت رقابتی برای گروه صنعت ترمه ، توجه به نحوه چیدمان و وروان شناسی آن انکار ناپذیر است.

درفصل گذشته با بهره گرفتن از روش های آماری ( توصیفی و استنباطی ) پرسشهای تحقیق مورد بررسی قرار گرفت . این فصل به نتیجه گیری از یافته‌های تحقیق و مقایسه آن با پژوهشهای پیشین می‌پردازد البته قبل از بحث و تفسیر نتایج خلاصه ای از کل تحقیق ارائه می‌شود . پس از آن بحث و نتیجه گیری که حاصل تنظیم و ارائه نتایج بدست آمده و تحلیل داده‌هاست ، پیشنهادها و راهبرد‌های برخاسته از کل تحقیق مطرح می‌گردد .
۵-۲- نتیجه گیری
تجزیه و تحلیل و بررسی سئوالات تحقیق نشان می‌دهد که :
پایایی سئوالات پرسشنامه و ابعاد آن مناسب است. برای این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. با توجه به اینکه چنانچه این ضریب بالاتر از ۰٫۷ باشد نشان دهنده پایایی مناسب است که برای پرسشنامه این تحقیق عدد ۰٫۸۹ محاسبه گردید که نشان می‌دهد ابزار تحقیق از پایایی مناسب برخوردار می‌باشد .
* نتایج آمار توصیفی
نتایج آزمون‌های توصیفی به شرح جدول ۵-۱ می‌باشد :
جدول ۵-۱- آزمون‌های توصیفی

جنسیت
فراوانی
درصد

زن
۲۶
۳۷٫۱

مرد
۴۴
۶۲٫۹

سطح تحصیلات
فراوانی
درصد

کارشناسی
۵۵
۷۸٫۶

کارشناسی ارشد
۱۳
۱۸٫۵

دکتری

XT^b

XT^T

XT¹

XT^a

XT^b

XT^T

شکل ۱۶-۴: عملگرتقاطع

۲-۴-۳-۸-۴: عملگرهای جهشی^[۱۳۸]

در این تحقیق برای ایجاد جهش در کروموزوم­های ایجاد شده، سه نوع جهش تعریف می­کنیم :

۱-۲-۴-۳-۸-۴: جهش یگانه ^[۱۳۹]

برای پیاده سازی این نوع جهش، عملیات یک قطعه­ای بطور تصادفی انتخاب می­ شود و عملگر جهش یک ماشین دیگری را که این عملیات را می ­تواند انجام دهد انتخاب می­ کند و جایگزین ماشین قبلی می­ کند.

۲-۲-۴-۳-۸-۴: جهش چند گانه^[۱۴۰]

این نوع جهش، جهش یگانه را روی تمام عملیات قطعه­ای که بطور تصادفی انتخاب می­ شود، انجام می­دهد.

۳-۲-۴-۳-۸-۴: جهش معکوس^[۱۴۱]

این نوع جهش توالی سلول­های عملیات قطعه­ای را که بطور تصادفی انتخاب شده است معکوس می­ کند.
برای انجام جهش یک عدد تصادفی بین ۱ و۳ تولید کرده و یکی از جهش­های فوق را انجام می دهیم.

۵-۳-۸-۴: نخبه­گرایی

با توجه روند توسعه داده شده برای الگوریتم ژنتیک، در هر نسل درصدی از بهترین کروموزموزم­ها به نسل بعد منتقل می کینم. بنابراین نخبه­گرایی این الگوریتم تضمین می­ شود.

۶-۳-۸-۴:استراتژی برخورد با محدودیت­ها^[۱۴۲]

بحث دیگری که در اجرای الگوریتم ژنتیک وجود دارد چگونگی برخورد با محدودیت‌های مساله می‌باشد زیرا عملگرهای ژنتیک مورد استفاده در الگوریتم باعث تولید کروموزوم‌های غیرموجه می‌شود. در این تحقیق از استراتژی اصلاحی استفاده شده که در این روش به جای اینکه کروموزوم غیرموجه حذف گردد تبدیل به یک کروموزوم موجه می‌شود. این عمل بعد از انجام ترکیب و جهش که در آن امکان ایجاد کروموزوم غیرموجه وجود دارد، استفاده می­ شود.

۷-۳-۸-۴:معیار توقف الگوریتم

با توجه به اینکه الگوریتم­های فوق ابتکاری هیچگونه شناختی نسبت به نقطه­ی بهینه سراسری و بطور کلی درجه بهینه­ بودن جواب­ها ندارند، معیاری برای توقف آنها مورد نیاز است. برای توقف الگوریتم از معیار حداکثر تعداد تکرار الگوریتم استفاده شده است.
الگوریتم پیشنهادی در این تحقیق با بهره گرفتن از زبان برنامه نویسی MATLAB کدنویسی شده و با بهره گرفتن از همین زبان نرم افزاری توسعه داده شده است. در جدول ۲۲-۴ برخی از جواب­های این الگوریتم­ها ارائه شده است که هر دو الگوریتم ارائه شده برای این مدل جواب­های نردیک به بهینه­ای را در زمان­های کمترنسبت به حل با بهره گرفتن از نرم­افزار LINGO ارائه داده­اند. همان­طور که در جدول ۲۳-۴ مقایسه بین جواب­های دو الگوریتم ارائه شده و بهترین جواب بدست آمده مشهود است، الگوریتم SA در مقایسه با الگوریتم GA جواب های بهتری را (البته در مدت زمانی بیشتر) گزارش نموده است و همانطور که مشاهده می­ شود برای مسائلی که نعداد قطعه در دوره بزرگتر از ۵ *۲۰ و تعداد ماشین­ها بیشتر از ۷ ، تعداد سلول ها بیشتر از ۵ و تعداد عملیات­ها بیشتر از ۴ باشد Lingo 9 قادر به حل و پیدا کردن جواب برای آن نخواهد بود .
جدول ۲۲-۴: جواب های بدست آمده با الگوریتم های پیشنهادی

GA

SA

Lingo

تعداد عملیات

تعداد سلول­ها

تعداد ماشین­ها

تعداد دوره ها*تعداد قطعات

مسائل

زمان حل

تابع هدف

زمان حل

تابع هدف

زمان حل

۲- «فرهان مقبوضه…»
فقها نیز تعریف های متفاوتی از قبض کرده اند و میان فقها در مورد مفهوم قبض و چگونگی تحقق آن اختلاف نظر وجود دارد که این اختلاف نظر ها به دلیل طبیعت اموال و اشیاء است که قبض در هر کدام اقتضای خاص خود را دارد. برخی از فقها آن را به معنای تخلیه ^[۵۲] و منظور از تخلیه یعنی برداشتن هرگونه مانعی که بر سرراه تصرف شخص وجود داردو عده ای دیگر به معنای نقل و تحویل گرفته اند.^[۵۳]حضرت امام خمینی (ره) هم،قبض را در مال غیر منقول مانند خانه و مزرعه ،تخلیه آن دانسته اند که موجب استیلای مشتری بر مبیع گردد و در اموال منقول فرموده اند اینکه قبض آنها هم تخلیه می باشد یا گرفتن با دست مطلقاً یا بین انواع آنها تفصیل باشد چند قول است که بعید نیست در مقام وجوب تسلیم عوضین ،تخلیه کفایت کند. ^[۵۴]
در اصطلاح حقوقی قبض تحت تأثیر معنای فقهی خود قرار گرفته است . برخی از حقوق دانان آن را سلطه و استیلاء معنوی مشتری بر مبیع دانسته اند به گونه ای که هر وقت بخواهد عملاً در آن تصرف نماید و از آن منتفع شود بدون اینکه تصرف فعلی و مادی را ملاک بدانند.^[۵۵] یعنی اگر بایع مبیعی راکه فروخته است بدون اینکه مشتری از این امر آگاه باشد آن را در منزل او قرار دهد تا زمانی که مشتری متوجه آن نشود قبض حاصل نشده است.بنابر تعریف دیگری قبض آخرین جزءعلت تامه عقد است و آن به اختیار گذاردن و تسلیط فعلی بر عین معین است که استیلاء بایع بر ثمن و تسلط مشتری بر چیزی که خریداری نموده است در قلمرو قبض قرار دارد.^[۵۶]
قانون مدنی در ماده ۳۶۷ قبض را این گونه تعریف کرده اند :«…قبض عبارت است از استیلای مشتری بر مبیع..». استیلاء در این جا به معنای سلطه است که قابض بتواند در مال تصرف کند .استیلاء و سلطنت هر چیزی، بر حسب آن مال است و باید به گونه ای باشد که عرفاً در تحت سلطنت مشتری در بیاید و از آنجایی که این واژه نه حقیقت شرعی است و نه حقیقت متشرعه که بخواهیم آن را از نظر شرعی بیان کنیم ،داوری عرفی مورد پذیرش خواهد بود ^[۵۷]و همچنین قبض عملی مستقل است که نیاز به اذن فروشنده ندارد.پاره ای از استادان تسلیم و قبض را مترادف دانسته اند.^[۵۸]در حالی که باتوجه به ماده ۳۶۷ می توان استنباط کرد که تسلیم و تسلم مترادف نیستند و دو عمل محسوب می شوند . یک عمل فروشنده در دادن مبیع ،تسلیم و تصرف خریدار بر مبیع تسلم نامیده می شود.در حقیقت در تسلیم،وظیفه فروشنده مسلط نمودن خریدار بر مبیع است ولی استیلاء و سلطه خریدار برمبیع قبض است .به بیان دیگر قبض و تسلیم دو جنبه گوناگون یک حقیقت است .قابل ذکر است که قبض با تصرف به معنای خاص یکی نیست و با یکدیگر تفاوت دارند.حقوق دانان تعاریف مختلفی از تصرف داده اند: برخی تصرف را سلطه معنوی و مادی انسانی دانسته اند که بالمباشره یا بواسطه در مقام اعمال حق مالکیت یا سایر حقوق عینی در یک شی مادی را دارا می باشد .^[۵۹]
در تعریف دیگری تصرف را سلطه و اقتدار شخصی بلاواسطه یا باواسطه و قانونی بر شی ای که منفعت عقلایی داشته باشد دانسته اند.^[۶۰] تصرف در اصطلاح حقوقی به اعمالی گفته می شود که شخص نسبت به اموال که در اختیارش قراردارد صورت می گیرد و اعم است از تصرفات مادی و فیزیکی مانند حفر چاه و احداث بنا و تصرفات حقوقی از قبیل بیع و اجاره و مانند آنها.^[۶۱] در حالی که قبض استیلای عرفی بر مال است و ضرورتی ندارد که در همه جا مال به تصرف مادی شخص درآید تا قبض حاصل شود . حتی در مواردی ممکن است مالی به تصرف مادی شخص درآید ولی به دلیل عدم استیلای شخص بر آن قبض محقق نگردد.^[۶۲]بنابراین رابطه بین قبض و تصرف ،عموم و خصوص من وجه است .مثلاً اگر بایع مبیع را ببرد و در منزل مشتری بگذارد بدون اینکه مشتری از این کار او اطلاع داشته باشد با این که عمل به نفع مشتری ،یک تصرف مادی است ولی خریدار هنوز آن را قبض ننموده است.^[۶۳]حال اگر بایع مبیع را در مقابل منزل خریدار قرار دهد و با در آوردن زنگ منزل خریدار را از این امر آگاه کند ،عمل قبض در این جا صورت گرفته است.هرچند هنوز خریدار آن را تصرف نکرده باشد.پس در قبض نیازی به تصرف واقعی خریدار نیست بلکه رفع مانع برای خریدار که بتواند انحاء تصرفات و انتفاعات را از آن ببرد ،فراهم باشد کافی است و برای این آگاهی خریدار لازم است.^[۶۴]

گفتار دوم:ماهیت و مبنا تسلیم و تسلم

بند اول: ماهیت

در مورد ماهیت تسلیم و تسلم می توان گفت که اگر تسلیم و تسلم یک عمل حقوقی باشد به اراده تسلیم کننده و تسلم کننده نیاز دارد و بدون اراده و اجازه وی تسلیم محقق نمی شود. اما قانون مدنی این احتمال را از بین می برد .^[۶۵]چون پس از عقد ، هریک از طرفین معامله،مالک آن چیزی می شود که در عوض تأدیه مال خود قبول کرده است .بنابراین اگر خریدار بعد از عقد ،مبیع را بدون آنکه فروشنده تسلیم او کند خود برداشت کند قبض مال محقق شده و اگر تلف شود از مال او تلف شده است و نمی تواند به این دلایل که چون بایع مبیع را به قبض او نداده است،تلف به عهده او خواهد بود و به فروشنده مراجعه کند.^[۶۶] این در زمانی است که موضوع تسلیم عین معین باشد که برای قبض آن اذن بایع شرط نیست و جنبه طریقیت دارد و برای بدست آوردن چیزی است که به هریک از متبایعین به وسیله دیگری منتقل گردیده است.ولی در اعمالی که قبض شرط صحت می باشد مانند وقف،عمری،سکنی،حبس… ودراعمالی که قبض شرط لزوم می باشد مانند وصیت تملیکی و در جایی که قبض به عنوان عامل تعیین کننده مصداق مال کلی و تعیین مورد تعهد می باشد مانند بیع مال کلی ،در میان حقوق دانان اختلاف نظر وجود دارد .و برخی از حقوق دانان معتقدند که در این موارد ،قبض یک عمل حقوقی و ارادی است که برای تحقق آن نیاز به اذن شخص ناقل یا نماینده اش دارد به نحوی که اذن او به قصد اقباض مورد معامله باشد و در غیر این صورت قبض حاصل نخواهد شد.^[۶۷]و برای تأیید نظر خود رای شماره ۲۶۶۱مورخ ۴/۱۲/۱۳۱۶شعبه دیوان عالی کشور را که مقرر می دارد :
«در قبض مبیع کلی و یا نشر در افراد معدود اجازه و تعیین فروشنده شرط است و در صورت امتناع او از تعیین باید به وسیله دادگاه الزام به تعیین شود» ذکر کرده اند. ^[۶۸]و بیان داشته اند که قبض دراین گونه موارد یک عمل حقوقی مستقل یک جانبه یعنی ایقاع محسوب می شود.اما این دلیل بر آن نیست که تسلیم در مبیع کلی عمل حقوقی است و به اذن بایع نیاز دارد. از طرف دیگر قبض مشتری نیز یک عمل حقوقی نیست و بدون اذن وی نیز محقق می شود.برخی از استادان حقوق معتقدند از آنجایی که برای قبض،اهلیت ایفاءکننده لازم است بنابراین قبض یک عمل حقوقی مستقل ایقاع است.^[۶۹]
اما همانطور که قبلاً گفته شد لزوم تعیین مصداق از طرف متعهد،نباید این توهم را اجرا کند که تسلیم یا تأدیه یک عمل حقوقی است و قبض مشتری نیز یک عمل حقوقی نیست و بدون اذن وی نیز محقق می شود.بلکه چنان که برخی از استادان نیز گفته اند:«قبض عمل مستقل نیست و نیاز به اذن فروشنده ندارد.^[۷۰]منتها برای این که خریدار بتواند مبیع را تصرف کند،باید فرد آن در خارج معین باشد .پس در فروش عین معین هرگاه فروشنده مانعی در راه تصرف خریدار ایجاد نکرده باشد ، او می تواند بدون اذن فروشنده مبیع را در اختیار بگیرد و همچنین در فرضی که مبیع کلی است . ولی فروشنده یا حادثه ای باید فرد آن را معین کرده باشد»^[۷۱] .بنابراین می توانیم بگوییم که تسلیم و قبض نوعی اجرا و ایفاء است.^[۷۲] که در زمره وقایع حقوقی قرار دارد و لزوم داشتن اهلیت برای فروشنده یا خریدار دلیل به عمل حقوقی مستقل قبض و تسلیم نیست . بلکه قانون گذار این قید را برای حمایت از افراد محجور قرارداده است.^[۷۳]

بند دوم: مبنای تسلیم

در این که چرا باید فروشنده مبیع را به خریدار تسلیم و یا خریدار ثمن را به فروشنده تسلیم کند چندین احتمال وجود دارد.
۱- یک احتمال آن است که چون هرگاه مبیع عین معین باشد ،به موجب عقد ملکیت مبیع به مشتری منتقل می گردد .پس از عقد، بایع ملک دیگری را در تصرف دارد و از آنجایی که تصرف مال غیر نامشروع می باشد بایع باید آن را به مالکش بدهد.^[۷۴]و نباید بدون اذن مالک (خریدار) آن را در تصرف خویش نگاه دارد.^[۷۵]
۲- ممکن است گفته شود که لزوم تسلیم مبیع ،ناشی از التزام به انتقال مالکیت مبیع است .^[۷۶]
۳- و یا اینکه ممکن است گفته شود الزام فروشنده به تسلیم مبیع ریشه قراردادی دارد به این صورت که ملزم بودن هریک از طرفین به تسلیم ،ناشی از شرط وتعهد ضمنی در عقد بیع ،که یک عقد معاوضی است ، می باشد. یعنی طرفین معامله علاوه بر آنکه عوضین را به یکدیگر تملیک می کنند در ضمن متعهد می شوند که آنچه را تملیک شده به منتقل الیه آن تسلیم نمایند.پس از نظر تحلیل حقوقی بیع عبارت است از تملیک مورد و تعهد به تسلیم آن.^[۷۷]
قانون مدنی ملزم بودن بایع مبنی بر تسلیم مبیع را ناشی از آثار بیع صحیح تلقی کرده است . بنابراین الزام طرف معامله به تسلیم مورد معامله به دلیل ممنوع بودن تصرف در مال غیر نیست.^[۷۸] بلکه ریشه قراردادی دارد و ناشی ازعقد بیع است و هدف نهایی از بیع این است که خریداربتواند در آن تصرف کند.
در تأیید این احتمال قسمت اخیر ماده ۳۴۸ قانون مدنی بیان داشته که اگر بایع قدرت بر تسلیم نداشته باشد ،بیع باطل است و این ماده نشان می دهد که بیع از لحاظ تحلیلی علاوه بر تملیک که به محض وقوع عقد به وجود می آید،شامل تعهد بر تسلیم نیز است. بنابراین اگر در عقد،تعهد به تسلیم تحقق نیابد ،اثری برآن مترتب نمی گردد.

بند سوم:تعهد به دادن اطلاعات لازم درباره مبیع

از آنجایی که تسلیم مفهومی عرفی و معنوی دارد و تسلیم تنها مفهوم مادی نیست ،بایع باید مبیع را به گونه ای در اختیار خریدار قرار دهد که بتواند از آن استفاده کند.بنابراین بایع باید اطلاعات لازم برای چگونگی بهره برداری از مبیع را به طور کامل در اختیار خریدار قرار دهد و تا قبل از آن تسلیم به طور کامل محقق نشده است .
البته تعهد به دادن این اطلاعات بستگی به مبیع دارد که دادگاه بایدتشخیص دهد که در آن مورد بدون دادن اطلاعات،تسلیم به مفهوم عرفی در آن انجام شده است یا نه؟و همچنین اگر بایع به طور ضمنی تعهداتی را بر عهده گرفته باشد آنها را نیز باید انجام دهد. و گرنه به عنوان مثال اگر بایع متعهد شده باشد که همه اطلاعات لازم درباره ی عیوب پنهان و آشکار مبیع را به اختیار خریدار قرار دهد و بایع به این تعهد خود عمل نکند نه تنها تسلیم را به طور کامل انجام نداده است اگر خسارتی هم به وجود آید،مسئول جبران آنها می باشد.البته گروهی از استادان حقوق ^[۷۹] مسئولیت فروشنده را در این باره قراردادی نشمرده اند و او را به استناد قاعده تسبیب^[۸۰] مسئول دانسته اند.

گفتار سوم:کیفیت تسلیم

در مورد نحوه و چگونگی تسلیم باتوجه به انواع مبیع اختلاف نظر وجود دارد.مشهور فقهای امامیه ^[۸۱] و برخی از فقهای عامه ^[۸۲] در مورد چگونگی تسلیم و قبض اموال غیر منقول معتقدند که باید به صورت تخلیه باشد یعنی باید تمام موانع بین مبیع و مشتری برداشته و مشتری متمکن از آن شود.اما در مورد اموال منقول اختلاف نظر وجود دارد.برخی اعتقاد دارند که تسلیم اموال منقول مانند اموال غیر منقول باید به صورت تخلیه باشد.^[۸۳] و عده ای معتعقدند در حیوان به نقل و در مکیل و موزون و معدود و قماش به قراردادن آن در دست حاصل می شود .^[۸۴] قانون مدنی تشخیص کیفیت تسلیم را به عرف واگذار نموده است . و در ماده ۳۶۹ قانون مدنی می گوید:«تسلیم به اختلاف مبیع به کیفیات مختلف است و باید به نحوی باشد که عرفاً آن را تسلیم گویند.»
اگر موضوع تسلیم مال منقول باشد مثل کتاب ،اتومبیل،تسلیم مادی است و وقتی محقق می شود که بایع آنها را به دست خریدار بدهد و خریدار بتواند آن را بردارد و قبض کند و اگر مال غیر منقول باشد مانند خانه،زمین ،رفع ید از آن و دادن کلید به خریدار می باشد.
سوالی که مطرح می شود این است که اگر خانه بدون تخلیه اثاث آن تحویل داده شود و این چنین متعهد له خانه را تحویل بگیرد .آیا مشتری یا متعهد له خیار فسخ دارد یا باید برای تخلیه از راه دادگاه بایع را الزام به تخلیه کند؟قانون مدنی در این مورد ساکت است . در فقه امامیه ^[۸۵] حق خیار به متعهدله داده شده است اما با توجه به قانون مدنی در ماده ۲۳۸و۲۳۹ ابتدا به دادگاه مراجعه کرده و الزام متعهد به تخلیه را خواستار باشد و اگر الزام او ممکن نبوده و شخص دیگری هم نتوانست تخلیه را انجام دهد در این زمان برای متعهد له حق فسخ پدید می آید.^[۸۶]
اگر مال عین معین باشد باید طوری تسلیم شود که متعهدله بتواند هرگونه انتفاع را که به او اجازه داده شده از مورد تعهد ببرد.اگر مورد تعهد ،حصه مشاع باشد تسلیم مورد تعهد باید با جلب اذن شریک باشد اما اگر بدون اذن او تسلیم کرد ،تعهد اجرا شده محسوب است اما از آنجایی که حقوق ثالث که شریک باشد ،تجاوز صورت می گیرد طبق قواعد مسئولیت مدنی باید عمل کرد.^[۸۷] از دیدگاه عرف ،مبیع هنگامی تسلیم شده تلقی می شود و آثار تسلیم برآن مترتب می گردد که مشتری متمکن از انحاء تصرفات و انتفاعات باشد. بنابراین ممکن است مبیع در استیلای مشتری باشد ولی عرفاً این امر تسلیم تلقی نگردد.مانند آنکه مبیع تعدادی سکه طلا باشد که فروشنده آنها را هنگامی که خریدار در حال خواب و یا در حال مستی است در دست او بگذارد و یا اینکه فردی مبیع را در جلوی مغازه مشتری بگذارد ، بدون آنکه وی از آن مطلع گردد.
در حالت اول ،مشتری بر مبیع استیلاء دارد بدون آنکه از آن آگاه باشد و در حالت دوم ،نه استیلاء مادی دارد و نه مطلع است.این اعمال به جهت اینکه مشتری را متمکن از تصرف نمی سازد عرفاً تسلیم تلقی نمی گردد و آثار تسلیم برآن بار نمی شود.در بعضی از موارد ممکن است مشتری بدون اینکه بر مبیع استیلاء پیدا کند و یا حتی بدون اینکه از تسلیم مبیع آگاهی داشته باشد قابض تلقی گردد و ضمان معاوضی به او منتقل شود.مانند اینکه روزنامه یا مجله را هر روز صبح در جلوی منزل قرار دهند.این نوع تسلیم و نحوه ی آن بر اساس تراضی طرفین می باشد.
در صورتی که مبیع کلی باشد در هنگام تسلیم باید دارای همان جنس و وصف و ویژگی های مورد توافق طرفین باشد. ^[۸۸]فروشنده در تعیین مصداق آزاد است و لازم نیست که از جنس بسیار خوب باشد و همین طور نمی تواند از نوع پست و معیوب باشد بلکه باید مصداقی را انتخاب کند که متعارف باشد و عرفاً معیوب نباشد.البته تعیین فرد یا مصداق متعارف در زمانی است که طرفین در قرارداد وصف یا خصوصیات آن مال را معلوم نکرده باشند .در این زمان است که می تواند نوع معمولی و سالم را تأدیه کند. به عنوان مثال اگر فروشنده متعهد شده باشد که نوع برتر(اعلی) مبیع را تسلیم کند یا دارای وصف خاص باشد ،نمی تواند فرد متعارفی را تسلیم کند . تأدیه مال معیوب یا مال با کیفیت بسیار پایین موجب برائت متعهد نمی شود.

گفتار چهارم:اقسام تسلیم

با توجه به مواد قانون مدنی ،گاهی تسلیم مبیع ،تسلیم عملی می باشد و گاهی بدون اینکه مشتری برمبیع استیلاء پیدا کند ،قانون آن را در حکم تسلیم می داند.

بند اول:تسلیم عملی

با توجه به تعریف ارائه شده از تسلیم درماده ۳۶۷ قانون مدنی که همان تعریف تسلیم عملی می باشد مبنی بر اینکه تسلیم مبیع عملی است از طرف بایع ،که به موجب آن مشتری بر مبیع استیلاء می یابد به گونه ای که متمکن از انحاءتصرفات و انتفاعات باشد.منظور ازتصرف مشتری بر مبیع ،استیلای فیزیکی وی نیست بلکه باید بر آن آگاهی داشته باشد.به این ترتیب در تسلیم عملی باید دو عنصر مدنظر قرار گیرد:
مبیع تحت تصرف مشتری یا نماینده قانونی وی قرار گیرد.
قرار گرفتن مبیع تحت تصرف و استیلای مشتری یا نماینده قانونی او به این معنی است که او بتواند بدون اینکه رادع و مانع یا مزاحمی داشته باشد در هر زمانی که بخواهد از آن انتفاع ببرد. هر چند که مبیع تحت استیلای فیزیکی او نباشد. به عبارت دیگر ،مقصود این است که مبیع بالقوه در تصرف مادی مشتری باشد هر چند بالفعل در تصرف وی نباشد.و این استیلای مادی باید به گونه ای باشد که از ناحیه عرف مورد تأیید قرار گیرد.
۲- مشتری از قرار گرفتن مبیع در تصرف خود آگاهی داشته باشد.
همانطور که قبلاً گفته شد صرف استیلاء مشتری بر مبیع برای تحقق تسلیم کافی نیست و زمانی می توان گفت که مبیع تحت استیلاء مشتری است و یا زمانی مشتری عرفاً متمکن از تصرف و انتفاع از مبیع است که خریدار از اینکه مبیع تحت تصرف او قرار گرفته است مطلع شود. در این صورت است که عرفاً مبیع تسلیم شده تلقی می گردد. البته نحوه آگاهی مشتری بر حسب نوع مبیع و شرایط و اوضاع و احوال قرار داد و تراضی طرفین متفاوت است.ولی باید دانست که هرگاه این دو عنصروجود داشت ، تعهد بایع بر تسلیم مبیع اجرا شده تلقی می گردد.^[۸۹]نکته دیگری که باید به آن توجه شود این است که در بعضی از موارد ، بایع یا نماینده قانونی او زمینه صوری تسلیم مبیع را برای خریدار یا نماینده او تدارک می بیند.ولی خریدار به علت یک اتفاق غیر قابل پیش بینی (به فرض فورس ماژور) یا به دلیل وجود مانع نتواند مبیع را تسلیم کند.در این صورت تسلیم طبق ماده ۳۶۷ قانون مدنی محقق نمی شود.زیرا در این وضعیت امکان هرگونه انتفاع و تصرف در مبیع برای خریدار منتفی است.بنابراین زمانی که دو عنصر مزبور به شکل واقعی با یکدیگر تلفیق شوند ،تسلیم به معنای واقعی بروز می کند.^[۹۰]

بند دوم:تسلیم حکمی

نوع دیگر از تسلیم،تسلیم حکمی است.تسلیم حکمی یا به تراضی طرفین انجام یافته تلقی می شود یا اینکه بعد از بیع و قبل از تسلیم واقعی،شرایط خاصی به وجود می آید ،که التزام بایع مبنی بر تسلیم مبیع انجام یافته ،تلقی می گردد . تسلیم حکمی برخلاف تسلیم عملی با عمل مادی همراه نیست.تسلیم حکمی به شکل های مختلفی صورت می گیرد که در زیر به بررسی صورتهای مختلف این نوع تسلیم می پردازیم:
۱- تصرف سابق مشتری بر مبیع
قانون مدنی در ماده۳۷۳ بیان می دارد که اگر مبیع قبلاً در تصرف مشتری بوده باشد محتاج به قبض جدید نیست.پس هرگاه مبیع عین معین باشد و قبل از بیع مثلاً به عنوان عین مستاجره یا عاریه یا رهن و مانند آنها در تصرف مشتری باشد بعد از بیع نیاز به قبض جدید ندارد .
در این صورت تصرف مشتری بر مبیع که تا قبل از تشکیل عقد به صورت امانی بود ،بعد از آن به تصرف مالکانه تبدیل می شود.از دیدگاه فقهای امامیه ،در این که ید سابق مشتری بر مبیع ید امانی باشد بعد از بیع نیاز به قبض جدید ندارد مورد قبول است .اما اگر ید سابق مشتری بر مبیع به صورت امانی نباشد،در این مورد اختلاف نظر وجود دارد.
برخی از فقها گفته اند که برای رفع تحریم یا کراهت بیع قبل از قبض،اذن بایع برای تحقق قبض لازم است.اما در قانون مدنی ما با توجه به اطلاق ماده ۳۷۳ می توان گفت در عدم نیاز به تجدید قبض فرقی نمی کند که ید سابق مشتری بر مبیع ید امانی باشد یا ید غاصبانه.چنانچه مبیع عین معین باشد و قبل از بیع به عنوان عین مستاجره یا ودیعه و مانند آنها در تصرف مشتری باشد یا آنکه مشتری آن را به عدوان غصب کرده باشد درهر صورت نیاز به قبض مجدد مشتری نخواهد بود چون قبض دراین جا طریقیت دارد و قبض در آن شرط صحت عقد نمی باشد.
۱-۱ خرید مال صغیر توسط ولی
سوالی که مطرح می شود این است که اگر ولی قهری مال خود را به فرزندش بفروشد یا مال فرزندش را بخرد و اصالتاً و ولایتاً ایجاب و قبول را بگوید .در حالی که مبیع در تصرف اوست،آیا نیاز به قبض جدید هست و یا اینکه استدامه قبض سابق او برای تحقق قبض جدید کافی است؟
در این مورد باید بین موردی که مبیع عین معین است و موردی که مبیع کلی فی الذمه است تفکیک قائل شد. هرگاه مبیع عین معین باشد باتوجه به مطلق بودن ماده ۳۷۳ نیاز به قبض جدید و یا حتی قصد جدید نیست یعنی نیاز نیست قصد کند که از این پس قبض وی در مبیع قبض مالکانه می باشد.
ولی هرگاه مبیع کلی فی الذمه باشد باتوجه به اینکه تعیین مصداق برای تسلیم افراد معین ازآن باید همراه با قصد باشد پس برای تحقق قبض به قصد نیاز دارد . بنابراین هرگاه به مقدار مبیع از افراد مبیع کلی در ید ولی قهری باشد ،صرف استمرار قبض او دلالت بر تحقق قبض جدید ندارد .و اگر مبیع قبل از بیع تحت عنوان وصایت یا قیمومت تحت اختیار وصی یا قیم باشد و او با مجوز قانونی آن را برای خود بخرد نیاز ی به قبض جدید نخواهد بود.و همچنین این امر در صورتی که شخص وکیل در خرید و فروش و وکیل در قبض و اقباض مبیع باشد و مال موکل خود را که وکالتاً در قبض دارد به خود بفروشد مصداق دارد.
۲- ابقاء تصرف بایع برمبیع به وسیله مشتری
این در موردی است که بایع مبیع را بعد از عقد به علت دیگری غیر از ملکیت در تصرف داشته باشد مانند آنکه مشتری پس از عقد ،مبیع را به عقد اجاره یا عاریه یا ودیعه یا رهن و…در اختیار بایع قرار دهد.^[۹۱] که در این صورت ،مبیع در تصرف بایع به عنوان قائم مقام مشتری باقی می ماند.و این امر به منزله این است که قبض مبیع محقق شده است .
بدیهی است پس از انعقاد یکی از عقود یاد شده، تصرف بایع بر مبیع اعتباراً تغییر پیدا می کند و به تصرف مستاجر بر عین مستاجره یا مستعیر بر مورد عاریه یا مستودع بر مورد ودیعه یا مرتهن بر رهن و مانند آنها تبدیل می شود و تغییر اعتباری برای تحقق قبض کافی است. همچنین است هرگاه مشتری عین مبیع را به سببی از اسباب ناقله قانونی مثلاً صلح،هبه و بیع(جدید) قبل از قبض به بایع منتقل کند.^[۹۲]
همچنین تحویل صورتحساب یا بارنامه در حکم تسلیم کالا تلقی می شود .^[۹۳] چنان که ماده ۵۳۲قانون تجارت مقرر می دارد اگر مال التجاره ای که برای تاجر ورشکسته حمل شده قبل از وصول از روی صورتحساب یا بارنامه ای که دارای امضاء ارسال کننده است به فروش رسیده و فروش صوری نباشد دعوی استرداد پذیرفته نمی شود والا موافق ماده ۵۲۹ قانون تجارت قابل استرداد است.

تابع تقاضای مارشال

۳-۳-۱-۱ تابع تقاضای هیکس: در این نوع تابع تقاضا، رابطه بین تقاضا و قیمت کالا مشخص می شود. معروفترین توابع تقاضای هیکس عبارتند از: تابع تقاضای خطی با فرم استاندارد و تابع تقاضای کاب-داگلاس با فرم استاندارد (که اعداد ثابت اند).

تقسیم بندی کالاها بر اساس کشش:

کشش، به درصد تغییرات دو متغیر نسبت به هم کشش می گویند.

(۴-۱)

کشش قیمتی تقاضا، درصد تغییرات مقدار تقاضای کالای x به ازای درصد تغییرات قیمت کالای x می باشد.

(۴-۲)
که علامت منفی، برای مثبت کردن کشش به کار می رود.

اگر کالا با کشش است. در واقع این کالا نسبت به تغییرات قیمت، حساسیت نسبتا زیادی دارد و با افزایش قیمت، تقاضای آن با درصد بیشتری کم می شود. مثال آن، قیمت تلفن همراه است که درصد تغییرات تقاضای آن بیش از درصد تغییرات قیمت آن است. در واقع تقاضای تلفن همراه نسبت به قیمت آن حساس است.
اگر کالا کم کشش است.این کالا برعکس حالت قبل، حساسیت کمتری نسبت به تغییرات قیمت دارد و با افزایش قیمت آن، تقاضای آن تغییر چندانی نخواهد کرد.مثال معروف این کالا نمک خوراکی و یا نان است.
اگر کالا کشش واحد دارد. در این نوع کالا، درصد تغییرات قیمت و تغییرات تقاضا برابر است.بسیاری از کالاها دارای کششی نزدیک به واحد هستند.
اگر کالا کاملا بی کشش است. با افزایش بینهایت قیمت این کالا، تقاضای آن اصلا تغییر نخواهد کرد. جنین کالایی در عمل وجود ندارد هرچند در بازه ای از قیمت، کالاهای کم کشش ممکن است به کالای بی کشش تبدیل شوند.
اگر کالا کاملا باکشش است. در این کالا، با افزایش بسیار کم قیمت، تقاضای آن صفر می شود. از نظر اقتصادی چنین کالایی وجود خارجی ندارد اما در بررسی های اقتصادی و به صورت تئوریک، گاها مورد استفاده قرار می گیرد.
۳-۳-۱-۲ تابع تقاضای مارشال: که بیشتر در اقتصاد خرد کاربرد دارد و در آن درآمد مشتریان بر تقاضای آنان تاثیر دارد.

محاسبه کشش از طریق نمودار:

شکل ۳-۱ نمودار قیمت-تقاضا

کشش تابع تقاضای خطی در نقاط مختلف آن و برای هر قیمتی متفاوت است. در تابع کاب-داگلاس، کشش، مقداری ثابت و برابر توان قیمت است.
در این تحقیق ما بر روی توابع تقاضای هیکس تمرکز خواهیم کرد و به بررسی تغییر قیمت بر تقاضای مشتریان خواهیم پرداخت.

۳-۴ ساختار ریاضی مسئله ۱

۳-۴-۱ ساختار ریاضی مدل سنتی

هزینه های خرده فروش شامل، هزینه های سفارش دهی، نگهداری و خرید است . که در ادامه به شرح هریک خواهیم پرداخت.
تعداد دفعات باز پر سازی و دوره های زمانی ارسال کالا از هر تامین کننده برابر است با:
تقاضای هر مشتری که تابعی خطی از قیمت خرده فروشی می باشد برابر است با:
تابع درآمد خرده فروش برابر است با: کل تقاضای مشتریان در قیمت خرده فروشی، به ازای هر واحد کالا.
هزینه خرید کالا خرده فروش برابر است با: کل مقدار تقاضای خرده فروش در قیمت فروش هرتامین کننده به ازای هر واحد کالا.
هزینه نگهداری و سفارش دهی خرده فروش، برابر است با:
بنابراین تابع سود خالص خرده فروش برابر است با:
با جایگذاری رابطه (۱) در رابطه (۲) داریم:
خرده فروش برای حداکثر کردن سود خود، باید مقدار اقتصادی کالای ارسالی تامین کننده و مقدار قیمت بهینه خرده فروشی را تعیین کند. بنابراین از تابع سود خرده فروش نسبت به و مشتق گرفته می شود.
با جایگذاری رابطه (۴) در رابطه (۵) داریم:
با حل معادله در جه سوم فوق، مقدار اقتصادی کالا سفارش داده شده توسط خرده فروش در مدل سنتی بدست می آید و با جای گذاری مقدار حاصل شده، در رابطه (۴) مقدار قیمت بهینه خرده فروشی در حالت سنتی نیز محاسبه می شود.

۳-۴-۲ ساختار ریاضی مدلVMI

هزینه های خرده فروش شامل، هزینه های خرید و هزینه مربوط به اجرای سیستم VMI است . که در ادامه به شرح هریک خواهیم پرداخت.
تعداد دفعات باز پر سازی و دوره های زمانی ارسال کالا از هر تامین کننده برابر است با:
تقاضای هر مشتری که تابعی خطی از قیمت خرده فروشی می باشد برابر است با:
تابع درآمد خرده فروش برابر است با کل تقاضای مشتریان در قیمت خرده فروشی، با ازای هر واحد کالا.
هزینه خرید کالا برای خرده فروش برابر است با کل مقدار تقاضای خرده فروش در قیمت فروش هر تامین کننده به ازای هر واحد کالا.
هزینه مربوط به اجرای سیستم VMI برابر است با:
بنابراین تابع سود خالص خرده فروش برابر است با:
با جایگذاری رابطه (۶) در رابطه (۷ ) داریم:
حال به منظوره تعیین مقدار بهینه قیمت خرده فروشی از تابع سود خرده فروش، نسبت به مشتق گرفته میشود.
حال به منظوره محاسبه مقدار کالای ارسالی تامین کننده در هر بار باز پر سازی، باید سود تامین کننده بدست آورده شود.
طبق سیستم VMI هزینه هایی که تامین کننده شامل، هزینه های نگهداری، سفارش دهی است.
درآمد هر از تامین کننده شامل، درآمد حاصل از فروش کالاها و اجرای سیستم VMI است و به شرح زیر می باشند.
بنابراین سود هرتامین کننده برابراست با:
حال به منطوره بدست آوردن مقدار سفارش اقتصادی تامین کننده، باید از تابع سود تامین کننده نسبت به مشتق گرفته شود. بنابراین داریم :
باجایگذاری رابطه (۹ ) در رابطه (۱۱ ) داریم :
با حل معادله در جه سوم فوق، مقدار اقتصادی کالا سفارش داده شده توسط تامین کننده در مدل VMIبدست می آید و با جای گذاری مقدار حاصل شده، در رابطه (۹) مقدار قیمت بهینه خرده فروشی نیز محاسبه می شود.
از مقایسه روابط(۴) و (۹) در می یابیم که قیمت خرده فروش در مدل VMI کمتر و مساوی با حالت سنتی است، اگر روابط زیر برقرار باشند.

مصرف نفت
بر اساس امار سال ۲۰۱۱ قطر روانه حدود۱۸۳۰۰۰بشکه نفت مصرف میکند .اگرچه این مقدار به نسبت تولید ناچیز میباشد ولی نشان دهنده رشد سه برابری مصرف نسبت به سال ۲۰۰۰ است برطبق پیش بینی ها قطر دربین سالهای ۲۰۱۰ تا۲۰۱۵ به طور متوسط حدود ۵درصدرشد مصرف انرژی خواهد داشت این افزایش به دلیل رشد اقتصادی وتقاضای بخش حمل ونقل میباشد( U.S. EIA 2013)
صادرات
قطر دارای سه پایانه اصلی صادرات به نامهای مسیعید،جزیره حالول وراس الفان است که راس الفان که در درجه برای صادرات LNG استفاده میشود .اکثریت قریب به اتفاق صادرات نفت قطربه کشورهای اسیایی است که ژاپن بزرگترین وارد کننده نفت قطر میباشد و کره جنوبی نیزبازارمناسبی برای واردات نفت قطر است(U.S. EIA 2013) براساس امارهای اوپک قطرتعداد ۶کشتی نفت کش با ظرفیت حمل ۵۲۸هزاربشکه را دارا میباشدOPEC Bulletin 2012))

گازطبیعی
قطر دارای بزگترین میدان گازی مستقل در جهان میباشد وهمچنین بزرگترین صادرکننده گاز مایع طبیعی است با توجه به امارهای مجله نفت وگاز دردرماه ژانویه سال ۲۰۱۳ ذخایر اثبات شده گاز قطر۸۹۰حدود تریلیون فوت مکعب میباشد .قطر به تنهایی ۱۳ درصد از کل گاز جهان را دراختیار دارد که پس از روسیه وایران درمکان سوم دنیا میباشد .اکثریت گاز قطر ازمیدان بزرگ دریایی الشمال به دست می اید که مساحت ان تقریبا به اندازه خود کشور قطر میباشد .میدان الشمال درواقع بخشی از بزرگترین میدان گازطبیعی غیرمرتبط جهان است که با حوزه دریایی پارس جنوبی مشترک میباشد و منبع اصلی تولید گاز قطر است . این کشورهمچنین تولید گازطبیعی درکنارگاز مایع ومیعانات گازی را انجام میدهد براساس براوردهای EIAدرسال ۲۰۱۱تولید میعانات گازی وNGLقطر بیش از یک میلیون بشکه درروز خواهد بود که این رقم بیش ازتولید نفت خام این کشور خواهد بود.تحلیل گران تخمین میزنند که تولید میعانات گازی به تنهایی تا سال ۲۰۱۵ از نفت خام پیشی خواهد گرفت
بخش سازمانی گاز
شرکت نفت قطرللبترول نقش اصلی ومسلط را دربخش گاز قطر برعهده دارد وتمامی پروژه های بالا دستی وپائین دستی زیرنظر این شرکت به فعالیت خود ادامه میدهند .تمرکز قطر دربخش گاز برتوسعه وگسترش بخشها وپروژه های بزرگی است که به صادرات LNG وهمچنین صنایع پائین دستی که درزمینه گازطبیعی به عنوان یک ماده خام فعالیت میکنند معطوف میباشد .بنابراین شرکتهای نفتی بین المللی با تکنولوژِی ومتخصص همچون اکسون موبیل ،شل .توتال دراین پروژه های عظیم فعالیت دارند با این تفاسیر شرکت قطرللبترول اکثریت سها م را درپروژه های خود به ویژه دربخش LNG وشرکتها Qatargas وRASLFAN دارد . شرکت LNG مسئولیت حمل ونقل تمام بخش های بالا دستی وپائین دستی گازطبیعی وشرکت حمل ونقل گاز قطر به نام نقیلات مسئولیت حمل ونقل گازLNGرابرعهده دارد (. U.S. EIA 2013)
شرکت نقیلات بزرگترین سفارش دهنده تانکرهای ال ان جی دردنیابه شرکت های سامسونگ ودوو درکره جنوبی بوده است این تانکرها که موسوم به Q-max میباشند باطول۳۴۵ متر،عرض۵۳/۸وارتفاع۳۴/۷متردارای ظرفیت ۶۶هزارمترمکعب ال ان جی هستندکه اختصاصابرای شرکت نقیلات قطرطراحی شده اند وظرفیت انها ۸۰ درصد بیشترازتانکرهای موجوداست(ترابران،۱۳۹۰ص۸۴)
تولید ومصرف
قطرسیاست تولید وگسترش گازطبیعی را برای صادرات دنبال میکند .براساس براوردها ی EIA درسال ۲۰۱۱ قطر۲۰۰/۵ میلیارد فوت مکعب گازطبیعی تولید میکند که سه برابر مقداری است که در سال ۲۰۰۰تولید میکرد .همچنین این سازمان پیش بینی میکند که میزان مصرف گاز درسال۲۰۱۱ حدود ۶۹۰ میلیون فوت مکعب میباشد که به منظورمصرف در صنایع داخلی وپروژه گازمایع GTL و استفاده میشود همچنین بخش عمده ای از آن برای صادرات LNG مصرف میشود

میدان گازی الشمال
این میدان گازی درسال ۱۹۷۱ کشف شده وذخایر ان بیش از۹۰۰ تریلیون فوت مکعب براورد شده شده است . این میدان عظیم گازی حدود۶۰۰۰ هزارکیلومترمربع که معادل نصف کشورقطراست وسعت دارد .درسال۲۰۰۸ میزان تولید ان به ۲۷۶ میلیارد فوت مکعب گاز و ۸/۷ ملیون بشکه میعانات گازی رسید .خاطرنشان میشود که عملیات بهره برداری ازاین میدان درسال ۱۹۹۱ وبا اجرای پروژه مرحله اول ( آلفا ) که ازشرکتهای تابع قطرللبترول میباشد شروع شد که میانگین تولید این پروژه درسال ۲۰۰۸ به ۷۵۰ میلیون فوت مکعب گاز و۳۴ هزار بشکه میعانات گازی رسیداین حوزه گازی کلید گسترش وتوسعه گازطبیعی قطر است . این مجموعه تقریبا تمامی ذخایر گازی کشوررا در خود جای داده است درسال ۲۰۰۵ مقامات دولت قطر با اجرای پروژ های درصدد توسعه وبهره وری این میدان گازی برامدند که برنامه ریزی انها برای برای انجام این پروژه سال ۲۰۱۴اعلام شد که برطبق اطلاعات وزارت انرژی درسال ۲۰۱۰ این برنامه درموعد مقرر عملی نخواهد نشد ودستورات جدیدی برای برنامه ریزی وبه پایان رساندن ان انجام داد . پروژه گازبرزن که میزان ۶۰۰ میلیون فوت مکعب گاز درروز تولید میکند اخرین پروژه حوزه الشمال میباشد که باسرمایه گذاری ۹۰درصدی QP و۱۰ درصدی اکسون موبیل درحال انجام میباشد وپیش بینی میشود که درسال ۲۰۱۴- ۲۰۱۵ به بهره برداری برسد
برداشت قطر ازمیدان مشترک گازی پارس جنوبی
بررسی ها نشان میدهدکه قطری هابرمبنای قیمت کنونی نفت درحالی که ۱۰ سال زودتر ازایران به استخراج گازازپارس جنوبی اقدام کرده اند تا کنون بیش از ۵۰ میلیارد بیشتر ازایران ازمیادین مشترک گازبرداشت کرده اند .ولع این همسایه کوچک درسرمایه گذاری روی پرژه های گازی که ازقضا میادین انها باایران مشترک است پایانی ندارد .البته این ولع چندان هم بی نتیجه نبوده است وپس ازکنارزدن اندونزی ازسوی قطروتبدیل این کشوربه بزرگترین تولید کننده گازمایع درجهان درچند سال گذشته رویاهای این حاشیه نشین خلیج فارس همچنان ادامه دارد ودلارهای گازی به این رویاها جامه عمل وواقعیت میپوشاند .خبرگزاری سی ان ای قطرنیز درگزارشی اعلام کرد که تولیدات گازطبیعی مایع قطربا عملیاتی کردن دوخط تولید ۶و۷پروژه گاز قطرباظرفیت تولید ۷میلیون ۸۰۰هزارتن به رکورد ۷۷میلیون تن درسال رسیده است .این قطرحداکثرتاسال ۲۰۱۲به تولید ۷۷میلیون تن رسیده باشد . قطرازسال ۲۰۰۶باقدرت سالانه تولید ۲۰ تا۲۱میلیون تن تولیدات گازمایع را درحدود ۴۰۰درصد افزایش داده است . با این حال نکته اصلی ونگران کننده دراین بخش این است که قطرشریک عمده ایران درمیدان گازپارس جنوبی است که ۵۰ درصد مجموع ذخایر ایران را درخود جای داده است .همچنین باید گفت که کشورقطر برداشت گاز این حوزه مشترک را درسال ۱۹۹۰آغاز کرده است درحالیکه ایران درسال ۲۰۰۱ برای اولین بار از این میدان موفق به برداشت گازشد . حوزه گازی پارس جنوبی درفاصله ۱۰۰ کیلومتری ازساحل ایران درخلیج فارس وجود دارد و دارای مساحتی حدود۹۷۰۰ کیلومتر است که ۳۷۰۰ کیلومتران درابهای ایران قرار دارد . این حوزه عظیم گازی ۸ درصد ازگاز جهان را درخود دارد وسهم ایران از این حوزه عظیم حدود ۱۴۰۰۰ هزار تریلیون متر مکعب گاز است هرچند سهم ایران یک سوم ازحوزه گازی است ولی این سهم از نظرجغرافیایی است ومیزان برداشت دوطرف بستگی به میزان سرمایه گذاری و توان برداشت ازاین حوزه مشترک ومشاع دارد – قسمت تاسف بار تر این است که دراین تقسیم بندی طبیعت نیز به زیان ایران عمل میکند چرا به گفته برخی ازکارشناسان فشار گازی که درون زمین وجوددارد به گونه ای منفی به زیان ما عمل میکند وقطر هراندازه که مصرف میکند به دلیل شیب زمین ونیز فشارهای لایه های درونی زمین منابع نفت وگاز ایران نیز به سوی این کشور روان میشود . ایران با ذخیره گازی ۳۰ تریلیون مترمکعب بعد از روسیه دارای دومین ذخیره بزرگ جهان است اما به خاطر عدم پیشرفت درپروژه های تولید گاز هم اکنون قادربه صادرات مازادبرمصرف داخلی گاز نیست با این حال ودر مقایسه با ایران ، قطر معادل حدود ۱۶ فاز پارس جنوبی را به صورت کامل به مرحله تولید رسانده است و درسال ۲۰۰۹، ۵/۱۲ میلیارد فوت مکعب گاز این حوزه برداشت کرده است . با توجه به اظهارات رئیس کمسیون انرژی وقت مجلس ، اقای کاتوزیان نسبت به کندی پیشرفت پروژه های پارس جنوبی به علت عدم مشارکت شرکت های خارجی وتوان اندک شرکتهای داخلی دراین زمینه برداشت ازاین حوزه با مدت زمان طولانی تری اجام میشود که با توجه به برداشت مشترک از این حوزه کشور قطربا تکمیل پروژه هایش سهم بیشتری ازاین حوزه برداشت میکند که متاسفانه متوجه بخشهای ازسهم ایران نیز شده است . دروافع با وجود این پیش بینی ها ، ارزیابی ها نشان میدهد قطری ها با مبنای قیمت کنونی نفت درحالیکه ۱۰ سال زودتر ازایران به استخراج گاز از این حوزه اقدام کرده اند تا کنون توانسته اند بیش از ۵۰ میلیارد دلار بیشتر ازاین میدان مشترک برداشت کنند به نظر میرسد مجموع چنین عواملی سبب شد تا رویا ی ایران برای تبدیل به یک کشور بزرگ صادر کننده گاز مایع به تدریج کمرنگترشده تا جایی که احمد قلعه بانی مدیر عامل وقت شرکت ملی نفت ایران با اعلام اینکه طرح های تولید گاز مایع در شرایط کنونی برای ایران مقرون به صرفه نسیت عملا توقف تلاش ایران برای تولید گاز مایع را تایید کر ( ستصا، ۱۳۹۰صفحات ۶۴و۶۵و۶۶)
صادرات گاز
درسال ۲۰۱۱ قطربیش از۰۰ ۲/۴ میلیاردفوت مکعب گاز صادرکرده است که بیش از۸۰ درصد از ان LNG بود که دروحله اول به کشورهای اسیایی واروپایی صادرگردید .ایالات متحده امریکا با واردات ۹۰ میلیارد فوت مکعب LNG از قطر درسال ۲۰۱۱،( ۲۶) درصد از واردات LNGمورد نیاز خودش را ازقطر تامین میکند . وحدود ۶۸۰ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی از طریق خط لوله دولفین به امارات متحده عربی وعمان صادر میشود .قطر در زمینه صادرات LNG رتبه نخست را درجهان دارد . درسال ۲۰۱۱قطر حدود۳/۶۰۰ میلیارد فوت مکعب LNG صادر کرد که کشورهای انگلستان،ژاپن،هند وکره - جنوبی عمده کشورهای وارد کننده LNGقطر میباشند .بازار اسیا مرکز اصلی واردات است که حدود۴۸درصد را به خود اختصاص داده اند. همچنین بازارهای اروپایی ازجمله بلژیک ،انگلستان واسپانیا ۴۲ درصدLNG از قطر وارد میکنند ( بورس کالا،۱۳۹۰ )
اگر چه قطر شروع به صادرات گاز طبیعی مایع(LNG ) در سال۱۹۹۷ نموده ولی تاکید دولت بر این بخش هم در شرایط قراردادهای سرمایه گذاری و هم جذب سرمایه گذاری خارجی به توسعه سریع ظرفیت گازLNG قطر کمک شایانی نموده است.
بخش گاز طبیعی مایعLNG کشور قطر توسط شرکت قطر گاز تحت کنترل می باشد که عملیات ۴ پروژه مهم در این بخش را به عهده دارد (قطرI-IV) و شرکت راس لافان (راس گاز) که عملیات ۳ پروژه مهم این بخش را به عهده دارد (راس گازI-III) . مالکیت ۷۰ درصد شرکت راس گاز توسط شرکت ملی نفت قطر و ۳۰ درصد ان توسط شرکت اکسون موبیل می باشد در حالی که کنسرسیوم قطر گاز شامل شرکت ملی نفت قطر، شرکت های نفتی توتال، اکسون موبیل، میتسویی ،ماروبنی، کنوکوفیلیپس و شل می باشد. اگرچه شرکت ملی نفت قطر حداقل ۶۵ درصد تمامی سرمایه گذاری های فوق را دارا می باشد اما هر سرمایه گذاری ساختار مالکیت جدا گانه ای دارد . شرکت های راس گاز و قطر گاز در حال حاضر دارای ۱۳ واحد تولیدی (ترن) فعال ، با ظرفیت مایع سازی گاز طبیعی مایع (LNG) به اندازه ۳۴۰۰ میلیارد فوت مکعب در سال (۶۹،۲ میلیون تن در سال) می باشند. پنج تا از این واحد های تولیدی (ترن) در سال ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ اضافه گشته اند. راس گازIII ، واحد تولیدی شماره ۷ با ظرفیت مایع سازی ۳۸۰ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی مایع(LNG) در سال (۷،۸ میلیون تن)،عملیات خود را در فوریه سال ۲۰۱۰ آغاز نمود. قطر گاز III، واحد تولیدی شماره ۶ در نوامبر سال ۲۰۱۰ با ظرفیت
مایع سازی یکسان به مدار تولید آمده است.واحد تولیدی با ظرفیت(۷،۸ میلیون تن)به عنوان یک واحد تولیدی بزرگ در نظر گرفته می شود و در حال حاضر بزرگترین اندازه در جهان می باشد.در مارس۲۰۱۲ ،کشور قطر مجموعه عظیم زیر بنایی گاز طبیعی مایع(LNG) را با افتتاح قطر گاز IV،واحدشماره ۷ با ظرفیت ۸۰ میلیارد فوت مکعب در سال (۷،۸ میلیون تن) تکمیل خواهد کرد که کل ظرفیت را به ۳۷۵۰میلیارد فوت مکعب(۷۷ میلیون تن در سال)خواد رساند.مقامات دولتی خاطر نشان کرده اند که هیچ گونه ساخت تاسیسات جدید گاز طبیعی مایع (LNG) در آینده ای نزدیک پیش بینی نمی کنندو هرگونه افزایش ظرفیت اضافی در نتیجه پیشرفت در تاسیسات موجود می باشد.اگرچه اکثر واحدهای تولیدی اضافه شده ی اخیر اساسا با قصد بازارهای آمریکا به عنوان بازارهدف اصلی می باشند . اما قیمت های پایین گازآمریکا به دلیل شیل های گاز موجب شده است کشور قطر انواع مختلف قرارداد را با کشور هایی به خصوص چین و هند دنبال کند . در ۱۰ ماهه اول سال ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکاتنها ۳۳ فوت مکعب گاز طبیعی مایع (LNG) از قطر وارد کرده است(. بورس کالا،۱۳۹۰)
طرح مایعات به گازGTL
تکنولوژی مایعات به گازیک فرایند پالایشی برای تبدیل گازطبیعی به سوخت های مایع همچون دیزل باسولفورکم ونفتا رامورداستفاده قرارمیدهد .قطریکی ازسه کشوری است که صاحب تاسیسات عملی GTLمیباشد.کارخانه ORyX/GTLقطر(شرکت ملی نفت قطر۵۱درصدوشرکت ساسول- شورون جی تی ال۴۹درصد)درسال ۲۰۰۷برمدارتولیدقرارگرفت امابه خاطرمشکلات اولیه تا اوایل سال ۲۰۰۹به صورت کامل عملیاتی نگردید. پروژه Oryx درظرفیت کامل خودتقریبا ۳۲۰ مبییون فوت مکعب گازطبیعی به عنوان خوراک ازمیدان الخلیج به منظورتولید۳۰۰۰۰بشکه جی تی ال رامورد استفاده قرارمیدهد. پروژه مروارید جی تی ال (شرکت ملی نفت قطر –شل)انتظار میرود ۱/۶ میلیارد فوت مکعب در روز گازطبیعی به عنوان خوراک به منظورتولید ۱۴۰هزار بشکه درروز محصولات GTL وهمچنین ۱۲۰هزاربشکه مایعات گازی مرتبط به LPG را موردمصرف قرار میدهد . شرکت شل اعلام کرده است که فازاول این کارخانه عملیات خود درسه ماهه اول سال ۲۰۱۱شروع خواهد کردوفاز دوم ان درنیمه اول سال ۲۰۱۲درودار تولیدقرارخواهد گرفت علاوه بر این پروژه مروارید بزرگترین کارخانه جی تی ال درجهان را دارا میباشد این پروژه اولین پروژه با عملیات منسجم جی تی ال خواهد بود بدین معنی که تولید صنایع گاز طبیعی بالادستی رابا کارخانه ساحلی تبدیلی هماهنگ ویکپارچه میکند(U.S. EIA 2013) عداد کشتی های حمل کننده گازقطر به ترتیب گاز LPG (8کشتی باظرفیت ۳۲۸هزارفوت مکعب) گازLNG(29کشتی باظرفیت۵/۶۱۰هزارفوت مکعب )وبه صورت کلی ۳۳کشتی باظرفیت حمل ۵/۹۳۸هزارفوت مکعب میباشد( OPEC Bulletin 2012)
پروژه دلفین
قطراجرا کننده پروژه خط لوله دلفین میباشد که شبکه گازی را بین قطر،امارات عربی وعمان به هم متصل میکند واولین خط لوله گازطبیعی دربین کشورهای حاشیه خلیج فارس به شمار میرود این خط لوله درحال حاضرروزانه حدود ۲ میلیارد فوت مکعب گازقطررابه خارج ازکشورصادر میکند اگرچه ظرفیت ان برای ۲/۳میلیارد فوت مکعب طراحی شده است . این پروژه باتوجه به تقاضای روبه رشد برای گازطبیعی درامارات درتلاش است که این نقیصه را جبران کند .( بورس کالا،۱۳۹۰)
سایر انرژی ها
بر اساس امارهای بریتیش پترولیوم درسال ۲۰۱۲ درصد استفاده کشور قطر از انرژی های دیگر همچون زغال سنگ،انرژی هسته ای،برق ابی،انرژی های تجدید پذیرصفر میباشد( (BP.ststistical review 2012
^[۲۰]
سهم روز افزون توسعه گازی در قطر
قطر – بزرگترین صادر کننده ال ان جی در جهان - با برگزاری جشن بهره برداری از فازهای ۶ و ۷ تولیدال ان جی، دستیابی به ظرفیت تولید سالانه ۷۷ میلیون تُن از این فرآورده گازی را به جهانیان اعلام کرد.این جشن در شهر صنعتی رأس لافان - یکی از بزرگترین مراکز تولید ال ان جی قطر - برگزار شد و در طی آن، چشم انداز وضعیت قطر در بازار جهانی این سوخت، مورد بررسی مقامات صنعت انرژی این کشور و کارشناسان بازارهای جهانی قرار گرفت.
قطر با برخورداری از حدود ۲۵ تریلیون متر مکعب ذخایر اثبات شده گاز طبیعی دنیا در سال ۲۰۰۹ میلادی، سهمی معادل ۵/ ۱۳ درصد از مجموع ذخایر اثبات شده جهانی این حامل انرژی را به خود اختصاص داده است. بهره مندی از این حجم ذخایر،قطر را به سومین دارنده ذخایر عمده گاز طبیعی دردنیا تبدیل کرده است.تولید گاز قطر در سال ۲۰۰۹ میلادی رقمی معادل ۸۷ میلیارد متر مکعب بوده است و موجب شده این کشور به نهمین تولید کننده بزرگ گاز در دنیا و سومین تولید کننده بزرگ در خاورمیانه تبدیل شود. از این میزان تولید، حدود ۲۱ میلیارد متر مکعب آن در داخل قطر به مصارف مختلف رسیده و مابقی به صادرات گاز به بازارهای جهانی اختصاص یافته است.قطر با سرمایه گذار یهای انجام شده در زمینه تولید گاز طبیعی از میدان گنبد شمالی )مشترک با پارس جنوبی ایران( توانسته است جایگاه خود را در بازار جهانی گاز طی سال های اخیر تثبیت نماید. این کشور با مشارکت شرکت های بزرگ نفتی آمریکایی و اروپایی، فازهای متعددی را در زمینه توسعه میدان گازی گنبد شمالی تعریف کرده و به بهره برداری رسانده است. محصولات گازی این فازها به صادرات به امارات و اردن از طریق خط لوله، تولید محصولات پتروشیمی و فرآورد ههای گازی به خصوص ال ان جی و جی تی ال و صادرات آن به بازارهای عمده وارد کننده این محصولات اختصاص م ییابند.
موقعیت جغرافیایی قطر – بر خلاف کشورمان– امکان دسترسی زمینی به بازارهای عمده وارد کننده گاز طبیعی را محدود ساخته است. بر این اساس،دولت قطر طی سال های اخیر، رؤیای تبدیل شدن بهبزرگترین دارنده ظرفی تهای مایع سازی گاز طبیعی و جایگاه متناسب با آن را در بازار جهانی ال ان جی از طریق توسعه سریع میدان گازی گنبد شمالی و عقد قراردادهای متعدد با شرک تهای غربی و آسیایی برای احداث واحدهای مایع سازی گاز طبیعی دنبال کرده است که نتیجه آن، همین رکورد ۷۷ میلیون تُنی ظرفیت تولید ال ا نجی م یباشد.همه شرکای قطر صنعت ال ان جی در قطر عمدتاً توسط دو شرکت “قطر گاز” و “رأس لافان” )رأس گاز( مدیریت م یشود. گفتنی است ۷۰ درصد از مالکیت رأس گاز در اختیار شرکت نفت قطر و ۳۰ درصد آن در اختیار شرکت اکسان موبیل آمریکا است. از سوی دیگر، در شرکت قطر گاز کنسرسیومی مرکب از شرکت های نفت قطر،توتال فرانسه، میتسویی ژاپن، اکسان موبیل آمریکا،ماروبنی ژاپن، کانوکو فیلیپس آمریکا و شرکت چند ملیتی شِل در حال فعالیت است. این کنسرسیوم،مسؤولیت تمامی اجزای تولید و عرضه ال ان جی ازبخش بالا دستی تا بازاریابی، انتقال و فروش را برعهده دارد. همچنین مسؤولیت انتقال ال ا نجی تولیدی به عهده شرکت انتقال گاز قطر موسوم به “نخیلات"است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده در سال۲۰۱۰ حدود ۷/ ۱۸ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی صادراتی قطر از طریق خطوط لوله به کشورهای امارات و عمان منتقل شده است. اما قطر نقش اصلی خود را در بازار جهانی گاز در حوزه صادرات ال ان جی دنبال می کند. این نقش از طریق صادرات حدود ۵۰ میلیارد متر مکعب ال ا نجی به حدود ۱۵کشور دنیا محقق شده است. نتیجه این مبادلات،سهم ۷/ ۷ درصدی این کشور از کل سهم تجارت جهانی گاز بوده است. این سهم در خصوص بازار صادرات خط لوله ای گاز طبیعی معادل ۹/ ۲ درصد و در بازار صادرات از طریق ال ان جی معادل ۳/ ۲۰ درصد می باشد. گفتنی است ژاپن ) ۸/ ۲۰ درصد(، کره جنوبی ) ۱۸/۸ درصد(، هند ) ۷/ ۱۶ درصد(، بلژیک ) ۲/ ۱۲درصد(، انگلستان ) ۶/ ۱۱ درصد(، اسپانیا ) ۱/ ۱۰ درصد(،تایوان و ایتالیا )هر کدام با ۱/ ۳ درصد(، چین ) ۱/ ۱درصد(، ایالات متحد ) ۷/ ۰ درصد(، ترکیه ) ۶/ ۰ درصد(،فرانسه و شیلی ) ۳/ ۰ درصد( و کانادا و مکزیک )هریک ۰/۲ درصد(، عمده ترین وارد کنندگان ال ان جی از قطر در سال ۲۰۰۹ بوده اند. برآوردها نشان می دهند تعداد کشورهای وارد کننده این فرآورده از قطر در سال ۲۰۱۰
به بیش از ۲۰ کشور بالغ شده اند.همچنین قطر برای نخستین بار در سال ۲۰۱۰محمول ههایی از ال ان جی تولیدی خود را به امارات عربی متحد صادر کرده است. این مبادله در پی بهره برداری از نخستین پایانه واردات ال ان جی امارات دراواسط دسامبر بین شرکت های قطر گاز و یک شرکت دولتی تأمین کننده گاز طبیعی و بهره بردار خطوط لوله انتقال گاز در امارات صورت گرفته است.توجه به تحولات مزبور به این دلیل جالب توجه است که تا سال ۱۹۹۶ میلادی، روند تولید و مصرف گاز طبیعی در قطر، با هم منطبق بوده و عملاً این کشور مازاد تولیدی برای صادرات در اختیار نداشته است. اما صنعت گاز قطر
توانسته است طی مدت ۱۴ سال، سهم ۱۵ درصدی را از بازار جهانی گاز طبیعی در اختیار بگیرد.
حوزه پارس شمالى، موتور محرکه توسعه اقتصادى قطر
منبع گاز طبیعى «الشمال» که باعث شده است قطر در زمره کشورهاى ثروتمند از نظر گاز قرار گیرد، در سال۱۹۷۱ کشف شد. ذخیره گازى این منبع ۵۰۰تریلیون مترمکعب است و بزرگترین منبع گازى مجزا و غیرمشترک در دنیا به شمار مى رود. اما ثروت اصلى قطر در میدان گازى پارس جنوبى، بزرگترین میدان کشف شده ذخایر گازى جهان است. نزدیک به هشت درصد گاز کشف شده جهان به تنهایى در این میدان قرار دارد. این میدان که بین ایران و قطر مشترک است،از سالها پیش توسط قطرى ها مورد بهره بردارى قرار گرفته است. حوادث سالهاى پس از انقلاب و جنگ و دوران سازندگى به ایرانى ها اجازه نداده بود که فکرى براى این میدان مشترک بکنند. در اواخر دهه۷۰ و اوایل دهه،۸۰ «بیژن زنگنه» وزیر نفت وقت، با امضاى قرارداد سرمایه گذارى با شرکت فرانسوى «توتال»، «پتروناس» مالزى و «گاز پروم» روسیه، گام اول را براى بهره بردارى از این حوزه مشترک برداشت.
این حوزه مشترک که صدها کیلومتر مربع وسعت دارد، با ۱۳تریلیون مترمکعب گاز و ۱۶میلیارد بشکه میعانات در ۱۰۵ کیلومترى منطقه «عسلویه»در جنوب «بوشهر» واقع شده است.
قطر در حال حاضر قراردادهاى متعددى براى فروش گاز مایع طبیعى به کشورهایى چون ژاپن، کره جنوبى و مؤسساتى از قبیل «ترکى پتاس»، مؤسسه نفت چین در «تایپه» و مجموعه «هندى السیار» بسته است و درصدد صدور گاز به پاکستان از طریق لوله مى باشد، شیخ امیدوار است که منابع حوزه پارس، موتور محرکه اقتصاد نوین قطر و تبدیل کردن این کشور به یکى از قطب هاى اقتصادى منطقه باشد.
آخرین وضعیت تولید گاز طبیعی ایران و قطر از میدان مشترک پارس جنوبی،گزارش اقتصاد انرژی ،شماره ۱۱۰ذی ماه ۱۳۸۷
تلاش قطر برای حضور در پروژ ههای بخش انرژی
از قطب جنوب تا اعماق جنگ لهای آمر کیای لاتین، قطر به دنبال سرمای هگذاری چند میلیارد دلاری در انواع پروژ ههای بخش انرژی است. هدف قطر از این تلاش متنو عسازی درآمد خود و حضور و دسترسی گسترده به امکانات بازار جهانی انرژی است. انگیزه و محرک این کشور برای گسترش فعالی تهای خود در سطح جهانی متاثر از چند عامل است. این عوامل عبارتند: از پیروی از یک سیاست خارجی منسجم و در عین حال انعطا فپذیر، پایان یافتن اجرای پروژ هها در بزرگترین میدان گازی خود و ضرورت دفاع از منافع اقتصادی در برابر نوسانات تقاضا و قیمت گازطبیعی در بازار جهانی.قطر با دستیابی به هدف تولید سالانه ۷۷ میلیون تن گا زطبیعی مایع شده ) LNG ( و احراز مقام اول جهانی در صادرات این محصول، اکنون درصدد سرمای هگذاری در کشورهایی چون روسیه و نیز در انواع صنایع مرتبط با انرژی در کشورهای دیگر و همچنین افزایش حجم سرمای هگذار یهای خود در بازارهای به شدّت مصرفی خاوردور است برخی تحلیلگران معتقدند که قطر از تلاش خود برای حضور در بازارهای بی نالمللی و ایجاد تنوع در سرمای هگذار یها نخواهد کاست زیرا تمام شواهد حاکی است که این کشور توقف اجرای پروژ ههای توسع های بر روی میدان گنبدشمالی خود را که با ایران مشترک است، ادامه خواهد داد. در همین ارتباط قطر اعلام نموده که تا سال ۲۰۱۳ این توقف ادامه خواهد داشت. قطر این توقف را در سال ۲۰۰۵ و از بیم وارد آمدن آسی بهای جبرا نناپذیر ناشی از تولید سریع به ذخیره گازی گنب دشمالی، اعمال نمود. (هرالد تریبون صص ۴۸ و ۴۹)
از آنجا که قطر از منابع و فرص تها کافی داخلی برای سرمای هگذار یهای وسیع و تولید برخوردار نیست. ناچار باید سرمای هگذاری در خارج از مرزهای ملی را دنبال کند و به همین سبب نیز علاقمند است که از یک بازیگری محلی تبدیل به بازیگری بزرگتر در بازار انرژی جهان شود و این انگیزه باعث شده که در پروژ ههای بالقو های که در روسیه استرالیا و چین در پیش روست حرفی برای گفتن داشته باشد.سیاست امروز قطر در مشارکت در پروژ ههای مختلف بخش انرژی جهان و همکار یهای آن با رقبا، بازتاب و نتیجه رو کیرد و روابط خوب دیپلماتیک در عرصه جهانی است. برای مثال قطر تمایل خود را برای مشارکت با شرکت روسی “نواتک” در پروژه تولید LNG منطقه قطبی “یامال” آشکارا اعلام نموده است. در صورت تحقق این مشارکت، این نخستین اقدام قطر برای برای تولید LNG در خارج از مرزهای ملی آن کشور است. سرمای هگذاری مشترک قطر و “نواتک” در این پروژه در زمانی این دو رقیب در بازارگازطبیعی را به کیدیگر نزدیک م یکند که روسیه در تلاش است با افزایش تولید و صادرات گاز، سهمی اساسی در بازارهای خاوردور به دست آورد و همزمان قطر نیز برای جلوگیری از افُت صادرات خود به ویژه با توجه به تغییروضعیت در بازار ایالات متحده آمر کیا ) که به واسطه توسعه تولید از شی لهای گازی بوجود آمد(، به رشد سهم خود در بازارهای خاور دور چشم دوخته است.
افزایش تولید گازطبیعی غیرمتعارف (unconventional gas ) در ایالا ت متحده امر کیا که بزرگترین مشتری قطر بوده است، موانعی را در راه تحقق اهداف گازی این کشور به وجود آورده است. از دیدگاه قطر بازار امر کیا بازار بسیار مطمئنی به شمار م یآمد و از این رو حتی ریسک سرمای هگذاری در یک ترمینال بازیابی گاز ( regasification ) در این کشور را متقبل شده بود. از سوی دیگر قطر اکنون برای حضور در بازارهای اروپا هم با روسیه به رقابت پرداخته است و این در حالی است که تقاضا در بازار اروپا نیز به علت بده یهای هنگفت و وضعیت بد اقتصادی کشورها در معرض تهدید است. با این که روسیه حضوری بسیار قوی در بازار گاز اروپا دارد رقابت قطر در این بازار را به وضوح احساس م یکنند. قطر همکاری نزد کیتر با رو سها را در جهت منافع خود ارزیابی م ینمایند و به این نتیجه دست یافته که بده بستان اطلاعات و آمار و تباد لنظر در اهداف راهبردی با روسیه که بخش بزرگی از بازار اروپا را به خود اختصاص داده است،مفید بوده و به نفع مصالح ملی قطر است.
روابط نزدیک قطر و روسیه از زمانی آغاز شد که شرکت گاز پروم روسیه اعلام کرد که قطر از این شرکت دعوت نموده که پس از پایان توقف عملیات در میدان گنب دشمالی، در صنایع LNG این کشور فعالانه مشارکت نماید و این در حالی است که هر دو کشور از اعضای اوپک گازی مستقر در شهر دوحه )پایتخت قطر( م یباشند. در این تشکل اعضا با تبادل اطلاعات بازار و پروژ هها، با کیدیگر همکاری م ینمایند. ب یتردید منافع ملی ایجاب م یکند که روسیه و قطر سیاس تهای گازی خود را به گون های با کیدیگر هماهنگ نمایند تا مانع افت قیمت گاز در بازارهای جهانی شوند )اتفاقی که در سال ۲۰۰۸ به علت رکود جهانی و تولید بیشتر گاز در ایالات متحده آمر کیا شاهد آن بودیم(. قطر تنها نگران رقابت با روسیه نیست بلکه افزایش توان صادراتی گازطبیعی مایع شده ) LNG ( استرالیا در یک دهه آینده، به عنوان جایگزین مناسبی برای گازطبیعی کشورهای منطقه خلیج فارس، موجب نگرانی این کشور شده است. رویارویی با این وضیعت ممکن است قطر را به سرمای هگذاری در صنایع گاز استرالیا نیز متمایل نماید.قطر در وضعیتی قرار دارد که باید در محدوده گزینه رقابت وحضور موثر در بازارهای گاز، راهبردی مناسب را برای خود طراحی کند. این دو گزینه شامل مشارکت و همکاری در پروژ ههای رقیب در کشورهای دیگر یا چش مپوشی از این امر است. اما ریسک سرمای هگذاری در پروژ ههای گازی کشورهای دیگر به مراتب کمتر ازاجرای پروژهای گازی جدید در داخل و اشباع بازار و به تبع آن افت قیم تها است.
از سوی دیگر برخی تحلیلگران معتقدند که کیی از انگیز ههای قطربرای حضور در پروژ ههای کشو رهای دیگر در برابر تعلیق سرمای هگذاری در گنب دشمالی، ایجاد روابط خوب با ایران است که به علت ادامه تحری مهای دست و پاگیر جهانی و مشکلات دسترسی به فناور یهای لازم، هنوز نتوانسته از این میدان گازی )پار سجنوبی( در اندازه مطلوب برداشت نماید. قطر و ایران چا ههای گازی خود را در یک مخزن حفر م یکنند ولی به عللی که به آن اشاره شد قطر توانسته است برداشتی به مراتب بیش از ایران داشته باشد. تحلیلگران معتقدند این شرایط و در عین حال اجرای بزرگترین پروژ ههای گازمایع شده ) LNG ( جهان توسط قطر، باید برای ایران که هنوز برداشتی در حد مطلوب ندارد وضعیتی نگرا نکننده به وجود آورده باشد. عل یالقاعده روابط خارجی ایران و کشورهای عرب جنوب خلی جفارس هم نباید کمک چندانی به بهبود این وضعیت نموده باشد به ویژه آن که اخیرا عربستا نسعودی و بحرین ایران را بدون در دست داشتن هرگونه دلیل و مدرک، به دست داشتن در جنب شهای مردمی کشورهای خود متهم م ینمایند. از این روست که این احتمال داده م یشود که ذخایر انرژی در خلی جفارس چندان مصون از درگیر یهای ناخواسته نباشد. به یاد داشته باشیم که عراق برداشت کویت از کیی از ذخایر مشترک مرزی را بهان های برای عملیات نظامی سال ۱۹۹۰ قرار داد. هر چند سابقه امر نشان م یدهد که فعلا” مشکل مشابهی بین ایران و قطر وجود ندارد و هر دو کشور همواره سعی نمود هاند روابط خوبی با کیدیگر داشته باشند، به ویژه آن که برای قطر داشتن روابط حسنه با ایران برای حفظ امنیت کشت یهای LNG آن در مسیر تنگه هرمز، واجد اهمیتی حیاتی است.
عد های از تحلیلگران معتقدند که قطر ضمن آن که علاقمند است در نقش کشوری صل حجو ظاهر شود از اهمیت برخورداری از نقش دیپلماتیک بارزتر در سطح بی نالمللی غافل نشده است. با این همه مشخص نیست که تا چه حد این تلاش ریشه در منافع اقتصادی و تا چه مقدار ریشه در مسایل سیاسی دارد. حضور سیاسی- اقتصادی قطر درلیبی، مشارکت در پروژ ههای برق شرکت “ایبرورولای “اسپانیا، حضوردر پروژ ههای انرژی بادی و بازار انرژی رو به رشد آمر کیا یلاتین وامضای توافقی با یک شرکت چینی و شل برای احداث یک مجتمع پتروشیمی و پالایشگاهی در چین، همگی از اهمیت پیگیری موازی و ترکیبی از انگیز ههای سیاسی و اقتصادی این کشور برای حضور در جامعه بی نالمللی حکایت میکند. (هرالد تریبون صص ۴۸ و ۴۹)
نقش گاز طبیعی در امنیت ملی قطر
رابطه تنگاتنگ انرژی و مسائل بین المللی در دو قرن گذشته پارادایم های بین المللی خاصی رابه وجود آورده و امنیت کشورها را در پیوندی تردیدناپذیر با مسائل بین المللی قرار داده است.انرژی و امنیت ملی دو مقوله به هم پیوسته قلمداد می شوند. در پایان قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم، پارادایم جدیدی در مورد انرژی در حال شکل گیری است که متأثر از تحولات
فناوری و زیست محیطی و همچنین میزان دسترسی به منابع سوخت های فسیلی و تقاضای ۲۳/ جهانی است. در این بین سهم رو به رشد گاز طبیعی در سبد انرژی مصرفی جهان از ۷ درصد در سال ۲۰۱۱ به ۲۸ درصد در ۲۰۳۰ ، نشان دهنده اهمیت روزافزون گاز طبیعی است.پارادایم گاز طبیعی، مبتنی بر افول عصر نفت است و کشورها را در معرض یک انتخاب قرارداده است. ایران با داشتن دومین ذخایر گازی جهان، جایگاه مهمی در این فرایند دارد. از نظرتولید گاز طبیعی، جمهوری اسلامی ایران جایگاه معتبری در جهان دارد ولی به دلیل مصرف بی رویه داخلی و عادت مسرفانه در کلیه زمینه های صنعتی، خانگی، تجاری متأسفانه با توجه به تولید بیش از ۵۰۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز در کشور، مقدار زیادی از آن به دلیل بالا بودن شدت انرژی هدرسوزی می شود. این ظرفیت عظیم به جای خود به قدرت سیاسی و اقتصادی مناسب تبدیل نشده است؛ بررسی های صورت گرفته در این تحقیق نشان می دهد به رغم سرمایه گذاری و توسعه صنعت گاز طبیعی در کشورهای اصلی رقیب ایران در این عرصه، یعنی قطر و روسیه، ایران اقدامی برای بهره برداری از این مزیت اقتصادی انجام نداده است. ( ترکان ،۱۳۹۳)

رویکرد شهرداری منطقه ۲۲ در رسیدگی موثر به آسیب های اجتماعی با تاکید بر تقویت برنامه های کارآفرینی همچون برنامه راهبری امور متکدیان و بی خانمان تبیین و به اجرا درآمده است. در راستای توانمندسازی کودکان در معرض آسیب اجتماعی اقداماتی نظیر بر گزاری جلسات آموزشی، شناسائی کودکان بی بضاعت و کمک به آن ها با مشارکت خیرین و همچنین مشاوره اجتماعی به انجاکم رسیده که شامل ۱۳۰۰ خدمت در سال ۱۳۹۰ و شامل ۱۷۰۰ خدمت در سال ۱۳۹۱ بوده است. فعالیت های اموزشی سطح منطقه در جهت ارتقای فرهنگی و توسعه اجتماعی، افزایش توانمندی شهروندان برای بهره گیری از خدمات اجتماعی، ایجاد شور و نشاط در آنان و الگوسازی شهروندی اجرا شده است. در این ارتباط، اداره آموزش های شهروندی بر اساس حیطه شناختی اقشار مختلف و آشناسازی شهروندان، اقدام به برپایی ایستگاه های شهروندی در مدخل ورودی مترو، میادین و مهم ترین میادین سطح منطقه نموده و اقداماتی فرهنگی در این زمینه به انجام رسانده است. به برخی ازکارهای اجتماعی و فرهنگی در منطقه ۲۲ می توان اشاره کرد:

ایجاد خانه تسنیم در سرای محله : خانه تسنیم، تشکلی مردمی، داوطلبانه و زیر مجموعه سرای محله است و به معنی اعتلاء و بلندی و نام چشمه ای در بهشت است که به منظور توانمندسازی و ارتقای قابلیت های بانوان، ترویح سبک زندگی اسلامی- ایرانی، حمایت از نهاد خانواده و تحکیم ان، اشاعه و ترویج فرهنگ ایثار و یکدلی و زمینه سازی برای مشارکت اجتماعی بانوان مطابق با سیاست های کلان فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران و در چارچوب مقررات و تشکیلات سرای محله و رویکرد محله محوری، با همکاری و همیاری بانوان و ذینفعان محلی حوزه بانوان فعالیت می نماید.
اهم اهداف خانه تسنیم:
ایجاد فرصت مناسب برای ارتقای توانمندی های بانوان
توسعه، ترویج و تحکیم و تعالی خانواده و سبک زندگی اسلامی- ایرانی
جلب رضایت تشکل ها و کانون های همیاری اجتماعی بانوان
ساماندهی و ارتقای توانمندهای کانون ها و گروه های همیاری اجتماعی بانوان در محلات
زمینه سازی برای توسعه مشارکت های اجتماعی بانوان
ارتقای سلامت شهروندی و ترویج سبک زندگی سالم:
توسعه سلامت شهروندی و ترویج زندگی سالم به عنوان اصلی اساسی در مجموعه برنامه های اجتماعی فرهنگی شهرداری منطقه ۲۲ مبنای انجام اقداماتی نهادین و توسعه برنامه های عملیاتی متنوع شده است در سال ۹۲-۹۱، شکل گیری ۱۰ شورای سلامت محله عضویت ۷۰ نفر در شبکه سلامت یاران و آموزش شهروندان در حوزه سلامت بوده است.
جدول شماره ۳-۱۰: آمار فعالیت های شهرداری منطقه ۲۲ در حوزه سلامت، ۱۳۹۲- ۱۳۹۰

توسعه مسیر شغلی^[۴۰]: در این پژوهش منظور از توسعه مسیر شغلی؛ نمره‌ای است که هر یک از آزمودنی‌ها از پاسخگویی به گویه ­های (۲۲-۲۱-۲۰-۱۹-۱۸-۱۷) در پرسشنامه­ توسعه حرفه­ای نوا(۲۰۰۸) کسب می­ کنند.
توسعه روابط بین فردی^[۴۱]: در این پژوهش منظور از توسعه روابط بین فردی، نمره‌ای است که هر یک از آزمودنی‌ها از پاسخگویی به گویه ­های (۲۶-۲۵-۲۴-۲۳) در پرسشنامه­ توسعه حرفه­ای نوا(۲۰۰۸) کسب می­ کنند.
ارتباطات^[۴۲]: در این پژوهش منظور از ارتباطات؛ نمره‌ای است که هر یک ازآزمودنی‌ها از پاسخگویی به گویه ­های (۳۰-۲۹-۲۸-۲۷) در پرسشنامه­ توسعه حرفه ای نوا(۲۰۰۸) به دست آورند.

فصل دوم : مبانی نظری و
پیشینه پژوهش
فصل دوم:مبانی نظری و پیشینه پژو
۱-۲ . مقدمه
دانشگاه یک‌ نهاد انسان محور است و زمینه­ ساز پرورش نیروی انسانی ماهر و توانای کشور است. دانشگاه کار تعلیم و تربیت نسل آینده و نقش بنیادی و کلیدی در میزان موفقیت سازمان­ها را بر عهده دارد. در این راستا متغیر مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان نقش به سزایی در میزان موفقیت این نهاد خواهد داشت (گودرزی و همکاران، ۴۸:۱۳۸۹). با توجه به اینکه امروزه فعالیت­های سازمان­ها و تاثیرات آن بر ذی نفعان مختلف اهمیتی روز افزون یافته است، عملکرد اجتماعی و مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان­ها بر عملکرد جامعه، تاثیرات بزرگی دارد (البرزی و یزدان شناس، ۱۵۵:۱۳۷۹). و ازطرفی موجودیت یک سازمان در گرو افرادی است که برای تأمین هدفی مشترک دور هم جمع می­شوند که برای موفقیت در محیط کاری و چالش­هایی که سازمان­ها با آن روبه رو هستند تشکیل تیم­های کاری موثر و کار تیمی برای مقابله با چالش­هایی که سازمان­ها در محیط­های کسب و کار با آن روبرو هستند، ضرورتی انکارناپذیر است(لحافی و همکاران، ۱۵:۱۳۹۰).

در محیط رقابتی سازمان­ها و به خصوص دانشگاه­ها، مهمترین و اصلی ترین عامل رشد و توسعه و پیشرفت فراگیر، نیروی انسانی است که اهمیت آن برای مدیران آشکار است، چرا که هر سازمانی با نیروی انسانی ایجاد و بدون آن هیچ سازمانی قادر به ادامه حیات نخواهد بود، زیرا عمده منابع هر سازمانی برای بقا، منابع انسانی، مالی و فنی آن است که مسلمًًًًًًٌٌٍُآ سرمایه انسانی تعیین کننده سمت و سوی دیگر سرمایه­ها است و با توانایی های خود و با برنامه ریًزی، دیگر منابع خود را به خدمت می گیرند (اردلان و همکاران، ۲:۱۳۹۳). بنابراین می توان به ارائه راهبردهایی در زمینه افزایش توسعه حرفه­ای اعضای هیأت علمی، ماندگاری و کاهش خروج کارکنان و تکیه بر عامل انسانی به عنوان منبع راهبردهای سازمان پرداخت. در چنین شرایطی دانشگاه­ها و مراکز آموزش عالی به عنوان سازمان­های پیچیده­ای هستند که نقش­ها و وظایف پیچیده­ای چون ارتقای دانش، انتقال دانش، تربیت نیروی انسانی فرهیخته(توسعه یافته)، ماهر و متخصص مورد نیاز جامعه و همچنین تحقیق و تتبع و ارائه خدمات علمی و فنی هر کشوری را به عهده دارند، با توجه به نقش حیاتی اعضای هیأت علمی در دانشگاه و مؤثر بودن متغیرهای مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان، کارتیمی و توسعه حرفه ای کارکنان؛ در این فصل به تشریح مبانی نظری و پیشینه­ی پژوهشی پرداخته شده است. هدف از طرح مبانی نظری، مطرح نمودن چارچوب فکری برای پژوهش است. در بخش مبانی نظری، ابتدا در قسمت اول، مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان و سپس در قسمت دوم، کارتیمی و در قسمت سوم توسعه حرفه­ای کارکنان مورد بررسی قرار گرفته است. در قسمت چهارم و قسمت پنجم به ترتیب به بیان پیشینه­ی پژوهش و تحقیقات انجام گرفته در داخل و خارج کشور، در قسمت ششم ارتباط بین سه متغیر مورد مطالعه در این پژوهش مورد بحث قرار گرفته ودر قسمت هفتم به جمع­بندی مبانی نظری تحقیقات انجام شده پرداخته شده است.
قسمت اول: مسؤولیت پذیری اجتماعی سازمان
۲-۲٫تعریف مسؤولیت­پذیری
مسؤولیت­پذیری به تنهایی اشاره به حس وظیفه شناسی، پاسخگو بودن و تعهد دارد (آقابخشی، ۷:۱۳۷۹). واژه مسؤولیت در رشته فلسفه، جامعه شناسی، حقوق و روانشناسی به کار رفته است. در این رابطه جان استوارت میل^[۴۳]، از فیلسوفانی است که در مقاله خود با عنوان «در مورد آزادی» از این واژه استفاده کرده است و در ادامه ماکس وبر^[۴۴] با مطرح کردن واژه «اخلاق مسؤولیت» زمینه ورود این واژه به جامعه شناسی را فراهم نموده(بیرهورف^[۴۵]، ۱۳۸۷: ۲۳۱). در حوزه ارتباطات بین افراد و سازمان ها، مسؤولیت پذیری به پاسخگویی دلالت دارد ؛ پاسخی که چیزی بیش از فرافکنی است، مثلاً پاسخ هایی مانند این روش کار ما است یا عوامل بازار هیچ انتخابی را برای ما باقی نمی گذارند چیزی بیش از توجیه کار نیست(فیشر ونیجهوف، ۲۰۰۵ :۱۵۷). مسؤولیت­پذیری افراد و سازمان­ها درهر جامعه ای، یکی از ارزش های آن جامعه محسوب می شود و از شاخص­ های مهم سلامت روان محسوب می­ شود (مهدوی و همکاران، ۱۱۸:۱۳۸۹). مسؤولیت پذیری به معنی متعلق بودن انتخاب­ها به خودمان و برخورد صادقانه با آزادی است. شامل ملاحظه کردن دیگران و سرزنش نکردن آنان بابت مشکلات شخصی نیز می­باشد ( شارف^[۴۶]، ۱۲۷:۱۹۹۶). گروه کار ایالت کالیفرنیا به منظور تعریف مسئولیت­ پذیری با عنایت به عزت نفس بیان نموده که مسئولیت پذیری همان قدردانی از ارزش و اهمیت شخصی و داشتن شخصیت پاسخگو برای خود، و عمل مسئولانه، در ارتباط با سایرین است (فرهادی، ۱۶:۱۳۸۳). دیویس مسؤولیت پذیری اجتماعی را به عنوان آن نوع تصمیمات و اقدامات سازمان ها توصیف کرد که به دلایلی فراسوی منافع مستقیم اقتصادی یا فنی اتخاذ می شوند (دیویس، ۱۹۶۰: ۷۲ ).

۳-۲٫ تعریف مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان
مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان بر گرفته از انتظارات جامعه از سازمان­ها برای کسب و کار و اتخاذ رفتار مناسب کسب و کار و نتایج مناسب است (وود^[۴۷]، ۷۱۰:۱۹۹۱). برخی از جامعه­شناسان مسؤولیت پذیری اجتماعی سازمان را به عنوان یک شکل از مشروعیت و یک مدل کسب و کار در مقابل قدرت مهار نشدنی سازمان­ها وشرکت­های بزرگ تعریف کرده ­اند (شامیر^[۴۸]، ۲۰۱۱). استوارت و سالمون^[۴۹] (۱۹۹۷) مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان را شیوه­ای ازمدیریت تعریف کردند که طبق آن سازمان­ها فعالیت هایی را انجام می دهند که اثر مثبتی بر جامعه و ترفیع کالاهای عمومی داشته باشد. در واقع نگرش استوارت و سالمون(۱۹۹۷) بر این مبنا بود که خواهان حذف آثار منفی سازمان بر جامعه هستند وسعی بر آن داشتند که بتوانند تغیر نگرش و رفتار مصرف کنندگان را در پی­داشته باشد (رویایی، مهر دوست، ۴۷:۱۳۸۸). درک فرنچ و هینر ساورد^[۵۰](۱۹۹۲)؛ مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان را این چنین تعریف می­ کنند که وظیفه ­ای است بر عهده موسسات خصوصی، این بدین معنا است که تاثیر سوئی بر زندگی اجتماعی که در آن کار می کند، نگذارند. دیویس^[۵۱] (۱۹۶۰) مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان را به عنوان آن نوع تصمیمات و اقدامات سازمان­ها توصیف کرد که به دلایلی فراسوی منافع مستقیم اقتصادی یا فنی اتخاذ می­شوند(یزدان شناس، ایزدی، ۱۲:۱۳۸۵).
خوری و همکاران^[۵۲](۱۹۹۵) مروجان نقش سهامدارن در حمایت از کارکنان و اجتماع؛ مسؤولیت پذیری اجتماعی سازمان را چنین تعریف می­ کنند؛ مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان ارتباط مسؤولیت­پذیرانه شرکت با کلیه ذی­نفعان­شان می باشد، که این شامل مشتریان، کارکنان، صاحبان یا سرمایه گذارن، دولت، تأمین کنندگان و رقبا هم می­ شود عناصر مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان شامل سرمایه گذازی در توسعه جامعه، روابط کارکنان، ایجاد و نگهداری اشتغال، نظارت زیست محیطی وعملکرد مالی می­ شود (تقوی، حقیقی کفاش، ۱۰:۱۳۹۰). لرنر و فریکل^[۵۳](۱۹۸۸) در یک تعریف کلی تر، مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان به عنوان روش هایی تعریف می­ شود که در آن یک کسب و کار به دنبال همسو کردن ارزش­ها و رفتار خود با ارزش و رفتار ذی­نفعان مختلف خود است (کاتریج و همکاران^[۵۴]، ۷۲۷:۲۰۰۹). در سال ۱۹۷۱ کمیته توسعه
اقتصادی در تعریفی مشابه، مسؤولیت پذیری اجتماعی سازمان را به صورت زیر تشریح نمود: امروزه روشن است که مفهوم تعامل بین جامعه و تجارت و کسب و کار به طرق گوناگون در حال تغییر است . کسب و کار باید مسؤولیت های گسترده تری را در خصوص جامعه نسبت به قبل بپذیرد و بایستی محدوده گسترده تری از ارزش های انسانی را مورد نظر داشته باشد(کمیسیون توسعه اقتصادی، ۵:۱۹۷۱)
۴-۲٫ تاریخچه مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان
نگرش و نظریات مربوط به مسؤولیت­پذیری اجتماعی­سازمان سابقه چندانی ندارد. قبل از سال­های حدود ۱۸۰۰، هنجارها و نگرش­های اجتماعی، اثر بسیار کمی براعمال مدیریت داشته است در دهه آخر قرن نوزدهم در زمانی که سازمان­ها و شرکت­های بزرگ و عظیم در حال شکل گیری بودند و صنایع بزرگ، روز به روز قوی­تر می شدند، توجه جامعه به ضرورت­های مسؤولیت­پذیری سازمان ها بیشتر معطوف گردید. در ابتدای قرن حاضر، بسیاری از صاحب نظران نیاز به مسؤولیت­پذیری­اجتماعی سازمان را مورد تاکید قرار دادند. و بالاخره در ۱۹۱۹ محققان رشته بازرگانی برای اولین بار هشدار داده­اند که اگر بنگاهای اقتصادی در خصوص انجام مسؤولیت­پذیری خود اهمال کاری کنند جامعه بایستی به هر نحو ممکن اختیارات آنها را در خصوص فعالیت های اقتصادی شان سلب کرده وکنترل آنها در دست گیرد. از اوایل دهه۱۹۲۰ سایر محققین مدیریت در نوشته های خود به مسؤولیت­پذیری بنگاهای­اقتصادی تاکید کردند (الوانی، قاسمی، ۷۸:۱۳۷۷). تفکر جدید پیرامون سازمان­ها ومسؤولیت ­پذیری اجتماعی آنها توسط بوون^[۵۵] در سال ۱۹۵۳ مطرح گردید، وی مسؤولیت جدیدی را برای شرکت و مدیران بیان کرد. در دهه ۱۹۶۰ برای اولین بار مسائل سیاسی در مقررات گزارش شرکت­ها در نظر گرفته شد. این تحولات باعث ظهور مسؤولیت پذیری سازمان در اوائل دهه ۱۹۷۰ شد در دهه۱۹۷۰ تغیرات مهمی در قوانین کار کشورهایی همچون انگلستان وآمریکا در جهت افزایش قدرت کارکنان واتحادیه­های کارگری به وجود آمد. در این دهه ارتباطات میان کارکنان وکار فرمایان بهبود یافت. در دهه ۱۹۷۰ شرکت های انگلیسی گزارش­هایی درزمینه مسؤولیت­پذیری خود منتشر کردند که می توان از جمله آنها به گزارش در مورد مشتریان و اجتماع­ که بیشتر توسط بخش دولتی انگلستان منشتر می گردید. گزارش مربوط به کارکنان که شامل حسابداری منابع انسانی می­شد و گزارش در مورد محیط زیست اشاره کرد. ­دهه ۱۹۸۰­ و۱۹۹۰ مسائل محیطی مورد توجه دولتمردان قرارگرفت (پوردهقان، حمیدیان پور، ۱۶:۱۳۹۱).
موضوع مسؤولیت­ پذیری اجتماعی در سازمان­ها در دهه آغازین قرن بیستم و هنگامی که شرکت هایی همچون فورد و کارینج^[۵۶] شروع به ایجاد موسسات غیر انتفاعی در جهت توسعه اجتماعی نمودند باز می­گردد. تکلیف اجتماعی شرکت ها در دهه های پنجاه و شصت میلادی مورد توجه بیشتری واقع گردید هنگامی که شرکت ها با سولاتی در زمینه نقش خود در جامعه مواجه شدند و چندین تئوری در این زمینه در این دهه ارائه گردید (برجی^[۵۷]، ۳۹۳:۲۰۰۸). قدیمی­ترین توجهات مدرن به مسؤولیت­پذیری در سازمان­های مربوط به دهه ۱۹۵۳ می­باشد که آربوون^[۵۸] در کتاب (مسؤولیت ­های اجتماعی تجاری) یک تعریف اولیه از مسؤولیت­پذیری فراهم کرد؛ تعهدات کسب و کار و افراد تجاری به پیگیری آن دسته از سیاست­ها، تصمیم گیری­ها و فعالیت هایی که از نظر اهداف و ارزش­های جامعه مطلوب هستند. نظریه مسؤولیت پذیری اجتماعی سازمان شکل گیری خود را مرهون یک اقدام ابتکاری در آمریکا، کمیسیون آزادی مطبوعات است. این کمیسیون برای یافتن راحل­های پیرامون چند معضل اساسی شکل گرفته بود:
۱٫ بازارآزاد نتوانسته بود وعده مطبوعات آزاد را جامه عمل بپوشاند و منافعی را که جامعه انتظار داشت، عاید آن کند .
۲٫ پیشرفت فناورانه و تجاری مطبوعات منجر به کاهش امکان دسترسی افراد و گروه های گوناگون شده و کیفیت عملکرد مطبوعات در زمینه پاسخ گویی به نیازهای اطلاعاتی، اجتماعی، اخلاقی جامعه را پایین آورده است.
۳٫ ظهور رسانه­های نو و به ظاهر قدرتمند رادیو و تلویزیون نیاز به نوعی کنترل عمومی و ایجاد مسؤولیت پذیری را برای آن ابزارهایی که مناسب مطبوعات دیرینه و حرفه ای چاپی بودند، آشکار کرده است (مک کوایل^[۵۹]، ۱۶۳۹). شکل گیری مسؤولیت اجتماعی در سازمان­ها به واسطه منطق دیالکتیک نظریه لیبرالی بود اولین نتیجه نظریه مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمانی این بود که کارکنان سازمان به وسیله اصول اخلاقی آموزش­های حرفه­ای و فضای خود تنظیمی به وضع حرفه­ای ارتقا داده شدند (بورق^[۶۰]، ۶۶:۲۰۰۰).
۵-۲٫ انواع مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان
موسسات بازرگانی در جامعه­ای کار می­ کنند که آن جامعه برای آنها فرصت­های مختلفی را ایجاد کرده است که آنها به کسب سود می­پردازند، در عوض سازمان­های مذکور باید متعهد باشند که نیازها و خواسته­ های جامعه را برآورده کنند، این تعهد را مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان می­نامند (چانگ^[۶۱]، ۱۹۸۸ :۲۹۴). در یک دسته بندی کلی می­توان مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمانی در سازمان را به انواع زیر تقسیم بندی کرد:
۱-۵-۲٫ مسؤولیت­پذیری در برابر خود
در این منظر هرفردی یا سازمانی لازم است تا نسبت به سلامت روح و جسم خود ارزش قائل شده و نسبت به آن مسئول باشد. این بعد از مسؤولیت­پذیری بیشتر مورد مطالعه روانشناسان و دانشمندان علوم سلامت است. مسئله اصلی در این نوع مسؤولیت­پذیری سلامت و منفعت فردی است (خوشبین و همکاران، ۲۱۵:۱۳۹۱).
۲-۵-۲٫ مسؤولیت­پذیری در برابر دیگران
انسان به عنوان موجودی اجتماعی در زندگی جمعی خویش در برابر دیگران مسئول است و می بایست برای حقوق دیگران احترام قائل شود. دیگرانی که در نوع خاص و عام قابل تفکیک می­باشند. مسؤولیت­پذیری خاص ناظر بر تعهد و مسؤولیت در قبال دیگرانی است که کنشگر رابطه عاطفی با آنها دارد مانند پدر، مادر. اما مسؤولیت پذیری عام به دیگری عام اشاره دارد که رابطه کنشگر با آنها قرار دادی و غیر عاطفی است.
۳-۵-۲٫ مسؤولیت­پذیری در قابل طبیعت و محیط زیست
محیط زیست و عناصر تشکیل دهنده آن چون منابع آبی، خاکی، هوای سالم، و غیره همگی متعلق به همه انسان ها هستند و از این رو احساس مسؤولیت و تعهد نسبت به سالم نگه داشتن آن ها برای همگان ضروری است.
۴-۵-۲ . مسؤولیت­پذیری در برابرخدا
غالباً مباحث این بعد از مسؤولیت­پذیری اجتماعی حوضه مطالعاتی معارف و الهیات می­باشد. از این نوع مسؤولیت­پذیری می توان به عنوان مسؤولیت پذیری الهی نام برد (خوشبین و همکاران، ۲۱۸:۱۳۹۱). بررسی و تحلیل مسؤولیت­پذیری اجتماعی از منظر جامعه شناسی در سه سطح خرد، میانی و کلان قابل مطالعه می باشد. در سطح خرد مسؤولیت پذیری به عنوان احساس تعهد و کنشی که تک تک افراد در قالب نقش های خود نسبت به یکدیگر دارند، در بر گرفته می شود. مسؤولیت پذیری جوانان در سطح خرد می باشد. در سطح میانی مسؤولیت پذیری در ارتباط با گروه، سازمان و مانند آن مطرح می گردد. در سطح کلان نیز مسؤولیت­پذیری­دولت ملت­ها در نظام جهانی مطرح می گردد (اسکلر و میلر^[۶۲]، ۲۰۱۰: ۴۸۶-۴۷۵، ترجمه خوشبین ­و طالبی، ۲۲۰:۱۳۹۱).
۶-۲٫ آثار مثبت رعایت مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان بر عملکرد و موفقیت سازمان
مسؤولیت­پذیری اجتماعی سازمان نیز از راه افزایش مشروعیت سازمان و اقدامات آن، التزام اخلاقی درتوجه به اهمیت ذی‌نفعان، افزایش درآمد، سودآوری و بهبود مزیت رقابتی، و…، توفیق سازمانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در ادامه به تشریح این آثار مثبت رعایت مسؤولیت­پذیری اجتمای سازمان و شواهد موید آن می پردازیم (رحمانسرشت و همکاران، ۳:۱۳۸۹).
۱-۶-۲٫ افزایش مشروعیت سازمان و اقدامات­آن
امروزه در شرایط جهانی شدن و شبکه‌های گسترده اطلاعاتی از سازمان­ها، انتظار می‌رود در برابر مسائل محیط زیست، رعایت منافع جامعه، حقوق اقلیت­ها و … حساسیت داشته، واکنش نشان دهند. به علاوه این شبکه گسترده، تمام فعالیت­های سازمان­ها را زیرنظر دارد و به راحتی می‌تواند از راه انجمن­ها و مجامع مختلف، چهره سازمان­ها را در انظار عمومی خراب کند، بنابراین سازمان­ها ناچار به انجام اقدامات وسیع و گسترده برای جلب افکار عمومی هستند که وجه غالب آنها نشان دادن وجهه اخلاقی کارهای سازمان است. گفتنی است که هر چه سازمان­ها بزرگتر باشند، باید حساسیت آن­ها هم نسبت به این مسائل بیشتر باشد(باسکلی^[۶۳]، ۲۰۰۱٫ ترجمه پارسائیان و اعرابی، ۲۳:۱۳۷۴).
۲-۶-۲٫ التزام اخلاقی در توجه به اهمیت ذی‌نفعان
علاوه بر سهامداران، گروه ­های دیگری نیز وجود دارند که از اقدامات سازمان تأثیر می‌پذیرند و دارای منافع مشروعی از سازمان‌اند. ازجمله این گروه­ ها می‌توان به مشتریان، تامین­کنندگان مواد اولیه، دولت و جامعه اشاره کرد .
۳-۶-۲٫ افزایش درآمد، سودآوری و بهبود مزیت رقابتی
توجه به تمام افراد و گروه­هایی که ذی‌نفع هستند، میزان سود شرکت­ها را در بلند مدت افزایش خواهد داد، زیرا موجب انگیزش نیروی انسانی، افزایش حسن نیت اجتماعی و اعتماد مردم به یکدیگر و نیز کاهش جریمه‌ها می‌شود. دیوید^[۶۴] براین باور است که: «روز به روز باور سازمان­ها در این مورد راسخ‌­تر می‌شود که ترویج اصول اخلاقی و تقویت فرهنگ مسؤولیت پذیری در سازمان موجب ایجاد مزیت­های استراتژیک خواهد شد (ترجمه اعرابی و پارسائیان، ۶۰:۱۳۹۳). مسؤولیت­پذیری، مزایای بیشماری برای یک سازمان در پی دارد از جمله:
۱٫ ترغیب به تصمیم گیری آگاهانه بر اساس شناخت بهتراز انتظارات و توقعات جامعه، فرصت های مرتبط با مسؤولیت­پذیری (نظیر مدیریت بهترخطرات و تهدیدهای قانونی) وتهدیدها و خطرات مرتبط با عدم مسؤولیت پذیری.
۲٫ بهبود اقدامات مدیریت بحران در سازمان.
۳٫ افزایش شهرت سازمان و افزایش اعتماد عمومی.

شکل ۱-۷- نیروهای جزر و مد (www.wikipedia.org)
اساساً جزر و مد براثر نیروهای برهمکنش جاذبه‌ای و سینماتیکی دستگاه زمین – ماه – خورشید به وجود می‌آید. تأثیرات خورشید و ماه بر روی زمین، تئوری تعادلی جزر و مد را مشخص می‌کند. نیروی مولد جزر و مدی سایر اجسام سماوی به علت دوری فاصله یا کوچکی جرم قابل‌چشم‌پوشی هستند. جزر و مدها اثر قابل‌ملاحظه‌ای در پارامترهای مداری دستگاه زمین ـ ماه را دارند. حرکت ماه را در بررسی دقیق جزر و مد دخیل می‌دانند. کل نیروهای مولد جزر و مد کوچک است. نیروی اساسی مولد جزر و مد مربوط به ماه است.
به‏طور میانگین بازه زمانی میان دو برکشند و فروکشند پیاپی ۱۲ ساعت و ۵/۲۵ دقیقه است، درست نیمه زمانی که طول می‏کشد، تا ماه ظاهراً یک دور کامل گرد زمین بپیماید یعنی ۲۴ ساعت و ۵۱ دقیقه.
کشند همراه با حرکت ظاهری ماه از افق شرقی ناظر، به سمت افق غربی او پیش می‏روند. اثر گرانش خورشید در کشند نسبت ‏به ماه در رده دوم اهمیت‏ برخوردار است، زیرا فاصله آن بیشتر (فاصله خورشید از زمین یک‌صد و پنجاه میلیون کیلومتر) است. ازاین‌رو نسبت نیروی کشندزای خورشید تنها حدود ۷ درصد نیروی ماه است.
هنگامی‌که نیروهای کشندزای ماه و خورشید هماهنگ عمل می‏کنند، مثلاً هنگام ماه نو که هر دو در یک‌طرف زمین قرار دارند، جزر و مدها در بیشینه خود می­باشند و به نام کشند بهاری یا « مهکشند» نامیده می‏شود، حد دیگر وقتی است که خورشید و ماه باهم زاویه ۹۰ درجه (تربیع) می‏سازند در این هنگام جزر و مد را به کمینه و به کشندهای کوچک یا «کهکشند» بدل می‏سازند.
شکل ۱-۸- مهکشند و کهکشند (چگینی، ۱۳۹۰)
الگوی جزر و مد در منطقه بوشهر آمیخته است و از نیم‌روزانه تا روزانه تغییر می‌کند. به عبارتی جزر و مد در این منطقه ترکیبی از جزر و مد های نیم‌روزانه و روزانه می­باشد که برتری با جزر و مد های نیم‌روزانه است یعنی در هر روز دو جزر و دو مد مشاهده می­ شود که با هم برابر نیستند. اجزاء اصلی جزر و مد روزانه و نیم‌روزانه S₂,M₂,O₁,K₁ ، همچنین سرعت جریانات جزر و مدی در منطقه بوشهر ۶/۰-۳/۰ متر بر ثانیه است. ( فیاض محمدی، ۱۳۸۸)
نزدیکی ماه نیز تأثیری در بلندی کشند دارد، هنگامی‌که ماه در فرودینه زمینی قرار دارد نیروی کشندزای آن به اندازه ۲۰% بیش از حد عادی است.

• • 1. 1. منطقه مورد مطالعه

     

     

نیروگاه اتمی بوشهر در سواحل خلیج­فارس و در بخش جنوبی شبه جزیره بوشهر بین دو روستای هلیله و بندرگاه واقع شده است. اندازه ­گیری­ها در آب­های اطراف نقطه خروجی پساب نیروگاه در دریا انجام شده است که شکل (۱-۹) منطقه مورد مطالعه را نشان می­دهد
شکل ۱-۹- منطقه مورد مطالعه

• • 1. 1. خلیج فارس

     

     

خلیج ‌فارس آبراهی است که در امتداد دریای عمان و در میان ایران و شبه‌جزیره عربستان قرار دارد. مساحت آن ۲۳۹۰۰۰ کیلومترمربع است ( Emery,1956 ) و پس از خلیج مکزیک و خلیج هادسون سومین خلیج بزرگ جهان بشمار می‌آید. خلیج ‌فارس از شرق از طریق تنگه هرمز و دریای عمان به اقیانوس هند و دریای عرب راه دارد، و از غرب به دلتای رودخانه اروندرود، که حاصل پیوند دو رودخانه دجله و فرات و پیوستن رود کارون به آن است، ختم می‌شود. کشورهای ایران، عمان، عراق، عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین در کناره خلیج ‌فارس هستند. در این میان سواحل شمالی خلیج ‌فارس تماماً در جغرافیای سیاسی ایران قرار دارند. به سبب وجود منابع سرشار نفت و گاز در خلیج ‌فارس و سواحل آن، این آبراهه در سطح بین‌المللی، منطقه‌ای مهم و راهبردی بشمار می‌آید.
نام تاریخی این خلیج در زبان‌های گوناگون ترجمه عبارت «خلیج ‌فارس» یا «دریای پارس» بوده است. همچنین در تمام سازمان‌های بین‌المللی نام رسمی این خلیج، «خلیج ‌فارس» است اما برخی از کشورهای عربی در دهه‌ های اخیر آن را خلیج عربی یا به‌سادگی، خلیج می‌نامند. سازمان آب‌نگاری بین‌المللی از نام خلیج ایران (خلیج‌ فارس) برای این خلیج استفاده می‌کند. ( تجلی پور ، ۱۳۷۳ )

• • • • 1. 1. تاریخچه پیدایش خلیج ‌فارس

         

         

     

     

زمین شناسان معتقدند که در حدود پانصد هزار سال پیش، صورت نخستین خلیج ‌فارس در کنار دشت‌های جنوبی ایران تشکیل شد و به‌مرورزمان، براثر تغییر و تحول در ساختار درونی و بیرونی زمین، شکل ثابت کنونی خود را یافت. خلیج ‌فارس در آغاز، بسیار پهناور بوده به‌طوری‌که تا اواخر دوره سوم زمین‌شناسی بیشتر جلگه‌های برازجان، بهبهان و خوزستان ایران تا کوه‌های زاگرس در زیر آب بوده‌اند. ( رامشت، ۱۳۶۸ )

• 1. 1. ویژگی‌های جغرافیایی خلیج ‌فارس

        1. 1. موقعیت جغرافیایی خلیج ‌فارس در خاورمیانه

         

         

   

اهرم مالی

۰/۶۳۹۷

۰/۶۵۰۴

۱/۲۱۴

۰/۰۰۷

۰/۲۰۵

جدول ۴-۳: آمار توصیفی متغیرهای پژوهش برای کل شرکت‌ها در طی دوره پژوهش

نمودار ۴-۴: میانگین متغیرهای پژوهش برای کل شرکت‌ها در طی دوره پژوهش
جدول شماره ۴-۴ نشان دهنده توصیف داده‌های تلفیقی و متغیرهای اصلی حسابداری در این مطالعه می‌باشد. همانگونه که آمورده شده مقادیر میانگین، کمینه، بیشینه، انحراف معیار و میانه برای متغیرهای مستقل مربوط به ۶۹ شرکت نمونه و ۲۹۰ مشاهده (سال- شرکت) از ابتدای ۸۸ تا پایان ۹۲ به شرح زیر است:
الف) متغیر وابسته این تحقیق نسبت بدهی در بین شرکت‌های نمونه به طور متوسط ۱۵۹۴/۰ با انحراف معیار ۶۹۹/۰ است.
ب)متغیرهای مستقل مشتمل بر نرخ مالیات، فرصت‌های رشد، اندازه شرکت، کیفیت شرکت و اهرم مالی است. بر مبنای توصیف یافته ها نرخ مالیات، فرصت‌های رشد، اندازه شرکت، کیفیت شرکت و اهرم مالی به طور متوسط برابر ۱۴۱۴/۰، ۲۸۲۵/۱، ۹۸۳۲/۵، ۸/۴ و ۶۵۰۴/۰ با انحراف معیارهای ۶۴/۰، ۴۲۴/۱، ۵۹۱/۰، ۳۸۳/۱۱۵ و ۲۰۵/۰ بوده‌اند.

تحلیل یافته ها

در این بخش از گزارش تحقیق، تحلیل یافته‌ها در سه بخش: الف) تحلیل پیش فرض‌های رگرسیون کلاسیک، ب) پیش فرض‌های تعیین نوع تحلیل داده‌های تابلویی و تحلیل روابط متغیرها آورده شده است. در این تحلیل‌ها هدف تعمیم نتایج به‌ دست آمده از نمونه به جامعه آماری شرکت‌های منتخب بورسی با بهره گرفتن از آزمون‌های آماری و به تعبیری روش استنتاج استقرایی است.
تحلیل پیش فرض‌های کلاسیک
این پیش فرضها با فرض استفاده از تحلیل داده‌های مقطعی در یک سال معین و عدم ترکیب داده‌ها در راستای به کارگیری رگرسیون خطی مرکب به منظور تعیین ارتباط بین متغیرهاست. در این پژوهش بنابر مدل ونگوپالان (۲۰۱۳) برای تعیین روابط بین متغیرها از رگرسیون خطی مرکب استفاده شده است. در حالت کلاسیک تحلیل رگرسیون خطی مرکب مبتنی بر چند فرض اساسی و ساده می‌باشد و اگر یک یا چند فرض مورد از این مفروضات برقرار نباشد، تفسیر مربوط به تحلیل رگرسیون نادرست بوده و پیش بین های انجام شده بر اساس آن ضعیف خواهد بود لذا یک دیگر از کارهی انجام شده در این تحقیق بررسی فروض کلاسیک رگرسیون خطی می‌باشد. از جمله مهمترین این فروض، فرضهای مربوط به بررسی نرمال بودن متغیرها، عدم خود همبستگی بین اجزاء اخلال مدل، نرمال بودن جملات خطا و عدم ناهمسانی واریانسها می‌باشد.
الف ) بررسی نرمال بودن متغیرها
جهت بررسی ادعای مطرح شده در مورد توزیع داده ­های یک متغیر کمی از آزمون کولموگوروف- اسمیرنوف  استفاده شده است. در این آزمون، فرض صفر، ادعای مطرح شده در مورد نرمال بودن توزیع داده ها می­باشد(آذر و مومنی، ۱۳۸۱). در تحقیق حاضر، نرمال بودن توزیع داده ها با بهره گرفتن از آزمون KS مورد برسی قرار می­گیرد. همانطور که در جدول ۴-۴ مشخص است، نتایج این آزمون نشان می­دهد همه عوامل در نمونه مورد بررسی از توزیع نرمال پیروی می­ کنندزیرا سطح معنی داری بیش از ۵% است. بنابراین برای آزمون فرضیه ­ها می توان از آزمون­های آماری پارامتریک استفاده نمود.
توزیع داده ها نرمال است H0 :
توزیع داده ها نرمال نیست H1 :

نسبت بدهی

نرخ مالیات

فرصت­های رشد

اندازه شرکت

کیفیت شرکت

اهرم مالی

کلموگرف اسمیرف z

۰/۹۵۵

۱/۰۸۳

۰/۹۴۸

۱/۲۶۹

۰/۹۳۱

۰/۹۶۸

مقدار معنی داری

۰/۳۲۲

۰/۱۹۲

۰/۳۳۰

۰/۰۸۰

۰/۳۵۲

تعهد

۳۵-۳۴

بعد شناختی

زبان‏و کدهای‏مشترک

۳۸-۳۶

(ناهاپیت و گوشال۱۹۹۸)

۳-۶ سنجش روایی پرسش نامه
اگر ابزار جمع آوری اطلاعات از روایی و پایای لازم برخوردار باشد، داده های جمع آوری شده از صحت و دقت لازم برخودارخواهند بود. به عبارت روشن تر مفهوم روایی اشاره به دقت ابزار اندازه گیری دارد و به این سوأل پاسخ می دهد که ابزار اندازه گیری تا چه حد خصیصه مورد نظر را می سنجد. منظور آن است که، ابزار اندازه گیری چیزی را مورد سنجش قرار می دهد که برای آن ساخته شده است. اهمیت روایی از آن جهت است که اندازه گیری های نامناسب و ناکافی می تواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و ناروا سازد. (خاکی،۱۳۸۷)

در این تحقیق پرسشنامه سرمایه اجتماعی براساس مدل (ناهاپیت و گوشال، ١٩٩٨ )، و هم چنین پرسشنامه تعالی سازمانی براساس مدل بنیاد کیفیت اروپا. طراحی شده است به علاوه، محقق پرسشنامه های مذکور را با نظرهای اصلاحی تعدادی از خبرگان شامل استاد راهنما و مشاور و برخی دیگر از استادان رشته مدیریت، تصحیح کرده است. لذا، پرسشنامه های مورد استفاده در این تحقیق از روایی مورد نیاز برخودار هستند.
هم چنین به منظور سنجش روایی پرسشنامه به صورت پیش آزمون به ۲۰ نفر از کارشناسان و مدیران (مدیر، مدیر گروه، رئیس اداره)سازمان مورد بررسی ارائه شد که میزان آلفای کرونباخ برای پرسشنامه تعالی سازمانی برابر با ۹۱٫ ۲ درصد و برای سرمایه اجتماعی برابر با ۸۴٫ ۹ درصد محاسبه گردید و چون هر دو مقدار بالای ۷۰ درصد قرار گرفتند، می توان ادعا کرد ابزار اندازه گیری از روایی بالایی برخوردار است و می توان به نتایج آن اعتماد کرد.
فرمول محاسبه آلفای کرونباخ جهت روایی پرسش نامه
که در آن
K عبارتست از تعداد سوالات هر متغیر (تعالی سازمانی و سرمایه اجتماعی)
عبارتست از واریانس متغیر ( تعالی سازمانی و سرمایه اجتماعی )
عبارتست از واریانس هر سوال تشکیل دهنده متغیر ( تعالی سازمانی و سرمایه اجتماعی )
محاسبه آلفای کرونباخ برای متغیر تعالی سازمانی:
همانطور که مشاهده می شود مقدار آلفای کرونباخ متغیر تعالی سازمانی برابر با ۹۱۲/۰ است که از ۷/۰ بزرگتر می باشد. در نتیجه می توان گفت پرسشنامه تعالی سازمانی از پایایی قابل قبولی برخوردار است.
محاسبه آلفای کرونباخ برای متغیر سرمایه اجتماعی:
همانطور که مشاهده می شود مقدار آلفای کرونباخ متغیر سرمایه اجتماعی برابر با ۸۴۹/۰ است که از ۷/۰ بزرگتر می باشد. در نتیجه می توان گفت پرسشنامه سرمایه اجتماعی نیز از پایایی قابل قبولی برخوردار است.
۳-۷ سنجش پایایی پرسش نامه
پایایی ابزار سنجش اشاره به این دارد که اگر خصیصه مورد سنجش را با تحت شرایط مشابه اندازه گیری نماییم، نتایج حاصله مشابه نتایج دفعات قبل باشد. در واقع ابزار اندازه گیری زمانی پایااست که دارای ویژگی تکرار پذیری باشد، یعنی بتوان آن را در موارد متعدد به کاربرد و در همه موارد نتایج مشابه دریافت کرد. (خاکی،۱۳۸۷)، براین اساس، برای سنجش پایایی پرسشنامه های این تحقیق از روش آزمون مقایسه دو نسبت به شرح ذیل استفاده شد:
آزمون مقایسه دو نسبت جهت تعیین پایایی (اعتبار پرسش‌نامه سرمایه اجتماعی)

انتخاب نمونه

تصمیم‌گیری
در نتیجه فرضیه  را می‌پذیریم یعنی نسبت پاسخ‌ها یکسان است یعنی پرسشنامه سرمایه اجتماعی دارای اعتبار است.
آزمون مقایسه دو نسبت جهت تعیین پایایی(اعتبار پرسش‌نامه تعالی سازمانی)

انتخاب نمونه

تصمیم‌گیری
درنتیجه فرضیه  را می‌پذیریم یعنی نسبت پاسخ‌ها یکسان است یعنی پرسش‌نامه تعالی سازمانی دارای اعتبار است.
۳-۸ قلمرو تحقیق (موضوعی-زمانی-مکانی):
۳-۸-۱ قلمرو موضوعی: رفتار سازمانی.
۳-۸-۲ قلمرو مکانی: دانشگاه تربیت مدرس.
۳-۸-۳ قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق مقطعی می باشد. زیرا دریک زمان مشخص پرسش نامه ها توزیع و جمع آوری می شود. فرایند تحقیق حاضر در سال۹۲ از خرداد تا دی ماه انجام شد.
۳-۹ روش تحلیل آماری:
با توجه به ماهیت فرضیه ها و متغیرهای پژوهش که عبارتند از سرمایه اجتماعی و تعالی سازمانی، به دلیل این که این متغیرها (و هم چنین شاخص های آن ها) از حاصل جمع امتیاز های داده شده به سوال های مربوطه در پرسش نامه بدست می آیند، بنابراین، متغیرهایی کمی و در مقیاس فاصله ای محسوب شده و در نتیجه برای تحلیل بستگی آماری بین این دو متغیر و شاخص های آن ها از آزمون همبستگی پیرسون استفاده می شود.
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل آماری داده‏ها

نتایج پژوهش حاضر نشان داد که جذب استعداد بر عملکرد کارکنان شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران تأثیر مثبت و معناداری (۵۴۴/۰= β) وجود دارد که این تأثیر در سطح آلفای ۰۱/۰ معنی دار است. با توجه به مثبت بودن ضریب رگرسیون، میتوان گفت که افزایش جذب استعداد شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران منجر به بهبود عملکرد کارکنان می شود. نتایج این پژوهش با یافته های پیشین همخوانی و مطابقت دارد.
در همین زمینه نتایج این پژوهش با یافته های طالقانی و همکاران (۱۳۹۱) همخوانی و مطابقت دارد که در پژوهشى به این نتایج رسیدند، استراتژی مدیریت استعداد، تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد اعضای هیأت علمی دانشگاه اصفهان دارد. نتایج این پژوهش با یافته های حسین مهروانی (۱۳۹۰) همخوانی و مطابقت دارد که بین فرایند مدیریت استعداد -جذب استعداد، حفظ و نگهداشت افراد، مدیریت مسیر توسعه شغلی، حفظ و نگهداشت افراد با استعداد- و عملکرد مالی و غیرمالی سازمان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
اگر مدیران در بانک رفاه شهر تهران به فرایند جذب کارکنان با استعداد اقدام کنند و زمینه ها و شرایط لازم برای کارکنان توانا و متخصص در بانک خود فراهم کنند. استخدام یا جذب استعداد، سازوکاری برای جایگزینی استعداد و هم چنین ابزاری برای رشد راهبردی است. با ترکیب برنامه های سطح کسب و کار و برنامههای جایگزین پروری و ابزارهای استخدام، مدیران می توانند جذب استعدادها را به صورت فعالانه حمایت کنند. جذب استعداد، به یافتن استعدادهای مناسب در زمان مناسب برای فرصت های مناسب اشاره دارد. در واقع می توان گفت، زمانی که مدیران بانک رفاه، شاخص ها و زمینه های مناسب را در جذب کارکنان مستعد در نظر بگیرند، افراد متخصص و توانا را برای پست های کلیدی در بانک در نظر بگیرند، کارکنان طبیعتاً عملکرد بهتری خواهند داشت.

فرضیه فرعی پنجم: کشف استعداد بر عملکرد کارکنان شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران تأثیر دارد.
نتایج پژوهش حاضر نشان داد که کشف استعداد بر عملکرد کارکنان شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران تأثیر مثبت و معناداری (۵۰/۰= β) وجود دارد که این تأثیر در سطح آلفای ۰۱/۰ معنی دار است. با توجه به مثبت بودن ضریب رگرسیون، میتوان گفت که افزایش کشف استعداد شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران منجر به بهبود عملکرد کارکنان می شود. نتایج این پژوهش با یافته های پیشین همخوانی و مطابقت دارد.
در همین زمینه نتایج این پژوهش با یافته های طالقانی و همکاران (۱۳۹۱) همخوانی و مطابقت دارد که در پژوهشى به این نتایج رسیدند، استراتژی مدیریت استعداد، تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد اعضای هیأت علمی دانشگاه اصفهان دارد. نتایج این پژوهش با یافته های حسین مهروانی (۱۳۹۰) همخوانی و مطابقت دارد که بین فرایند مدیریت استعداد -جذب استعداد، حفظ و نگهداشت افراد، مدیریت مسیر توسعه شغلی، حفظ و نگهداشت افراد با استعداد- و عملکرد مالی و غیرمالی سازمان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
سیستم مدیریت استعداد، پایگاه های اطلاع رسانی روزآمد و قابل دسترسی را پیشنهاد میکند که بانکها را قادر میسازد به سرعت و به سهولت استعدادهای مورد نیاز را شناسایی کرده و به کار گیرند تا به مثابه سازمانهای مالی با عملکرد عالی مطرح باشند. در این راستا، کشف افراد مستعد از جمله کارکردهای کلیدی مدیریت استعداد هستند که در صورت یکپارچه بودن به اثربخش بودن آن می انجامد. در همین زمینه می توان گفت که اگر سیستم کارآمدی جهت کشف افراد مستعد و توانا در بانک رفاه حاکم باشد تا مدیران از این طریق بتوانند افرادی که از هر لحاظ تواناست را شناسایی و کشف کنند، طبیعتاً افرادی وارد سازمان و بانک می شوند که به خوبی از عهده مسائل محیط کار خود بر می آیند و توانایی انجام وظایف محول شده را دارند و د رنهایت عملکرد بهتری در انجام وظایف خود خواهند داشت.
فرضیه فرعی ششم: توسعه و بهسازی استعداد بر عملکرد کارکنان شعب بانک رفاه کارگران در شهر تهران تأثیر دارد.

کنترل دستیابی
تحلیل آزمایشگاهی
شناسایی خودرو
امنیت ساختمان ها
کنترل ترافیک ، ردیابی رانندگان متخلف و ثبت اتوماتیک تخلفات
سیستم های حمل و نقل
و موارد متعدد دیگر
۸-۱-۸-۲فاکتورهای مهم در پیاده سازیRFID:
الزامات هر سیستم را می توان به دو دسته کارکردی و غیر کارکردی دسته بندی کرد .الزامات کارکردی تعیین می کنندکه سیستم چه کاری را انجام می دهد و غیر کارکردی ها کیفیت سیستمی مانند امنیت و کارآیی، مقیاس پذیری،قابلیت مدیریت و توسعه پذیری را بیان می کنند. حجم داده هایی که توسط سیستم های RFIDتولید وجمع آوری میشوند به همراه مسایل مربوط به طراحی آنتن ها و قرائتگرها، به سطحی از پیچیدگی نیاز دارد که عمومادر سیستم های قبلی مانند بارکد وجود نداشت .
۹-۱-۸-۲مثالهایی از کاربرد تکنولوژیRFID:
شرکت بزرگ مایکروسافت چندی پیش اعلام کرده که در نظر دارد از تمامی فناوری های مبتنی برRFIDپشتیبانی کند. مایکروسافت در تلاش است که طی نیمه دوم از سال جاری میلادی نرم افزارهایی را مخصوص برنامه ریزی و کنترل داده های حاصل از تحلیل های دستگاه هایRFIDعرضه کند. این نرم افزارها به سیستم عامل Windows Serverاین امکان را می دهد که داده ها را از دستگاههایRFIDجمع آوری وپردازش کند. دیگر برنامه های مایکروسافت که شاملBizTalkو پایگاه داده ها SQL SERVER است، قادرخواهند بود داده های مربوط به فناوریRFID را ذخیره کنندعلاوه بر موارد گفته شده، چندی است که در لندن شهروندان برای ورود به مرکز شهر مجبور به پرداخت عوارض ورود به طرح هستند. آ نها با پرداخت این مبلغ می توانند در تمام روز در سطح مرکز شهر لندن تردد کنند. بعضی از جوانان انگلیسی برای فرار از پرداخت روزانه عوارض از پلاک های جعلی استفاده می کنند.به وسیله دوربین های ویدئویی که در سطح مرکز شهر لندن تعبیه شده اند، ورود و خروج اتومبیل ها به این منطقه توسط پلیس کنترل می شود و به طور معمول این دوربین ها توانایی تشخیص جعلی بودن پلاک اتومبیل را ندارند و بدین جهت نیروهای پلیس و امنیتی شهر لندن از رفت وآمد تروریست ها در سطح شهر با نمره های جعلی درهراسند. برای مبارزه با سوءاستفاده های احتمالی تروریست ها, وزارت حمل ونقل انگلیس اجازه نصب آزمایشی تراشه های RFIDروی پلاک خودروهای شخصی توسط پلیس لندن را داده است

۱۰-۱-۸-۲مقایسهRFID وبارکد:
فناوریRFIDمی تواند یک جانشین برای بارکدها باشد. در حقیقتRFIDچیزی فراتر از بارکد می باشد زیرا دارای یک سیستم اتوماتیک پویشگر است. این دو فناوری تفاوت های عمده ای دارند. دو تفاوت اصلی آنها این است که تکنولوژیRFIDدارای قابلیت حمل حجم زیادی از اطلاعات می باشد و نیز نیازی به وجود خط دید برای جمع آوری داده و ارتباط ندارد

مربی گری بر این فرض مبتنی است که فرد نیاز به مداخله روانی – اجتماعی ندارد.

مشاوره می تواند جهت رسیدگی به مشکلات روانی- اجتماعی همچون عملکرد بکار گرفته شود.

عمدتاً دستور کار توسط افراد اما با توافق سازمان تنظیم می گردد.

دستور کار بطور کلی توسط افراد و مشاور تنظیم می گردد.

تفاوت مربی گری و منتورینگ^[۵۵]:
فعالیتی که فرض می شود بیشترین شباهت را با مربی گری دارد، منتورینگ است. بسیاری از مهارت ها و رویکردهایی که توسط یک منتور^[۵۶] در فرایند منتورینگ استفاده می شود همانند همان هایی است که مربیان در فرایند مربی گری استفاده می کنند (ر آ ، بیورز ،۲۰۱۰).مربی گری و منتورینگ هر دو دربردارنده یک رابطه فرد به فرد هستند و فرصتی را برای افراد جهت دریافت بازخورد، یادگیری و رشد و بهسازی فراهم می آورند، با این حال تفاوت هایی میان این دو روش وجود دارد.

جدول۵-۲ برخی از شباهت ها و تفاوت های میان مربی گری محیط کار و منتورینگ را برجسته می سازد.
واژه منتورینگ از اساطیر یونانی نشأت می گیرد. زمانیکه یکی از شخصیت های کتاب افسانه اودیسه فرزند خود را برای آموزش به دوستش سپرد و او را منتور نامید. او از دوستش خواست که هرچه از فنون جنگ و سیاست می داند به فرزندش یاد دهد(گر وی ،۲۰۰۴) . از آن زمان به بعد این واژه به افراد مورد تأییدی اطلاق شد که حاضر هستند دانش و تجاربشان را با افراد کم تجربه به اشتراک بگذارند.
منتور کسی است که دانش و تجربه ارزشمندی در یک موضوع دارد و در طی فرایند منتورینگ آن را به کارآموز منتقل می کند. کارگر با تجربه ای که نحوه کار کردن با یک دستگاه را به یک فرد تازه استخدام آموزش می دهد یک منتور است. در واقع می توان گفت منتورینگ همان فرایند آموزش است با این تفاوت که گاهی اوقات بسیار کوتاه تر از یک دوره آموزشی است به گونه ای که گاهی شکل غیررسمی به خود می‌گیرد و دیگر اینکه به طور عملی انجام می شود. منتور به طور عملی یک دانش و مهارت را منتقل می کند. نحوه کار کردن را آموزش می دهد (سلطانی، ۱۳۸۹).
منتورینگ بیانگر یک رابطه است نه یک اقدام و عمل. منتور فردی با تجربه، هدایت گر و قابل اطمینان است که خواهان ایجاد موفقیت فرد است. منتوران در یک رابطه منتورینگ، تجارب کاری زیادی را ارائه نموده و مجموعه ای از دیگر وظایف را انجام می دهند. در واقع منتورینگ فرآیندی است که در آن یک فرد با تجربه و آگاه، فرد دارای تجربه کمتر را کمک و حمایت می کند (رامسی، اس واان ، ۲۰۰۸).

جدول۵-۲: تفاوت مربی گری و منتورینگ از دیدگاه بیورز و ریا (۲۰۱۰)

مربی گری محیط کار

منتورینگ

حوزه ها/ زمینه های ارجاعی

مسائل عملکردی کاری/ وظیفه ای

مسائل کاری
مسائله حرفه ای مستمر
مسائل فردی و شخصی

روابط

مربی اغلب مدیر صف متربی است اما ممکن است همکار یا فرد دیگر هم باشد.

معمولاً منتور فردی با تجربه تر، همکار ارشد و خارج از تیم کاری متربیان است.

تخصص

مربی ممکن است در حوزه ای که مربی گری می کند دارای تخصص باشد یا نباشد.

معمولاً منتتور دانش و تجربه عمومی از حوزه کاری فرد داراست.

رویکرد

مربیان تشویق می شوند تا حداقل هدایت را ارائه دهند و بر کمک کردن به متربیان جهت شناسایی راه حل هایشان تأکید دارد.

توزیع پرسشنامه

توزیع پرسشنامه بین اعضای جامعه آماری

۵

استخراج نتایج پرسشنامه

استخراج نتایج پرسشنامه

۶

تجزیه تحلیل اطلاعات

جمع آوری اطلاعات و بررسی‌های آماری بر روی داده‌ها, تجزیه و تحلیل نهایی

۷

جمع بندی

جمع بندی و نتیجه گیری و پیشنهادات

۳٫۳ روش تحقیق
در تقسیم بندی بر اساس نحوه گردآوری داده ها (طرح پژوهش)، پژوهش های علمی را بر اساس چگونگی به دست آوردن داده های مورد نیاز می توان به دو دسته ی پژوهش توصیفی (غیرآزمایشی) و پژوهش آزمایشی تقسیم کرد. پژوهش حاضر بر حسب نحوه ی گردآوری داده ها از نوع توصیفی (غیر آزمایشی) می باشد؛ زیرا طبق تعریف، پژوهش توصیفی شامل مجموعه روش هایی است که هدف آن ها توصیف کردن شرایط و پدیده های مورد بررسی است. اجرای پژوهش توصیفی می تواند صرفا برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. البته لازم به ذکر است تحقیق توصیفی خود به پنج دسته شامل موارد زیر تقسیم می شود.:

۱) تحقیق پیمایشی
۲) تحقیق همبستگی
۳) اقدام پژوهی
۴) بررسی موردی
۵) تحقیق پس رویدادی یا علی مقایسه ای
همچنین در این پژوهش با توجه به کشف روابط موجود بین ابعاد مسئولیت پذیری اجتماعی و عملکرد مالی ، فرضیات تحقیق از طریق تحلیل همبستگی و رگرسیون مورد بررسی قرار گرفته اند.
۴٫۳ جامعه و نمونه آماری پژوهش
۱٫۴٫۳ جامعه آماری پژوهش
جامعه آماری عبارتست از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترک باشند. دراین پژوهش ، جامعه آماری ، کلیه شرکت های فعال تولید کننده محصولات غذایی در گیلان می باشند که در سال ۹۲ نیز دارای فعالیت بوده اند که شامل ۱۶۷ شرکت شامل شرکت های تولیدی کیک، کلوچه و محصولات آردی ، پفک ، سوسیس و کالباس ، نوشیدنی های مجاز خوراکی نظیر ایستک و سایر محصولات خوراکی می باشد ، که از این تعداد حدود ۹۷ شرکت فعال به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده است.
۲٫۴٫۳٫ نمونه آماری پژوهش
نمونه عبارت است از تعدادی از افراد که صفات آن ها با صفات جامعه مشابهت داشته، معرف جامعه بوده اند و از تجانس و همگنی با افراد جامعه بر خوردار باشند.نمونه آماری این تحقیق شامل ۳۰۴ نفر از مدیران منابع انسانی ؛ امور مالی و حسابداری ؛ صادرات و فروش ؛ بازاریابی ؛ واحد تحقیق و توسعه و بازرگانی ۷۶ شرکت انتخاب شده به عنوان نمونه می باشد.
۱٫۲٫۴٫۳ روش نمونه گیری
روشی که در پژوهش حاضر مورد استفاده قرار گرفته است، نمونه گیری تصادفی ساده می باشد؛ زیرا این روش در تحقیقات توصیفی رایج و به سادگی قابل انجام است؛ همچنین نتایج بدست آمده از نمونه گیری تصادفی ساده از قابلیت تعمیم به کل جامعه برخوردار است؛ بنابراین این روش دارای ارزش و اعتبار علمی می باشد. با توجه به دلایل مذکور، نمونه گیری تصادفی ساده بهترین روش نمونه گیری برای این پژوهش می باشد . بنا براین با توجه به تعداد محدود شرکت های تولید کننده مواد غذایی در گیلان که شامل ۱۶۷ شرکت شامل شرکت های تولیدی کیک، کلوچه و محصولات آردی ، پفک ، سوسیس و کالباس ، نوشیدنی های مجاز خوراکی نظیر ایستک و سایر محصولات خوراکی می باشد ، و از این تعداد حدود ۹۷ شرکت فعال هستند ، همچنین شایان یاداوری است که استفاده از مشارکت کارشناسان و صاحب نظران این واحدهای تولیدی موجب افزایش دقت و تعمیم نتایج حاصل از تحقیق به موارد مشابه خواهد بود . اما پراکندگی این واحد ها از لحاظ موقعیت جغرافیایی مشکلی را در نحوۀ دسترسی به پاسخگویان به وجود می آورد ، لذا با لحاظ داشتن تفاسیر مذکور سعی محقق بر این است که از مشارکت تمامی واحدهای تولیدی استفاده نماید ، در چنین مواقعی که امکان دسترسی به تمام واحد های جامعه و اجرای تمام شماری با مشکلاتی مواجه می شود ، استفاده از فرمول مورگان برای تعیین حجم نمونۀ مورد نیاز ؛ جهت صرفه جویی در زمان و هزینه مناسب است ، که طبق این جدول ، انتخاب ۷۶ مرکز تولید محصولات غذایی به عنوان نمونه ،می تواند به خوبی نتایج قابل تعمیم و دقیقی را ارائه نماید.
با بررسی نمودار سازمانی شرکت های عضو نمونه آماری ، مشاهده می شود که در این شرکت ها ، ۴ الی ۵ مدیریت (معاونت) وجود دارد که عبارت است از : منابع انسانی ؛ امور مالی و حسابداری ؛ صادرات و فروش ؛ بازاریابی ؛ واحد تحقیق و توسعه و بازرگانی (یا بازرگانی بین الملل) که در هریک از ۷۶ شرکت از عالیترین فرد آن معاونت خواسته شد تا به سوالات پرسشنامه استاندارد پاسخ دهند.
۵٫۳ روش جمع آوری اطلاعات
یکی از مهم­ترین مراحل تحقیق، گردآوری داده است، داده ­های مورد نیاز برای انجام تحقیق را به طرق مختلف می­توان جمع­آوری نمود. ابزارهای گوناگونی شامل مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و اسناد و مدارک و غیره برای به دست آوردن داده ­ها وجود دارد. هر یک از این ابزارها معایب و مزایایی دارند که هنگام استفاده از آن­ها بایستی مورد توجه قرار گیرند تا اعتبار پژوهش دچار خدشه نشود و از طرفی نقاط قوت ابزار تقویت گردد. مهمترین روش­های گردآوری داده ­ها در این تحقیق بدین شرح است:
۱٫۵٫۳ مطالعات کتابخانه­ای
برای گرداوری برخی از اطلاعات به مطالعه اسناد و مدارک موجود می پردازیم و به این ترتیب از داده های مکتوب در تحقیق جهت انجام بهینه تحقیق استفاده می نماییم . منابع این داده ­ها عبارتند از: (کتب و مقالات انگلیسی و فارسی، پایان نامه­ ها، سایت­های اینترنتی).
۲٫۵٫۳ مطالعات میدانی
در این تحقیق برای انجام مطالعات میدانی از پرسشنامه استفاده گردیده است . پرسشنامه به عنوان یکی از متداول ترین ابزار های جمع آوری اطلاعات در تحقیقات پیمایشی است است و عبارت است از مجموعه ای از پرسشنامه هدف مدار که با بهره گیری از مقیاس های گوناگون ، نظر دیدگاه و بینش یک فرد پاسخگو را مورد سنجش قرار می دهد. ، در این پژوهش برای ارزیابی مسئولیت پذیری اجتماعی از یک پرسشنامه استاندارد افزایش مسئولیت پذیری اجتماعی و برای سنجش متغیر عملکرد مالی از معیار نرخ بازده دارایی ها استفاده می شود و به دلیل عدم تمایل افراد پاسخگو به واسطه طراحی سوال با گزینه های متعدد در پرسشنامه برای دست یابی به این شاخص اقدام نمودیم. . این معیار ، میزان سود خالص را در مقابل دارایی های به کار رفته اندازه گیری می کند . برای اندازه گیری این معیار ، از نسبت (( سود خالص بر کل دارایی)) استفاده می شود استفاده نمودیم . برای اندازه گیری این معیار با بهره گرفتن از نسبت ” سود خالص بر کل دارایی ها ” استفاده نمودیم . برای طراحی این سؤالات از طیف پنج گزینه­ای لیکرت استفاده گردیده که یکی از رایج­ترین مقیاس­های اندازه ­گیری به شمار می­رود. شکل کلی و امتیازبندی این طیف به صورت ذیل است :
جدول ۲٫۳ شیوه امتیازدهی طیف لیکرت

فاصله میانگین نظری و مشاهده شده
α = ۰۵/۰
Z _α= ۶۴/۱
N = 61

همچنین از روش نمونه‌گیری تصادفی استفاده شده است. “در نمونه‌گیری تصادفی همه اعضاء جامعه تعریف شده برای انتخاب شدن شانس برابر دارند” (دلاور، ۱۳۷۸، ۱۱۵).

۳-۵- روش گرد‌آوری اطلاعات
در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از روش‌های مختلفی استفاده شده است که عمده‌ترین آنها به شرح ذیل می‌باشند:
۳-۵-۱- مطالعه کتابخانه‌ای
در آغاز پژوهش، یکی از بهترین روش‌های گردآوری اطلاعات درباره موضوع مورد نظر پژوهش‌گر، مراجعه به کتابخانه و استفاده از منابع موجود می‌باشد. بدین‌ترتیب می‌توان با بهره گرفتن از پژوهش‌های مشابه و یا مقالات و منابع موجود به پایه‌های نظری موضوع پژوهش دست یافت و به هدف آن نزدیک‌تر شد. با بهره گرفتن از این روش، تعریف و انواع استراتژی‌های سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات به همراه زیرکارکردهای آن، مدل‌های استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات، تاریخچه و سیر تحول کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان‌ها، عوامل موثر بر استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و همچنین عوامل موثر بر استراتژی زیرکارکردهای آن‌ ها، از طریق مطالعه کتاب‌ها، مجله‌ها و روزنامه‌ها و پایگاه‌های معتبر اینترنت به دست آمده است. با توجه به جدید بودن موضوع پژوهش و در دسترس نبودن منابع به‌روز، کتاب‌ها و مقاله‌های گوناگونی از خارج از کشور خریداری شد.
۳-۵-۲- بررسی اسناد و مدارک
جهت استخراج تاریخچه و وضعیت سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان مدیریت صنعتی از اسناد و مدارک موجود سازمان استفاده شده است.
۳-۵-۳- روش میدانی
در این پژوهش جهت شناخت عوامل موثر بر استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات از مصاحبه‌های باز با افراد آگاه و خبره استفاده شد. سپس پرسشنامه‌ای تهیه شده و با مراجعه حضوری به افراد آشنا به موضوع سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات پرسشنامه مذکور در اختیار ایشان قرار داده شده و در مورد پرسش‌ها توضیحاتی در اختیارشان قرار گرفت. با بهره گرفتن از نظر صاحب‌نظران و اساتید محترم، عوامل مرتبط با موضوع شناسایی شده و پرسشنامه مقدماتی تهیه گردید. پس از تعیین اعتبار و روایی آن، پرسشنامه نهایی تهیه و اطلاعات مورد نیاز گردآوری شده است.
۳-۵-۴- حضور در گردهمائی‌ها، همایش‌ها و نمایشگاه‌ها
با حضور درکنفرانس‌ها و گردهمائی‌های مربوط به سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات از جمله کنفرانس بین‌المللی مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات^[۶۸] هتل المپیک، ۱۳۸۷) و نخستین کنفرانس مدیریت و راهبری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران (هتل المپیک، ۱۳۸۷) تلاش شده است تا از نتایج آخرین تحقیقات و اطلاعات به روز و جدید در زمینه مورد بررسی استفاده شود.
۳-۵-۵- شبکه جهانی اینترنت
شبکه اینترنت در دنیای امروز یکی از آسان‌ترین و قابل اطمینان‌ترین ابزارهای گردآوری اطلاعات از سراسر جهان می‌باشد از این‌رو در این پژوهش نیز تلاش شده است تا با بهره گرفتن از این شبکه، مقالات و مطالب جدید در زمینه استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات جستجو و مورد استفاده قرار گیرند.
۳-۶- روایی ابزار گردآوری اطلاعات
منظور از روایی^[۶۹] این است که محتوای ابزار یا پرسش‌ها مندرج در ابزار دقیقاً متغیرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد. یعنی اینکه هم داده‌های گردآوری شده از طریق ابزار مازاد بر نیاز تحقیق نباشد و هم اینکه بخشی از داده‌های مورد نیاز در رابطه با سنجش متغیرها در محتوای ابزار حذف نشده باشد (حافظ نیا، ۱۳۷۷، ۱۳۱).
در این پژوهش پس از طرح مقدماتی پرسشنامه، پرسش‌های مربوط در چندین مرحله مورد بررسی قرار گرفته و در این رابطه در مورد قابل فهم بودن آنها، مرتبط بودن هدف آزمون با پرسش‌های مطرح شده و حذف پرسش‌های نامربوط از تعدادی افراد نمونه جامعه و کارشناسان متخصص نظرخواهی شده و در نهایت با بهره‌گیری از نظرات اساتید محترم راهنما و مشاور تغییرات اصلاحی لازم در پرسشنامه و پرسش‌های آن به عمل آمده و لذا از این جهت پرسشنامه مورد نظر از روایی محتوایی کافی برخوردار است.
۳-۷- اعتبار ابزار گردآوری اطلاعات
مقصود از اعتبار یا پایایی^[۷۰] یک وسیله اندازه‌گیری آن است که اگر خصیصه مورد سنجش را با همان وسیله (یا وسیله مشابه و قابل مقایسه با آن) تحت شرایط مشابه دوباره اندازه بگیریم، نتایج تا چه حد مشابه، دقیق و قابل اعتماد است (هومن، ۱۳۷۶، ۲۲۸).
به بیان دیگر اگر ابزار اندازه‌گیری را در یک فاصله زمانی کوتاه چندین بار به یک گروه واحدی از افراد بدهیم نتایج حاصل نزدیک به هم باشد. برای اندازه‌گیری اعتبار یا پایایی، شاخصی به نام ضریب پایایی استفاده می‌کنیم. دامنه ضریب پایایی از صفر تا ۱+ است. ضریب پایایی صفر معرف عدم پایایی و ضریب پایایی یک معرف پایایی کامل است. “پایایی کامل” واقعاً به ندرت دیده می‌شود و در صورت مشاهده قبل از هر چیز باید به نتایج شک کرد.
برای محاسبه ضریب پایایی ابزار اندازه‌گیری، شیوه‌های مختلفی به کار برده می‌شود. از جمله:

1. 1. اجرای دوباره آزمون یا روش بازآزمایی (Test – Retest)

1. 1. روش موازی یا روش آزمونهای همتا (Equivalence)

1. 1. روش تصنیف یا دونیمه کردن آزمون (Split – half)

1. 1. روش کودر - ریچاردسون (Kuder – Richardson)

1. 1. روش آلفای کرونباخ (Cronbach Alpha)

قابلیت اعتماد در یک آزمون می‌تواند از موقعیت به موقعیت دیگر و از گروهی به گروه دیگر متفاوت باشد. یکی از روش‌های محاسبه قابلیت اعتماد، استفاده از فرمول کرونباخ است که در این پژوهش نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
“آلفای کرونباخ یک ضریب است که میزان همبستگی مثبت اعضای یک مجموعه را با هم منعکس می‌کند. آلفای کرونباخ برحسب میانگین همبستگی داخلی میان پرسش‌هایی که یک مفهوم را می‌سنجد. هر قدر آلفای کرونباخ به عدد یک نزدیکتر باشد اعتبار سازگاری درونی بیشتر است"(سکاران، ۱۳۸۰، ۳۸۱).
بدین منظور پرسشنامه‌های تنظیمی به تعداد ۱۲ عدد در اختیار تعدادی از افراد نمونه مورد بررسی قرار گرفت و سپس از طریق نرم‌افزار آماری علوم اجتماعی^[۷۱] اعتبار آن تایید شد. آلفای کرونباخ برای هر کدام از عوامل به شرح جدول زیر می باشد.
جدول ۲-۳- آلفای کرونباخ در گام اول

۹-برج گرمه ای ۱۰-برج گبرها
۱۱-دخمه زرتشتیان ۱۲-تل مهره
۱۳-میر عرب ۱۴-گور درویش

مجموعه وکیل راور

در ۴۰ کیلومتری شمال غرب شهر راور، روستای زیبا و تاریخی طرز قرار دارد که قدمت آن به دوران ساسانیان ویا قبل تر از آن می رسد با سروهایی که در آسمان کویری و در تاریخ منطقه ۳۰۰۰ سال است که قد برافراشته اند، سروهای کهنی که نماد استواری وپایداری این روستا در طول تاریخ کهن خود می باشند که به همراه چشمه های آب متعدد، طبیعت بکرو سرسبز و معماری سنتی روستا زینت بخش شهرستان راور و طبیعت شمال استان است.

قلعه باستانی قهقهه راور

برجهای تاریخی راور
صنعت ،معدن وتجارت راور
صنایع وهنرهای دستی مردم راوردر گذشته می توان به شالبافی ، کرباس بافی، گلیم بافی ، پتو بافی سفره بافی ،گیوه چینی … واز همه مهمتر قالی بافیست که هنوز هم چون گذشته به حیات جاودان وپر افتخار خودادامه می دهد.

قالیبافی:

قبل از آغاز این مبحث ،بیان چگونگی پیدایش ورواج صنعت قالیبافی درکرمان ضروری است چرا که همیشه ارتباط نزدیک و پیوستگی خاصی میان این- دو قالی کرمان وراور – وجود داشته وقالی راور سهم عمده و بسزایی دربه شهرت رسیدن قالی کرمان داشته است ومعمولا درصادرات ، قالی راور را تحت نام قالی کرمان بفروش می رسانند . وقالی کرمان یک عنوان کلی است که برفرش سایر نقاط استان نیز اطلاق گردیده است .

نمونه ای از قالی راور ( نقش درختی)
قالی راور
براساس مدارک و شواهد موجود، کرمان در صنعت قالی بافی سابقۀ طولانی دارد ولی هیچ گونه مدرکی دال بر اینکه این صنعت قبل از قرن شانزدهم میلادی در این شهر وجود داشته، در دست نیست. بنابر این بنظر می رسد که این صنعت تا دوران صفویه در شهر کرمان وجود نداشته و در دوران صفویه رایج گشته و به رشد رسیده است ام گذشت قالبیافی در راور انسان را به یاد قصه ای از از دردها و رنجها، از تلاش بی وقفه کودکان، جوانان و پیران این دیار که عمر خود را در کارگاههای تاریک و غور قالیبافی صرف می کردند و حاصل زحمات خود را بالاجبار در اختیار تجار و خوانینی قرار می دادند که رنجی در این راه نکشیده بودند، ظهور، توسعه و جاودانه ماندن این هنر و صنعت مهم در منطقه ریشه در عوامل مختلفی دارد که مختصراً بد آنها اشاره می شود.

1. 1. 1. در اثر اوضاع طبیعی راور و وضعیت آب و هوایی و در نتیجه کمبود آب برای کشاورزی و برآورد نشدن احتیاجات، مردم این سامان به کاری روی آوردند که مشکلات اقتصادی آنان را حل کرده و احتیاجاتشان برآورده می نمود و کاری که می توانست مردان این ناحیه بخصوص زنان و کودکان را مشغول سازد قالیبافی بود.

   

1. 1. همانطور که قبلاً اشاره شد قبل از رواج قالیبافی، مردم این منطقه به کارهایی مانند کرباس بافی، شالبافی، سفره بافی، کلیم بافی و … مشغول بودند و زمینه لازم برای ظهور یک هنر جدید که از ارزش و اعتبار بیشتری برخوردار باشد مهیا بوده بنابراین افرادی که به کارههای فوق الذکر مشغول بودند طبیعتاً به قالیبافی رو می آوردند.

1. 1. از آنجا که صنایع دستی هر منطقه به عوامل مختلفی از جمله وضعیت جغرافیایی، استعدادهای صنعتی، ذوقی ، هنری، عاطفی و … بستگی دارد و نمی توان آنها را منحصراً‌ وابسته به منافع مادی دانست لذا یکی دیگر از علل روی آوردن مردم این منطقه به قالیبافی برآورده نمودن نیاز زمانی روحی و عاطفی بود به نظر کارشناسان،‌زیباترین فرشهای ایران با نقش گل بلبل و درخت متعلق به نواحی کویر نشین قم، کرمان و … بدلیل سرسبزی کمتر این مناطق قالیبافان نیازهای روحی و کمبودهای زندگی خود را به فرش تصویر کرده اند.

1. 1. تغیر شیوه زندگی اجتماعی نیز یکی از عوامل موثر در توسعه این صنعت بوده است. با بهبود وضعیت اقتصادی جامعه ایران، به مرور زمان استفاده از بعضی از صنایع دستی مانند گلیم بافی رو به کاهش گذاشت و علاقه مردم برای استفاده از محصولات گرانبهایی چون قالی افزایش یافت.

1. 1. ایجاد مشاغل جنبی: از آنجا که قالیبافی بعنوان حرفه ای که مشاغل جنبی فراوانی مانند پشم ریسی، نخ تابی، طراحی و نقشه کشی و … به همراه داشته برای بافته کویری جذابیت بیشتری دارا بوده است.

1. 1. نفوذ تجار و خوانین از مناطق مختلف که به سود حاصله از فرشبافی می اندیشیده اند و انتخاب راور بعنوان جایی که از مرکز حکومتی دور بوده و مردم زحمتکش و هنرمندی داشته است باعث توسعه هرچه بیشتر این صنعت شده است.

طرح های مهم قالی راور:
علاوه بر رنگهای متنوع، طرحهای زیبا و گوناگونی در بافت قالی راور مورد استفاده قرار می گیرد که مهم ترین نمونه های آن عبارتند از ۱- جنگلی ۲- سروی ۳- شاه عباسی ۴- درختی حیوان دار ۵- خشتی ۶- درختی سبزیکار ۷- لچک ترنج شاه عباسی ۸- محرابی گلدانی ۹- شکارگاه قابی ۱۰- سهرام ۱۱- درختی گلدانی ۱۲- خیام و خوشه ای و …

معادن راور :

اطراف راور را کوههایی با ذخایر زیر زمینی ومعادن غنی احاطه کرده اند، این معادن به اندازه ای ظاهر بوده اند که از صدها سال قبل مورد استفاده و بهره برداری قرار گرفته واکنون نیز با سبک جدید مورد بهره برداری قرار می گیرنند.دراینجا نام تعدادی از مهمترین معادن راور را بیان می کنیم .
۱-معدن زغال سنگ پابدانای اصلی ۶-معدن سب وروی گور
۲-معدن زغال سنگ همکار ۷-معدن مس مارکش راور
۳-معدن زغال سنگ باب نیزو ۸- معدن مس گوهجر
۴-معدن زغال سنگ اشکلی ۹-معدن گچ سفید سراشک
۵-معدن زغال سنگ اسد آباد ۱۰-معدن خاک نسوز کوهبنان

بازی‌ها

الف) گرگی:
برای شروع بازی فردی را به عنوان گرگ انتخاب می‌کنند. انتخاب گرگ بستگی به نظریه بازیکنان دارد به نسبت (سن- محبوبیت- قوی هیکل بودن)
ممکن است از فردی به علت زور گویی و قوی بودنش بترسند و مجبور شوند او را به عنوان گرگ انتخاب کنند و اگر هم موردی نباشد با قرعه (شیر، خط) یا (آن مان، ده بیست) گرگ معلوم می‌شود. وقتی گرگ معلوم شد بچه‌ها با هم داد می‌زنند: «کی گرگه، کی گرگه… کله گنده، ی پاش تو درگاه مونده» به جای… اسم گرگ را می‌گویند.
در این بازی به دو شکل نقش گرگ ایفا می‌شود:
۱- تک گرگی ۲- هم گرگی

1. 1. تک گرگی: زمانی که گرگ در بازی موفق می‌شود بازیکن دیگری را بگیرد آن شخص به تنهایی گرگ شده و به دنبال بچه‌ها می‌دود.

1. 1. هم گرگی: زمانی که گرگ در بازی موفق می‌شود بازیکن دیگری را بگیرد هر دو شخص با معیت یکدیگر به دنبال بچه‌ها می‌دوند و هر کس که بسوزد به جمع گرگ‌ها می‌پیوندد.

روش‌های انتخاب گرگ:
۱- شیر یا خط
داور بازی سکه‌ای در دست گرفته و دو نفر را به عنوان رقیب انتخاب می‌کند و از هر کدام می‌خواهد که شیر یا خط را انتخاب کنند. داور سکه را به هوا پرتاب می‌کند به طوری که چند بار در هوا چرخ بزند؛ هنگامی‌که سکه بر زمین افتاد هر روی آن که به سمت بالا و در مقابل دیدگان بازیکنان قرار بگیرد صاحب آن رو برنده بوده و دیگری به عنوان گرگ انتخاب می‌شود.
۲- ده بیست

در بررسی مسئله انتقال حرارت جا به ­جایی برای یک سیال پایه عاری از ذرات نانومتری ضریب انتقال حرارت جا به ­جایی را از طریق روابط تجربی و نیمه تجربی و با توجه به خواص فیزیکی سیال و نیوتنی و غیر نیوتنی بودن آن می­توان تعیین کرد.

ازجمله روابطی که برای انتقال حرارت جا به ­جایی توسط سیال پایه بکار می­رود می­توان به معادلات زیر اشاره کرد. [۳۹].
معادله سیدر^[۸۶] و تیت^[۸۷] [۳۹] مقدار عدد ناسلت را برای جریان آرام در درون یک لوله به‌صورت تابعی از اعداد بی‌بعد رینولدز و پرانتل به شکل زیر ارائه می­نماید.

در رابطه بالا Nu عدد ناسلت، Re عدد رینولدز، Pr عدد پرانتل و  لزجت سیال است. جمله نیز نشان‌دهنده اثر تغییرات لزجت سیال بر مقدار انتقال حرارت جا به ­جایی است.
رابطه دیگر مورد استفاده در تعیین عدد ناسلت برای جا به ­جایی رابطه کیز [۳۹] برای شرط مرزی دمای ثابت سطح است. شکل ریاضی رابطه کیز به‌صورت زیر است

همچنین برای تعیین عدد ناسلت به معادله شاه^[۸۸] [۳۹] می­توان اشاره کرد. شکل ریاضی این معادله به‌صورت زیر است،

برای جریان مغشوش در درون لوله می­توان از معادله دیتوس-بولتر نیز عدد ناسلت را محاسبه کرد این معادله به‌صورت زیر است،

آزمایش­های تجربی نشان داده­اند که با افزودن نانوذرات به سیال پایه مقدار انتقال حرارت افزایش می­یابد. دلایل این افزایش را در نانوسیالات به تشدید اغتشاش چرخابه­ها، کوچک شدن ضخامت لایه‌مرزی، پراکندگی معکوس نانوذرات معلق، افزایش قابل­ملاحظه ضریب هدایت حرارتی و نیز ظرفیت حرارتی سیال ربط دهند .[۴۰]. به همین دلایل ضریب انتقال حرارت جا به ­جایی نانوسیالات را تابعی از خواص، ابعاد و جز حجمی نانوذرات معلق و سرعت جریان می­توان در نظر گرفت.
نانوسیالات بیشتر شبیه یک سیال رفتار می­ کند تا یک مخلوط متداول جامد–مایع که در آن ذرات نسبتا بزرگ با ابعاد میکرومتر یا میلی‌متر پراکنده ‌شده‌اند. با این‌وجود نانوسیال دارای طبیعت یک سیال دو فازی بوده و برخی از مشخصات مخلوط­های جامد– مایع را نیز دارا می­باشد. جریان نانوسیال تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند جاذبه حرکت براونی، نیروی اصطکاک بین سیال و ذره، پدیده نفوذ براونی و پراکندگی قرار می­گیرد. حرکت اتفاقی نانوذرات معلق نرخ تبادل انرژی در سیال را افزایش می­دهد. پراکندگی موجب تخت شدن توزیع دما گشته و گرادیان دمای بین دیواره و سیال را افزایش داده و سبب افزایش نرخ انتقال حرارت می­ شود . [۴۰].
با در نظر گرفتن تفاوت رفتاری نانوسیال با سیال پایه می­توان تابعیت عدد ناسلت از پارامترهای مختلف را برای نانوسیالات به‌صورت زیر نمایش داد. [۴۰].،

ب)انتقال منابع مالی الکترونیک به محل فروش (EFTPOS)
یکی دیگر از تجهیزات رایانه‌ای که در بانکداری الکترونیک از آن استفاده می‌شود EFTPOS می‌باشد. این دستگاه نیز مانند یک رایانه شخصی (PC) دارای تمامی واحدهای عملیاتی از قبیل واحد ورودی، واحد خروجی، واحد پردازشگر مرکزی و واحد حافظه می‌باشد. از اینرو و بطور مستقل می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. این دستگاه با بهره گرفتن از مودمی که در اختیار دارد، می‌تواند از طریق خطوط تلفن به مرکز رایانه بانک یا بعبارت دیگر به «سرویس دهنده»متصل شود. این دستگاه عملیات بانکی از قبیل دریافت و پرداخت توسط کارت را انجام می‌دهد و این دستگاه نیز دارای چاپگر و دستگاه ورودی کارت خوان می‌باشد و بیشتر مواقع در فروشگاه ها و سازمانهای خدماتی پذیرنده کارت مورد استفاده قرار می‌گیرند.
ج)دستگ‍اههای Pinpad
دستگاه Pinpad مانند دستگاه EFTPOS می‌‌باشد با این تفاوت که‌این دستگاه مستقل از رایانه‌های شخصی (PC) قابلیت استفاده نداشته و بعنوان یکی از دستگاه های جانبی رایانه در بانکداری الکترونیک مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دستگاه از طریق یکی از درگاهها به رایانه‌های شخصی متصل می‌شود و با توجه به رابط گرافیکی (GUI) امکان خواندن اطلاعات را از روی کارت و انجام عملیات دریافت و پرداخت بر روی حساب کارت را دارا می‌باشد. این دستگاه در مقایسه با دستگاه های ATM و EFTPOS ارزانتر می‌باشد.
د)دستگ‍اههای خودپرداز (ATM)
دستگاه ATM ماشین خودکاری است که از طریق آن می‌توان خدمات بانکی را به مشتریان ارائه داد. این دستگاه مانند یک دستگاه رایانه شخصی (PC) دارای واحدهای ورودی، خروجی حافظه و پردازشگر مرکزی می‌باشد. علاوه بر دارا بودن تمامی واحدهای عملیاتی رایانه‌این دستگاه سایر تجهیزات جانبی از جمله چاپگر، گاوصندوق جهت جاسازی اسکناس و دریافت اسکناس برگشتی، دستگاه ورودی بارکدخوان و گاوصندوق دریافت اسناد و اسکناس را نیز دارا می‌باشد. بعضی از این دستگاه ها قادر به اسکن کردن اسکناس‌های دریافتی می‌باشند بطوریکه اسکناسهای تقلبی را برگشت داده و همچنین توانائی اسکن کردن انواع پولهای متداول خارجی می‌باشند. جهت افزایش امنیت در بعضی از این دستگاه ها جهت ذخیره تصاویر مشتریان از دوربین تعبیه شده در دستگاه و یا تجهیزات اسکن شاخص‌های بیومتریک مشتریان استفاده می‌شود. دستگاه های خودپرداز از نظر قابلیت و امکانات به‌ دو صورت می‌باشند:
دستگاه های خودپرداز از نوع Multifunction : این نوع از دستگاه ها علاوه بر پرداخت پول و وظایف عمومی دستگاه های خودپرداز از جمله پرداخت حواله‌جات و پرداخت قبوض قابلیت دریافت اسناد و اسکناس را نیز دارا هستند و نسبت به دستگاه های دیگر خودپرداز گرانتر می‌باشند.
دستگاه های خودپرداز ِDispenser : این نوع از دستگاه ها با توجه به مدلهای آنها قابلیت و توانایی های دستگاه های خودپرداز Multifunction را دارا نبوده و بیشتر برای دریافت وجه و حواله‌جات مورد استفاده قرار می‌گیرند. دستگاه های خودپرداز از نظر نوع استقرار آنها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱)دستگاه های خودپرداز دیواری که بخشی از دستگاه در داخل شعبه و بخشی از آن در خارج شعبه قرار دارد.
۲)دستگاه های خودپرداز سالنی که تمامی ابعاد دستگاه قابل رویت می‌باشد و بیشتر در مراکز تجاری و خدماتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ه)مودم :
وسیله الکترونیکی جانبی رایانه است که امکان برقراری ارتباط بین رایانه‌ها را از طریق خطوط تلفن امکان پذیر می‌سازد. وظیفه مودم تبدیل سیگنالهای دیجیتال به آنالوگ که به‌این عملیات «مدوله»کردن می‌گویند و همچنین تبدیل سیگنالهای آنالوگ به دیجیتال که «دی‌مدوله» کردن نامیده می‌شود. انواع مختلفی از این دستگاه وجود دارند که بعضی از آنها بصورت یک برد الکترونیکی مستقیماً به «مادر برد» رایانه وصل می‌شوند و همچنین بعضی دیگر از طریق یکی از درگاهها و بوسیله کابل به رایانه متصل می‌شوند. سرعت انتقال اطلاعات در انواع مودمهای متفاوت است که با توجه به خطوط تلفن عمومی شهری حداکثر سرعت انتقال اطلاعات به میزان Kbps 56 می‌باشد.
۳-۲-۱۹)بسترهای مخابراتی
تجهیزات وفن‌‌آوری مخابرات بعنوان یکی از مهمترین زیرساختارها در بانکداری الکترونیک محسوب می‌شود. دولتها از طریق سرمایه‌گذاریهای کلان خود در بحش مخابرات و ایجاد بسترهای لازم و همچنین ارائه خدمات ارزان قیمت متعاقبا موجب گسترش بانکداری الکترونیک در سطح کشور می‌شوند.
۴-۲-۱۹) بسترهای حقوقی
برقراری یک روش تجارت الکترونیکی کارآمد، مستلزم وجود قوانین متعدد حقوقی (وجزائی) است. مسائل حقوقی ناشی از رابطه تجاری بوسیله EDI با قراردادهای قبلی تنظیم می‌شود، یعنی طرفهائی که مایلند مبادلات اطلاعات تجاری را الکترونیکی کنند طی قراردادی حقوق و تکالیف خود را معین می‌کنند بعبارت دیگر موافقت‌نامه تبادل اطلاعات بطور معمول مواردی چون موضوع و هدف قرارداد، تعاریف،حوزه فعالیت، استانداردهای تبادل، ایمنی، گواهیها وگواهینامه ها، نحوه دریافت و ارسال پیامها، ذخیره سازی، انجام حسابرسی، تعهدات، بیمه‌نامه‌ها، تبادلات بین بانکی، تبادلات در سطح بانکداری خرد، قوانین حل اختلاف و…….. در بر می‌گیرد.
الف)امضای دیجیتال
امضای دیجیتال به این صورت تعریف شده است. “داده ای که به یک پیام پیوست شده است به نحوی که گیرنده بتواند هویت منبع و صحت و جامعیت پیام را احرازکند". کمیسیون EU در پیشنهادهایی که در مورد امضای دیجیتال داده است، آن را اینگونه تعریف میکند. “یک امضا در شکل دیجیتال یا شکل الصاقی یا منطقی که با داده‌ای ترکیب، متصل یا داخل شده باشد به نحوی که آن داده توسط صاحب امضا برای موافقت با محتویات آن داده‌ها ارائه شده باشد و خواسته های زیر را در برگیرد:

• • • • یکتا و منحصر به صاحب امضاء باشد

     

    • • توانایی تایید هویت صاحب امضا را داشته باشد

     

    • • ازاطلاعاتی ساخته شده باشد که صاحب امضاء بتواند روی منحصر به فرد بودن آن کنترل داشته باشد.

     

    • • با داده‌هایی پیوند خورده باشد که بتوان با آنها و از طریق یک روش مشخص، هرگونه تغییر در داده‌ها را کشف کرد.

     

     

برای آنکه یک امضای دیجیتال برسمیت شناخته شود لازمست توسط یک مرجع تاییدکننده با مشخصات زیر مورد گواهی قرارگیرد:
الف ) قابلیت اطمینان آن اثبات شود.
ب ) سریع فعالیت کند و امکان لغو آن محفوظ باشد.
ج) هویت را گواهی کند و تعداد اشخاص مورد تائید مشخص باشد.
د)کارمندان صاحب صلاحیت، کارآزموده و منظم داشته باشد.
ه ) از سیستمهای امنیت و ضد تقلب و جعل استفاده کند.
و) صاحب اعتبار باشد.
ز)سوابق تمامی تایید صلاحیت شدگان را برای دوره های زمانی مشخص نگهداری کند.
ب)ردیابی الکترونیکی افراد
ردیابی تروریسم و تبهکاری و کشف آنها قبل از وقوع جرم یکی از اقدامات مهم جهت اطمینان دادن به مشتریان در تبادلات الکترونیکی بخصوص در بانکداری الکترونیک محسوب می‌شود. به گزارش سی. ان. ان “دانشمندان سرگرم دستگاه های الکترونیکی برای ردیابی انسانهای جنایتکارهستند این دستگاه‌ها قادر خواهند بود از طریق پایگاه اطلاعاتی و تکنولوژی ارتباطات جدید که بی نظیر است اعمال افراد را در سراسر جهان نظارت کنند و به مسئولان ذیربط گزارش لازم را ارسال نمایند این دستگاه‌‌ها قادرند به ارتباطات مخابراتی و الکترونیکی نفوذ و از آنها اطلاع پیدا کنند(بیدآبادی و اللهیاری فرد؛۱۳۸۴).
۲-۲۰مزایای بانکهای صددرصد اینترنتی
این نوع بانک ها مزایای مهمی را در بردارند:
۱)دستیابی در هر مکان و هر زمان : تا زمانی که شمایک کامپیوتر و امکان اتصال به اینترنت را دارید، بدون در نظر گرفتن ساعات بانکی و تعطیلات، می‌توانید به آن دسترسی داشته باشید.
۲)عدم هرگونه دردسر برای گشایش حساب :بانک های صددرصد اینترنتی نه تنها برای گشایش حساب، امکان انجام کلیه مراحل از طریق خط اینترنت را می دهند، بلکه واریز وجه برای گشایش حساب نیز می تواند انجام شود.
۳)وب سایتهایی که دارای ویژگی های سهولت در استفاده و قدرت عملیاتی بیشتری می باشند:اینترنت تنها شعبه برای بانک های اینترنتی محسوب می شود. این گونه بانک ها با جهت گیری بهتر به طرف مشتری و با ایجاد یک ارتباط از طریق شبکه، تجارت بسیار بهتری را برای کاربران آن – در مقایسه با بانک های عادی- به ارمغان می آورد.
۴)پیشنهاد بهتر :با کاهش هزینه های کلی، بانکهای صددرصد اینترنتی قادر هستند که سود خود را به مشتریان انتقال دهند. برای مشتریانی که مبالغ زیادی در این بانکها سپردهگذاری می نمایند، امکان کاهش و ای حذف کارمزدها وجود دارد.
۵)سهولت در پرداخت قبوض :بانک های اینترنتی در ساده نمودن مراحل پرداخت قبوض – چه نمایش قبوض بر روی صفحه کامپیوتر و چه پرداخت قبوض – تا حد امکان تلاش نموده اند. با تشویق مشتریان در تجهیز این گونه خدمات، بانک های صددرصد اینترنتی تلاش در جهت کاهش هزینه ها می نمایند(حسین پور؛۱۳۸۲).
۲-۲۱معایب بانک های صددرصد اینترنتی
این معایب عبارتند از:

دیگر آدمى نداى عقل خویش را نمى‏شنود، در برابر چراغ عقل گرد و غبار و دود و مه ایجاد مى‏کنند، دیگر چراغ عقل نمى‏تواند پرتوافکنى کند. فى المثل ما که در این فضا الآن نشسته‏ایم و مى‏گوییم و مى‏شنویم و مى‏بینیم، به حکم این است که یک نفر سخن مى‏گوید و دیگران سکوت کرده‏اند، چراغها نور مى‏دهند و فضا هم صاف و شفاف است. ولى اگر در همین فضا با این یک نفر سایرین هم هرکس براى خودش حرفى بزند و با صداى بلند آوازى بخواند بدیهى است که حتى خود گوینده هم نداى خود را نخواهد شنید، و اگر این فضا پر از دود و غبار باشد کسى کسى را نخواهد دید. این است که گفته‏اند:
حقیقت سرایی است آراسته هوا و هوس گَرد برخاسته
نبینی که هر جا که برخاست گرد نبیند نظر گرچه بیناست مرد

پس این گونه هواها و هوسها اگر در وجود انسان باشند تأثیر عقل را ضعیف می کنند ، اثر عقل را خنثی
می کنند، و به تعبیر دیگر این هوا و هوس ها با عقل آدمی دشمنی می ورزند . در حدیث است که امام صادق علیه السلام فرمود:
«الْهَوى‏ عَدُوُّ الْعَقْلِ‏» .هوا و هوس دشمن عقل است.
و قوای معنوی انسان به حکم تضاد و تزاحمی که میان بعضی با بعضی دیگر است در یکدیگر تأثیر مخالف می کنند و تقریباً اثر یکدیگر را خنثی می کنند ، و به عبارت دیگر با یکدیگر دشمنی و حسادت می ورزند . از آن جمله است دشمنی هوا و هوس با عقل .
از همین جا معنای تأثیر تقوا در تقویت عقل و ازدیاد بصیرت و روشن بینی روشن می شود . تقوا نه سوهان است و نه سنباده و نه روغن چراغ . تقوا دشمنِ دشمن عقل است ، لز نوع سومِ دوستانی است که علیه السلام فرمود : وَ عَدُوُّ عَدُوِّکَ . ملکه تقوا که آمد ، دشمن عقل را که هوا و هوس است رام و مهار می کند ، دیگر نمی گذارد اثر عقل را خنثی کند ، گرد و غبار برایش به وجود آورد ، پارازیت ایجاد کند . پس معلوم شد که تقوا واقعآً تأثیر دارد در طرز تقکر و طرز قضاوت انسان ، ولی نوع تأثیرش این است که جلو تأثیر دشمن را می گیرد و از این راه دست عقل را باز می کند و به وی آزادی می دهد : عِتقٌ مِن کُلِّ مَلَکَهٍ. ( مطهری ، ۱۳۷۸،ج۲۳، صص۷۱۸ – ۷۱۵ )

س )تربیت از نظر استاد مطهری
تربیت عبارت است از پرورش دادن، یعنى استعدادهاى درونى‏اى را که بالقوّه در یک شى‏ء موجود است به فعلیّت درآوردن و پروردن. و لهذا تربیت فقط در مورد جاندارها یعنى گیاه و حیوان و انسان صادق است و اگر این کلمه را در مورد غیرجاندار به کار ببریم مجازاً به کار برده‏ایم، نه اینکه به مفهوم واقعى، آن شى‏ء را پرورش داده‏ایم؛ یعنى یک سنگ و یا یک فلز را نمى‏شود پرورش داد آن‏طور که یک گیاه یا یک حیوان و یا یک انسان را پرورش مى‏دهند. این پرورش دادن‏ها به معنى شکوفا کردن استعدادهاى درونى آن موجودها است که فقط در مورد موجودهاى زنده صادق است. و از همین جا معلوم مى‏شود که تربیت‏باید تابع و پیرو فطرت، یعنى تابع و پیرو طبیعت و سرشت شى‏ء باشد. اگر بنا باشد یک شى‏ء شکوفا بشود، باید کوشش کرد همان استعدادهایى که در آن هست بروز و ظهور بکند. اما اگر استعدادى در یک شى‏ء نیست، بدیهى است آن چیزى که نیست و وجود ندارد، نمى‏شود آن را پرورش داد .( مطهری ، ۱۳۷۸، ج۲۲، صص ۵۵۲ – ۵۵۱)
ع ) اخلاق از نظر استاد مطهری
اخلاق لغتى است شایع در زبان همه مردم و بلکه همه مردم دنیا؛ به هر زبانى لغتى معادل این لغت هست؛ پس همه اخلاق را و قهراً ضد اخلاق را مى‏شناسند، احتیاجى به تعریف ندارد. ولى اتفاقاً اخلاق مانند بسیارى از چیزهاى دیگر شبیه خودش، از آن چیزهایى است که در عین اینکه در زبان همه مردم دایر است و همه مردم خیال مى‏کنند که آن را مى‏شناسند و مى‏توانند تعریف بکنند، از مشکلترین لغات است براى تعریف کردن.
اختلاف نظرها در تعریف اخلاق که اخلاق چیست، تا اندازه‏اى از جهان بینى‏هاى مختلف سرچشمه مى‏گیرد؛ یعنى بینش هر مکتبى درباره جهان یک نوع سیستم اخلاقى در آن مکتب الهام مى‏بخشد و پیشنهاد مى‏کند. مکتب مادى قهراً نوعى اخلاق پیشنهاد مى‏کند، پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله جمله‏اى دارد ، جمله معروف این است که پیغمبر اکرم فرمود: بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ مَکارِمَ الْاخْلاق‏ من مبعوث و برانگیخته شده‏ام براى اینکه اخلاق کریمانه را، اخلاق مکرمتى‏ را، اخلاق مکرمت مآبانه را تکمیل کنم. کلمه تکمیل و تتمیم
مى‏رساند که پیغمبر مى‏خواهد بگوید نه فقط من که پیغمبر خاتم هستم رسالت مکرمت اخلاقى در میان‏ دارم، انبیاى گذشته هم هرکدام به نوبه خود چنین رسالتى داشته‏اند، آنها هم براى چنین هدفى آمده‏اند؛ ولى من آمده‏ام کار نیمه تمام آنها را به پایان برسانم (ختم نبوت) براى اینکه من در عصر و زمانى و در شرایطى آمده‏ام که آنچه به وسیله وحى باید به بشر گفته شود از زبان من باید گفته شود؛ من مبعوث شده‏ام براى تتمیم و تکمیل اخلاق مکرمتى. این عبارتى است که غزالى و امثال او به صورت حدیث نقل کرده‏اند. ما در احادیث شیعه گشتیم تا عین عبارت را ببینیم؛ عین این لفظ را من پیدا نکردم ولى مضمون آن در کتب حدیث ما هست. پیغمبر اکرم در حدیثى که وسائل الشیعه نقل کرده است فرمود: عَلَیْکُمْ بِمَکارِمِ الْاخْلاقِ‏. البته منافات ندارد که به هر دو عبارت یعنى در نوبتهاى متعدد پیغمبر فرموده باشد. در احادیث ما به این عبارت است: عَلَیْکُمْ بِمَکارِمِ الْاخْلاقِ‏ بر شما باد اخلاق مکرمتى و کریمانه‏ فَانَّ رَبِّى بَعَثَنى بِها که پروردگار من مرا براى این اخلاق مکرمتى مبعوث فرموده است.( مطهری ، ۱۳۷۸، ج۲۲، صص۲۹۰- ۲۸۷ )
اخلاق یعنى ورزش و تقویت قواى روحى‏ غرض این جهت است که تمام قواى بدنى را باید ورزش داد. قواى روحى هم همین‏طور، مخصوصاً قواى عالى انسانى را، قوّه اراده را، قوّه عقل را، فکر را، تمرکز فکر را، اینها را باید تقویت کرد. اینها اخلاق است. پایه اخلاق این است که اراده انسان قوى و نیرومند باشد؛ یعنى اراده انسان بر شهوتش حکومت کند، بر عاداتش حکومت کند، بر طبیعتش غالب باشد. یعنى شخص آنچنان با اراده باشد که اگر تشخیص داد که باید این کار را کرد، تصمیم بگیرد و هیچ طبیعتى نتواند جلو او را بگیرد .
اخلاق معنایش این است که انسان اراده خودش را بر عادات، بر طبایع غلبه بدهد؛ یعنى اراده را تقویت کند به طورى که اراده بر آنها حاکم باشد. حتى اراده باید بر عادات خوب هم غالب باشد چون کار خوب، اگر کسى به آن عادت پیدا کرد خوب نیست‏.
پس اراده و اخلاق انسان باید آنقدر قوى و نیرومند باشد که بر طبیعت انسان غالب باشد، بر عادت انسان غالب باشد که هرکارى را که انسان مى‏کند روى اراده باشد. حتى گویا فقها این را نقل مى‏کنند (اخلاقیون هم گفته‏اند) که اگر مستحبى را همیشه انجام مى‏دادیم، مدتى آن را ترک کنیم بگذاریم از سرمان خارج بشود، بعد انجام بدهیم که از روى عادت انجام نداده باشیم بلکه از روى اراده انجام داده باشیم.
غرضم این جهت است که وقتى حقیقت اخلاق این باشد که هر صفتى از صفات انسان، هر نیرویى از نیروهاى انسان حقى دارد که باید به آن داده شود و انسان وظیفه‏اى در قبال آن دارد، وقتى معناى اخلاق این باشد که جنبه‏هاى انسانى وجود انسان مخصوصاً عقل و اراده را باید آنقدر تربیت کرد و به آن نیرو داد که سایر قوا تحت سیطره‏اش باشد، دیگر نمى‏توان گفت که اخلاق در زمانها و مکانهاى مختلف فرق مى‏کند . ( مطهری ، ۱۳۷۸، ج۲۱، صص ۲۳۲ – ۲۳۰)
اخلاق عبارت است از یک سلسله خصلتها و سجایا و ملکات اکتسابى که بشر آنها را به عنوان اصول اخلاقى مى‏پذیرد، یا به عبارت دیگر قالبى روحى براى انسان که روح انسان در آن قالب و در آن کادر و طبق آن طرح و نقشه ساخته مى‏شود، و چگونگى روح انسان است که چگونه باید باشد- یک امر ثابت و مطلق و همگانى و همیشگى است. ( مطهری ، ۱۳۷۸، ج۲۲، ص ۶۱۸)
اخلاق مربوط به خود انسان است ؛ یعنی مربوط به این که فرد به غرائز و امیال و طبیعت خودش چه نظم و ترتیبی بدهد .خودش را چگونه بسازد و به طور کلی نظام دادن به غرائز را اخلاق می گویند . نظام بخشی به امیال طبیعی یعنی کنترل آن به وسیله ی نیروی عقل تا تعادل جسمی و روحی انسان فراهم گردد و این کار مربوط به خود فرد است نه کسی دیگر. نظام دادن به غرایز یعنی سهم بندی کردن تمام غرایز تحت حکومت قوه عقل. ( مطهری ، ۱۳۷۸ ، ج۲۱، صص۱۸۶- ۱۸۵)
انسان در عمق سرشت و فطرت خود، اخلاقى خلق شده؛ یعنى این‏طور خلق شده که دیگران را دوست بدارد
و خدمت کند و احسان نماید، و از اینکه کار بدى انجام دهد مثلًا ظلمى به دیگران بکند رنج مى‏برد. خلاصه وجدانى که انسان دیگران را از خود و خود را از دیگران بداند، در هر کسى وجود دارد. ( مطهری ، ۱۳۷۸، ج۲۲،ص۵۶۰ )

استفاده از شبکه ها: در این پژوهش اثر استفاده از شبکه ها بر شاخص های (۱) استراتژی محصول (۲) استراتژی قیمت گذاری، (۳) مکان فروش، (۴) استراتژی­ های تبلیغاتی سنجیده
می شود. سوالات (۱-۷) مربوط به متغیر مستقل استفاده از شبکه ها می باشد.
۲- متغیرهای وابسته:
عدم اطمینان استراتژی بازاریابی: عدم اطمینان استراتژی بازاریابی، در این پژوهش با شاخص های (۱) استراتژی محصول (۲) استراتژی قیمت گذاری، (۳) مکان فروش، (۴) استراتژی های تبلیغاتی سنجیده می شود. سوالات (۱۶-۳۹) مربوط به متغیر وابسته کاهش عدم اطمینان استراتژی بازاریابی و عناصر آمیخته بازاریابی می باشد.
۱-۷-۱ عدم اطمینان استراتژی بازاریابی
توانایی کاهش عدم اطمینان شرکت با بهره گرفتن از درجه انطباق می باشد. توانایی یک شرکت برای ارزیابی انطباق شامل: (۱) استراتژی محصول (۲) استراتژی قیمت گذاری، (۳) مکان فروش، (۴) استراتژی های تبلیغاتی است (هلم، ۲۰۱۴: ۲۵).

۱-۷-۲ کارآفرینی بین الملل
کارآفرینی بین الملل به عنوان خلاقیت و خطر جویی رفتار یک شرکت است. برای اندازه گیری کارآفرینی بین الملل از موارد ذیل استفاده می گردد.
(۱) درک مشتریان از محصولات در بازار خارجی به عنوان یک محصول فوق العاده نوآورانه
(۲) ورود بازار محصولات به بازار به صورت فعالانه و نه بر اساس واکنش مشتری
(۳) ورود شرکت به بازار قبل از ورود رقبا (هلم، ۲۰۱۴: ۲۶).
۱-۷-۳ استفاده از شبکه ها
ترکیب شبکه های اجتماعی، روابط بین فردی و اجتماعی از جمله روابط شخصی، برای کسب و کار حیاتی است. برای این منظور ارتباط بین شرکت و کسب و کارهای محلی، درجه پشتیبانی از طریق شبکه و در نتیجه ایجاد رابطه کسب و کار طولانی مدت مورد استفاده قرار می گیرد (هلم، ۲۰۱۴: ۲۵).
۱-۷-۴ بازاریابی بین الملل
بازاریابی بین المللی همچنین شامل عملیات تولید و فروش کالا و خدمات در بیش از یک کشور است، بی آنکه کالایی از مرزهای اصلی یک کشور عبور کند. به همین دلیل گاهی به بازاریابی بین المللی، بازاریابی چند ملیتی نیز اطلاق می شود.لازم به توضیح است که مفهوم، مراحل و اصول بازاریابی جنبه استاندارد دارد و در تمام بازارها و کشور ها قابل اجراست. بنابر این وجه تمایز بازاریابی بین المللی و بازاریابی داخلی مربوط به حوزه فعالیت آنهاست.زمانی که رقابت به طور فزاینده ای پویا، متمرکز و حرفه ای شده است (دیانت، ۱۳۹۲: ۲۶).
۱-۷-۵ بازاریابی
بازاریابی­شامل شناخت نظام بازارو نیازها و خواسته ها و رفع آنها ازطریق مبادلات مطلوب است.
بازاریابی دارای سه بعد است : بازارشناسی، بازارسازی و بازارداری

1. 1. بازارشناسی یعنی انجام تحقیقات بازاریابی برای شناخت نظام بازار و نظام صادرات قبل از هرگونه انجام عملیات صادراتی.

1. 1. بازارسازی­یعنی استفاده ازکلیه عوامل تکنیک­ها و استراتژی­ها جهت ایجادو افزایش سهم بازار

1. 1. بازار داری یعنی روشها و تکنیک ها و ابزارهایی را بکار برد تا سهم بازار و مشتریان حفظ شوند و روابطی بلندمدت و توام با وفاداری برای ایجاد صادرات پایدار بوجود آورد. مجموعه بازارشناسی، بازار سازی و بازار داری را بازارگردانی می گویند (حق ویردی زاده، ۱۳۹۳: ۹).

۱-۷-۶ صادرات
صادرات، آسانترین و کم هزینه ترین راه ورود به بازارهای خارجی است. فروش محصولات ساخته شده به بازارهای خارجی، تغییرات زیادی را در خط تولید و دیگر منابع ایجاد نمی کند. صادرات می تواند به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم باشد.
الف) صادرات مستقیم
فروشندگانی که دسترسی به خریداران بازارهای خارجی دارند، با فعالیتی بیشتر، اقدام به صدور کالا کرده و بدون اینکه از طریق واسطه عمل کرده و هزینه های خود را در این مورد افزایش دهند، کالا را مستقیماً به بازارهای خارجی می رسانند. این گونه عملیات گرچه مستلزم سرمایه گذاری و ریسک بیشتر است، اما بازگشت سرمایه و سود افزون تری را در پی دارد.
ب) صادرات غیرمستقیم
مؤسساتی که در آغاز راه هستند و فعالیت های خود را بتازگی شروع کرده اند، غالباً از این طریق وارد عمل می شوند، زیرا اولاً نیازمند سرمایه گذاری کمتر بوده و ثانیاً مجبور نیستند فعالیت ها و خدمات فروش خود را افزایش داده و ریسک بیشتری را بپذیرند. این گونه شرکت ها؛ کالای خود را از طریق واسطه­های داخلی وخارجی در بازارهای بین المللی به فروش می­رسانند(شفیعیان، ۱۳۹۰: ۲).
۱-۸ محدودیت های تحقیق
انجام هر نوع تحقیق کاربردی به دلیل وجود متغیرهای خارجی و داخلی تأثیرگذار، محدودیتی را برای محقق ایجاد می‌کند که غیرقابل کنترل می‌باشند، لذا اثرات این متغیرهای خارجی می‌تواند در نتیجه‌گیری تأثیر قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. در این تحقیق محدودیت‌ها می‌توانند به شرح ذیل خلاصه شوند:
۱-۸-۱ محدودیت ذاتی پرسشنامه
در این پژوهش برای سنجش متغیرهای تحقیق از پرسشنامه استفاده شده است. گرچه این پرسشنامه از نظر روایی مورد بررسی قرار گرفته است ولی در مجموع با توجه به اینکه سؤالات پرسشنامه به صورت نگرش سنجی می‌باشد می تواند در فرایند کمی سازی مورد تفسیر و تغییر قرار گیرد ، لذا امکان کنترل تمامی این متغیرها میسر نیست و به همین جهت تحقیق با محدودیت حاصل از شرایط اجرای تحقیق همراه است. باتوجه به اینکه تفسیر نتایج با در نظر گرفتن وضعیت موجود و اثر متغیرهای ناخواسته باید صورت گیرد پس در تفسیر نتایج به دلیل محدودیت‌های ذکر شده باید احتیاط لازم را به عمل آورد.
با توجه به موارد گفته شده بهتر است این محدودیت­ها را به صورت موردی و جامع در ادامه­ این فصل اضافه کنیم:
۱-۸-۲ محدودیت ها
۱- مسافت­های طولانی یا به عبارتی دیگر وقت گیر بودن تکمیل کردن پرسشنامه ­ها
۲- وجود پرسشنامه های که با دقت کافی پرنشده بودند و به اصطلاح داده ­های گمشده داشتند.
۳- عدم همکاری مدیران عامل شرکت­ها برای تکمیل پرسشنامه ­ها
۴- عدم وجود زمان کافی برای بررسی موسسات و سازمان­های بیشتر
۱-۹ مدل تحقیق
چارچوب نظریه تحقیق مطابق شکل (۱-۱) به بررسی تاثیر عدم اطمینان بر استراتژی آمیخته بازاریابی صادرات است.
H3a
H3b
H3c
H3d

محرکهای صادراتی

۸۰۱/۰

مشکلات صادراتی

۸۱۰/۰

مزیتهای رقابتی

۷۲۲/۰

تعهد صادراتی

۵۹۸/۰

محصول

۵۷۸/۰

قیمت

۷۴۲/۰

کانال

۷۲۶/۰

تبلیغات

۶۵۶/۰

عملکرد صادراتی

۹۲۶/۰

کل مقیاس

۸۷۷/۰

با توجه به نتایج حاصل از محاسبه پایایی آزمون مقادیر پایایی بدست آمده برای کل مقیاس و خرده مقیاس ها بیانگر پایایی مناسب ابزار می باشند.

۳-۴-۲.روایی ابزار اندازه گیری
مفهوم اعتبار یا روائی به این سؤال پاسخ میدهد که ابزار اندازه گیری تا چه حدی خصیصه مورد نظر را میسنجد.(سرمد، بازرگان،حجازی ،۱۳۸۴، ۱۷۰) روایی^[۱۰۲] یا اعتبار یک پرسشنامه به شکلهای گوناگون میتواند مورد ارزیابی قرار گیرد. این عمل به نوع آزمون و کاربرد آن بستگی دارد. آزمونی معتبر است که بتواند خصیصه مورد نظر را اندازه بگیرد نه خصیصه دیگر را.(هومن،۱۳۷۳، ۲۲۹) جهت سنجش روایی ابزار از روش های مختلفی از قبیل :
۱- روایی محتوا
۲- روایی توافق متخصصان
۳- روایی سازه
۴- تحلیل عاملی (اکتشافی و تاییدی) استفاده می گردد(سرمد، بازرگان،حجازی ،۱۳۸۴، ۱۷۳)
در تحقیق حاضر جهت سنجش روایی ابزار از روش تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد .
۳-۴-۲-۱.تحلیل عاملی تاییدی
تحلیل عاملی تاییدی در واقع بسط تحلیل عاملی معمولی است با این تفاوت که در آن فرضیه های معینی درباره ساختار بارهای عاملی و همبستگی های متقابل بین متغیر ها مورد آزمون قرار می گیرد، این تحلیل اساسا” یک روش آزمون فرضیه است و این مطلب را که آیا نشانگر هایی که برای معرفی سازه یا متغیرهای مکنون در نظر گرفته شده اند واقعا” معرف آنها هستند یا نه ، را می آزماید و همچنین مشخص می نماید که نشانگر های انتخابی با چه دقتی معرف یا برازنده متغیر مکنون هستند.(هومن،۱۳۸۴، ۱۸-۱۷)
از انجا که تحلیل عاملی تاییدی در قالب یک مدل اندازه گیری مورد تحلیل قرار می گیرد، و در نتایج آن برازش و اعتبار مدل مورد بحث و بررسی قرار می گیرد، لذا در ادامه به معرفی شاخص های برازش مدل اشاره خواهیم کرد.
۳-۴-۲-۲.برازش مدل اندازه گیری
هومن بیان می کند که در لیزرل برای مدل های تحلیل شده چندین شاخص جهت برازندگی مدل ارائه می گردد که مهمترین شاخص ها ، عبارتند از

ابداعات در تکنولوژی میانی در هر سطحی از توسعه امکان پذیر است که مدیران شرکت های داخلی و سرمایه گذاران خارجی می توانند آن را انجام دهند. توسعه و انتشار تکنولوژی مناسب به وسیله انتقال روش های مدیریتی بهبود می یابد و مداخله های راهبردی در زنجیره عرضه کیفیت محصولات طراحی شده داخلی، افزایش تقاضا و رقابت را تضمین می کند.
بنابراین عامل اصلی در فرایند انتقال تکنولوژی در مسیر اول شرکت های خریدار اعم از کوچک یا متوسط هستند. در این باره مهمترین عوامل مورد نیاز در انتقال تکنولوژی عبارتند از:

-ایجاد انگیزه
-تشخیص وضعیت فعلی و فرصت ها به وسیله تعیین تکنولوژی های مناسب از سوی مدیران بنگاه
-توسعه ظرفیت جذب
-مدیریت فرایند انتقال
-سرمایه گذاری
نقش بنگاه ها در این رویکرد فراهم کردن آموزش های لازم برای سرمایه گذاری و دسترسی به اطلاعات درباره فرصت های تکنولوژیکی است. این امر پتانسیل انتقال تکنولوژی در سطوح پایین توسعه صنعتی را مشخص می کند و موقعیتی برای توجه بیشتر به توسعه ابداعات فراهم می سازد که خود تقویت قابلیت ها در توسعه و تولید را می طلبد. (یونیدو در اشتریان و دیگران ،۱۳۸۵ ، صفحه ۱۶)
مسیر دو :
انتقال تکنولوژی در مسیر دوم ویژگی اقتصاد جهانی در سی سال اخیر است و به طور عام در مورد کشور های در حال توسعه و صنعتی شده مشترک است. شرکت های تاسیس شده در این برهه زمانی در رده شرکت هایی هستند که به انعقاد قرارداد های فرعی روی تولید کالا های آماده یا اجزای کالا های مصرفی سبک پرداخته اند. معمولا سرمایه گذاران صنعتی موفق، مسیر دوم را به عنوان راهبرد توسعه خود به کار برده اند. در این مسیر تولید کنندگان در یک کشور باید شرایط جذب سرمایه گذاری های تکنولوژی از طریق قرارداد های مقاطعه کاری را داشته باشند. اگر کشور ها بتوانند از طریق سیاست های محیطی مطلوب هزینه نیروی کار را کاهش دهند برای سرمایه گذاران خارجی که به دنبال کاهش پایه هزینه تولید هستند جذاب جلوه خواهد کرد. معمولا بنگاه ها به دنبال قرار داد هایی هستند که در آن طرف قرارداد به طور کامل قادر به انجام شرایط قرارداد باشد. معمولا تولید کنندگان در اولین قرارداد خود ممکن است با نقصان توانایی تکنیکی و مدیریت در تولید حجم و کیفیت مورد توافق مواجه شوند. در این مقطع نیاز فوری به کسب قابلیت تطبیق سریع با محیط احساس می شود.
در مسیر دوم هدف منعقد کنندگان قرارداد علاوه بر تحصیل قابلیت تکنولوژیکی، شامل افزایش فروش می شود، به خصوص صادرات و منافعی که از پیوستن به زنجیره عرضه یک بنگاه خارجی در بازار خارج بدست می آید. هرچند ورود به بازار های صادرات برای بنگاه های کشورهای در حال توسعه به دلیل کمبود آشنایی با بازار ها و محصولات برتر و مرجح در آنها، کمبود قابلیت های تکنولوژیکی و مدیریتی برای توسعه و تولید کیفیت ویژه و نیز کمبود برخورداری از جایگاه ویژه در بازار ها دشوار است.
در این مسیر انتقال می تواند در خلال بدس آوردن تجهیزات و امکانات یا دریافت رموز از مشتری یا به واسطه وجود موج عرضه کنندگان خارجی به مصرف کنندگان قرارداد های فرعی صورت گیرد. بعضی مواقع مشتری حتی در فرایند سرمایه گذاری نیز مشارکت فعال دارد، مانند هنگامی که برای یاری بنگاه منعقد کننده قرارداد برای توسعه قابلیت های مورد نیاز آن به عرضه تجهیزات، ابزار آلات و آموزش می پردازد. البته سطح تکنولوژی به دست آمده به عنوان قسمتی از ساز و کار قرارداد های فرعی به خصوص برای تازه واردان به این قرارداد ها نسبت به مقیاس جهانی به نسبت کم خواهد بود. لذا ضروری است منعقدان قرارداد از نیاز خود به بالا بردن سطح قابلیت ها برای رسیدن به استاندارد های کیفیت و هزینه آگاه باشند.
از آنجا که معمولا هدف بنگاه های خارجی در ابداع و جستجوی منابع در کشور های در حال توسعه کاهش هزینه های تولید است، احتمالا به کشور هایی می روند که یا آشنا باشند یا بنگاه های دیگری در همان صنعت در آنجا فعال باشند. این امر مانعی برای کشور هایی است که تازه وارد قرارداد می شوند.
مانع مهم دیگر در انعقاد قرار داد، سیاست های اقتصادی کشور میزبان است. اگر این سیاست ها در مسیر ارز غیر رقابتی و تعادل تجارت تراز بازرگانی باشد هزینه های بسیاری را به وارد کردن داده و صادر کردن ستاده ها تحمیل می کند که منافع سرمایه گذار خارجی را به خطر می اندازد.
نکته پایانی در به کار گیری مسیر دوم توجه به تغییر محیط تجاری است. در این باره استدلال شده است که اگر محیط تجاری تغییر کند عمر دستاورد های مسیر دوم به دلیل خروج سریع مصرف کنندگان ممکن است بسیار کوتاه باشد. در اینجا نکته مهم و قابل توجه برای سیاست گذاران این است که اطمینان حاصل کنند بعد از ایجاد سیاست، همچنان کشور برای سرمایه گذاری در چشم کشور های دیگر جذاب باقی بماند. افزایش هزینه های دستمزد و درآمد ها ممکن است به فسخ پیمانکاری منجر شود. (یونیدو در اشتریان و دیگران ،۱۳۸۵ ، صفحه ۱۷)
مسیر سه:
این مسیر نیز شامل قرارداد های فرعی البته برای بنگاه های خارجی یا پیوستن به شرکت های خارجی در معاملات، تولید و تشکیل انجمن در کشور میزبان می شود. در مسیر سوم بیش از مسیر دوم روی اجزای کالا ها تمرکز می شود. در اینجا نیاز است که شرایط اقتصادی بنگاه ها به سمت تولید محلی به جای واردات سوق داده شود. همانند مسیر دوم سطح تکنولوژی انتقالی به خصوص برای تازه واردان به حیطه قرارداد های فرعی، در مقیاس جهانی پایین است. تفاوت آن با مسیر دوم این است که عرضه کننده به یک مشتری واحد وابسته نیست، برای مثال در بخش الکترونیکی، زنجیره عرضه به طور معمول برای مشتریان متفاوتی تولید می کند.
هدف از اتخاذ این مسیر در وارد شدن به حیطه قرارداد های فرعی این است که علاوه بر بالابردن قابلیت های تکنولوژیکی افزایش فروش و منافع حاصل از پیوستن به زنجیره عرضه بنگاه های خارجی، و یا از چشم انداز دیگر منافع حاصل از ارتباط مداوم تجاری با مشتری، قابلیت های تکنولوژیکی برای کسب فرصت های جدید نیز فراهم شود. منافع حاصل شده برای مشتری و همچنین عرضه کننده تکنولوژی، اگر خود مشتری نباشد این است که می تواند روی زنجیره عرضه تجهیزات سرمایه ای و مواد با کمترین هزینه ممکن و بیشترین سود و صرفه متمرکز شود.
بعضی از موانع موجود در اینجا شبیه موانع در قرارداد های فرعی صادرات محور است. سیاست های اقتصادی دولت باید مساعد باشد. تاکید بیشتر نه روی ارزش صادرات بلکه بر افزایش جذابیت بازار های داخلی است. عاملان قرارداد های فرعی باید از استاندارد های فنی که به وسیله مشتریان خارجی به کار برده می شود، آگاهی دقیق داشته باشند. همچنین فراگرفتن تکنولوژی های مدیریتی مکمل مانند حساس بودن نسبت به زمان در اختیار، مدیریت کیفیت کل و برنامه ریزی برای منابع سرمایه گذاری با هدف قادر ساختن مشتری در مدیریت موثر زنجیره عرضه، نیازی اساسی است. یکی از عواملی که می تواند شرکت خارجی را به داخل بکشاند، اطمینان از توانایی در شکل دادن زنجیره عرضه محلی است.
در هر دو مسیر دوم و سوم ارتباط با بنگاه های خارجی احتمالا در صورتی ادامه خواهد داشت که تکنولوژی های پیشرفته بیشتری منتقل شود. قابلیت های بدست آمده در خلال انعقاد قرارداد های مقاطعه کاری قابل انتقال است و می تواند در ارتقای سطح روابط با دیگر مشتریان یا در فرایند تولید محصولات داخلی به کار گرفته شود. توسعه بیشتر قابلیت ها به تمهیدات ملی از قبیل تاسیس موسسات تحقیقاتی در بخش های انتخابی، حمایت گروه ها و شبکه ای از تغییرات و ابداعات نیاز دارد. (یونیدو در اشتریان و دیگران ،۱۳۸۵ ، صفحه ۱۹ و ۲۰)
بهبود قابلیت های تکنولوژیک به مثابه رکن اصلی در انتقال نوآورانه تکنولوژی نه تنها مستلزم توجه به هر دو بعد دانش آشکار و ضمنی در فرایند انتقال است بلکه بر اهمیت دانش ضمنی در آن تاکید دارد. این امر در دسته بندی یونیدو از پیشرفت قابلیت های تکنولوژیک ملاحضه می شود:
الف- دانش و مهارت های مورد نیاز برای فرایند تولید که تجربه کاری و یادگیری ضمن عمل نقش مهمی در آن ایفا می کنند.
ب- دانش و مهارت های مورد نیاز برای سررمایه گذاری که شامل تاسیس امکانات تولیدی جدید و بسط یا مدرنیزه کردن تسهیلات موجود می شود.
ج- مهندسی انطباقی و انطباقات سازمانی مورد نیاز برای بهبود تدریجی و مستمر طراحی تولید، مشخصه های عملکرد و تکنولوژی فرایند.
د- دانش مورد نیاز برای نوآوری محصول و فرایند و خلق تکنولوژی جدید در برخی صنایع تولیدی و بهبود قابلیت های تکنولوژیک طی فرایند یادگیری محقق می شود. (یونیدو در اشتریان و دیگران ،۱۳۸۵ ، صفحه ۲۵)
توسعه قابلیت های تکنولوژیک فرایندی تجمعی و زمان بر است و مستلزم محیط نهادی مساعد، دسترسی به منابع مالی کافی، نیروی کار ماهر و متخصص، قابلیت های فنی و مدیریتی و پشتیبانی عرضه کننده است. محیط نهادی مساعد، امکان شکل گیری تعامل با ثبات و مستمر با عرضه کنندگان و مشتریان برای یادگیری متقابل را میسر می کند. دسترسی به منابع مالی کافی در کنار محیط نهادی مناسب، عرضه کننده را به ارائه خدمات پشتیبانی ترغیب می کند. نیروی کار ماهر و متخصص و قابلیت های فنی و مدیریتی گیرنده، ظرفیت جذب آن را افزایش می دهد و بر امکان دریافت لایه های عمیق تر تکنولوژی می افزاید. تنها در شرایطی است که زمینه مناسب برای انتقال دانش ضمنی- به مثابه رکن اصلی نوآوری – به منظور تحقق انتقال نوآورانه تکنولوژی فراهم می شود که خود پی ریزی راهبرد کلان و بلند مدت را می طلبد.
انتقال نوآورانه تکنولوژی معمولا با گرایش تجاری انجام می شود. کسب منافع که محور مدل تجاری انتقال تکنولوژی را در مقابل مدل سیاسی آن تشکیل می دهد، نیل به مزیت دراز مدت را در نظر می گیرد، بنابراین بهبود قابلیت های تکنولوژیک را مد نظر قرار می دهد. در اینجا مهات های مدیریتی که در بصیرت، شهود و تجربه منعکس می شود اهمیت می یابند. مدل انتقال نوآورانه یونیدو بر افزایش توانایی نوآوری تکیه دارد که آن را از طریق بهبود قابلیت های تکنولوژیک تعقیب می کند. نیل به توانایی نوآوری در گرو انتقال دانش ضمنی است بنابراین برای انتقال نوآورانه تکنولوژی بر اهمیت دانش ضمنی تاکید می شود. (یونیدو ، ۲۰۰۲)

2. 2. ۸. مکانیزم های انتقال

درباره انتقال دانش ضمنی یک تکنولوژی دو دیدگاه وجود دارد: دیدگاه اول بر مبنای نظر پولانی معتقد است دانش ضمنی را فقط به صورت ضمنی می توان آموخت. بر این اساس هیچ روش مشخصی برای انتقال عینی و رسمی دانش ضمنی وجود ندارد، بنابراین این دیدگاه بر اهمیت تعامل، ارتباطات اجتماعی و روابط نزدیک برای انتقال دانش ضمنی تاکید می کند، دیدگاه دوم بر مبنای آراء نوناکا و تاکوچی، انتقال کارآمد دانش ضمنی را منوط به تبدیل آن به دانش آشکار می داند. بر این اساس دانش ضمنی قابلیت تبدیل به دانش آشکار را دارد که این امر با فرایند بیرونی سازی محقق می شود. دو رویکرد فوق، که به آنها مکانیزم تعاملی و مکانیزم تبدیلی در انتقال دانش ضمنی می گویند، اساس بحث انتقال دانش ضمنی را تشکیل می دهند. (میبدی ، ۱۳۸۹)

2. 2. ۸. ۱. مکانیزم تعاملی

سنکر با ناکارآمد دانستن کدگذاری دانش ضمنی بر یادگیری آن از طریق تجارب عملی، تعاملات شخصی و شبکه های اجتماعی با خبرگانی که تجربه و دانش آن را دارند تاکید می کند. وی این فرایند را فوت وفن یا یادگیری از طریق انجام یک عمل می نامد. رودیجر نیز شناسایی دانش ضمنی را منوط به برقراری ارتباط افراد با سازمان های خارجی یا درون سازمان می داند. (فتحیان، بیگ، قوامی فر، ۱۳۸۴)
مکانیزم تعاملی بر محور روابط نزدیک میان دو طرف استوار است. بر مبنای آرای گرناوتر چهار مولفه روابط نزدیک میان شرکت ها عبارتند از: ۱- تعامل و ارتباط مکرر و مطلوب ۲- اعتماد متقابل یا صمیمیت ۳- تعهد ۴- پیشینه طولانی روابط
دانش ضمنی ماهیت پیچیده و نامشهودی دارد بنابراین انتقال آن به آسانی و یکباره انجام نمی شود. روابط نزدیک در خلال تعامل و ارتباط مستمر به دو طرف کمک می کند تا به مبادله رسمی و غیر رسمی اطلاعات بپردازند. روابط نزدیک ترویج ارتباطات عمیق و تسهیل مبادله اطلاعات جزئی میان دو طرف را به همراه دارد. علاوه بر آن به افراد فرصت بیشتری می دهد تا از طریق تماس های رو در رو و فیزیکی در احساسات، انگیزه ها، تجارب جمعی و الگو های ذهنی یکدیگر سهیم شوند. دانش از طریق گفت و شنود های مکرر میان اعضای دو شرکت، به مفاهیم و اصلاحات مشترک برای آنها تبدیل می شود. بنابراین گیرنده امکان بیشتری برای کسب دانش ضمنی می یابد. روابط نزدیک به گیرنده فرصت دستیابی به عمق فرایند عملیات عرضه کننده را می دهد، بنابراین آنها می توانند از برنامه ها، الگو ها یا فرهنگ سازمانی عرضه کننده پیروی کنند. (اشتریان، میبدی، ۱۳۸۹، صفحه ۲۶)
تکمیل انتقال دانش ضمنی به همکاری شرکت منبع در مرتبه های بعدی نیاز دارد. این امر ضرورت تعامل مستمر و طولانی را در انتقال دانش باز می نمایاند. تعامل مداوم، امکان بازبینی را برای بهبود انتقال دانش ضمنی فراهم می آورد. شرکت منبع با دریافت بازخورد از شرکت گیرنده می توتند دستور العمل های جزئی بیشتری درباره ماهیت دانش و تسهیل درک آن در اختیار گیرنده بگذارد. نکته مهم آن است که مبادله اطلاعات باید صریح و دقیق باشد تا شرکت منبع با آگاهی کامل از مشکلات، پیشنهاد هایی متناسب با آن مطرح کند. اگر شرکت منبع بازخورد لازم را دریافت نکند، راهکار پیشنهادی آن مناسب نخواهد بود و احتمال نمی رود که انتقال دانش ضمنی موفقیت آمیز باشد.(ژائو در اشتریان، ۲۰۰۲)
روابط نزدیک به کیفیت اطلاعات مورد مبادله و مطلوبیت حفظ رابطه و ارزشی که دو طرف برای یکدیگر قائلند بستگی دارد. زمانی که دانش به اشتراک گذاشته شده به هنگام، دقیق و مفید باشد، دو طرف تمایل بیشتری به حفظ رابطه نشان می دهند. پیشینه طولانی روابط گویای کیفیت بسیار اطلاعات مبادله شده و رضایت دو طرف از رابطه و اهمیتی است که آنها برای حفظ و تداوم آن قائل هستند. ضرورت حفظ ارتباط و جلوگیری از خدشه دار شدن حسن رابطه و اعتبار شکل گرفته، دو طرف را به یکدیگر متعهد می کند. تعهد، مسئولیت پذیری بیشتر را به دنبال دارد و به حمایت و همکاری گسترده تر می انجامد. به این ترتیب احتمال بیشتری وجود دارد که بر دشواری های انتقال دانش ضمنی غلبه و حجم وسیع تری از آن به گیرنده منتقل شود. (میبدی، ۱۳۸۹)
عنصر بنیادین، روابط نزدیک و اعتماد متقابل است. اعتماد اساس مبادله دانش ضمنی را تشکیل می دهد. روبرتس اهمیت اعتماد را ناشی از قرارداد ناپذیری دانش ضمنی می داند و بر نقش آن در کاهش ریسک و عدم قطعیت نهفته در انتقال دانش ضمنی تاکید می کند. به وجود آمدن اعتماد در بستری از صمیمیت و ارتباطات شخصی شکل می گیرد که تبادل غیر رسمی دانش را تسهیل می کند و امکان اشتراک گذاری اطلاعات جزئی و راهبردی را افزایش می دهد. ایجاد چنین بستری مستلزم وجود دیدگاه ها و اهداف مشترک، سازگاری فرهنگی و همگونی اجتماعی است. این امر فضای مساعد برای تبادل آراء را فراهم می کند و به درک متقابل دو طرف از یکدیگر می افزاید. چنین فضایی به شفافیت رابطه میان عرضه کننده . گیرنده دانش ضمنی کمک می کند. هنگامی که دو طرف به روشنی بدانند که هر کدام چه هدفی دارند و چه می خواهند به دست آورند، دانش ضمنی به گونه موثرتری منتقل می شود. تاکید روبرتس بر صمیمیت، ارتباطات شخصی و اعتماد هر چند مفید است، ممکن است دانش ضمنی را از حالت روشمندی که می تواند داشته باشد دور کند. دانش ضمنی به هر حال ماهیتی دانشی و بنابراین روشمند دارد. تجربه و مهارت ماهیتی روش دارند لذا ظرفیت مستند سازی روشی و قابلیت تدوین پیدا می کنند و می توانند حتی قرارداد پذیر باشند، در غیر این صورت دانش ضمنی آنقدر کلی و مبهم می شود که قابل اطلاق بر هیچ چیز نیست و در عین حال همه چیز می تواند در حیطه آن باشد. بنابراین هرگونه تعریفی که از ماهیت دانش ضمنی ارائه شود، نباید جنبه روشی آن را نادیده بگیرد. این جنبه روشی، جوهره آن چیزی است که انتقال پذیری را ممکن می سازد. در این راستا لی با اشاره به لزوم انتقال دانش ضمنی از طریق کارآموزی، دانش ضمنی را مختص زمینه فرهنگی و سازمانی آن می داند. وی انتقال دانش ضمنی را هنگامی موفق ارزیابی می کند که میان شرکت هایی با بافت فرهنگی مشابه صورت گیرد.(ژائو در اشتریان، ۲۰۰۲)
همگونی فرهنگی و اجتماعی بر میزان تعبیه سازی دانش ضمنی تاثیر می گذارد. تعبیه سازی، تاثیر رفتار اقتصادی از اجزا و کلیت روابط اجتماعی را منعکس می کند. این فرایندی جاری است که به وسیله روابط میان اجزای مختلف شکل داده می شود. جوهره تعبیه سازی در تاکید بر نقش روابط اجتماعی و ساختار این روابط، در ایجاد اعتماد است. علاوه بر بافت فرهنگی – اجتماعی سایر عوامل موثر بر اعتماد سازی و متعاقب آن بهبود انتقال دانش ضمنی، عبارتند از تمهیدات همه جانبه، التزام اولیه و اهداف ضمنی. (اشتریان، میبدی،۱۳۸۹، صفحه ۲۸)
تمهیدات همه جانبه
تمهیدات همه جانبه فرایندی است که ضمن آن بنگاه گیرنده پیش از تعهد بلند مدت، به ارزیابی موانع و امکانات موجود می پردازد. در این مرحله شرکای بالقوه اطلاعات محرمانه را مبادله می کنند، به ارزیابی اتکا پذیری و کفایت یکدیگر می پردازند و درباره مدت شراکت مذاکره می کنند. کار ویژه تمهیدات همه جانبه، گردآوری اطلاعات برای کاهش ریسک و عدم قطعیت مبادله دانش ضمنی است. ماهیت فرایند تمهیدات همه جانبه می تواند به لحاظ رسمیت، مشارکت(یعنی چه کسی مشارکت می کند) ، مدت، وسعت و روش ارائه اطلاعات آن به تیم پروژه نهایی میان شرکت ها متفاوت باشد. علاوه بر قابلیت فنی، جنبه مهم فرایند تمهیدات همه جانبه توجه به سازگاری فرهنگی و راهبردی است که در انتقال دانش ضمنی اساسی است. وجه فرهنگی تمهیدات همه جانبه، بخصوص در ارزیابی اتکا پذیری و تبادل اطلاعات محرمانه اهمیت می یابد. تمهیدات همه جانبه قوی و خوب تعریف شده به گسترش اعتماد میان دو طرف کمک می کند. هرچه فرایند تمهیدات همه جانبه کامل تر باشد، انتقال دانش ضمنی افزایش خواهد یافت. (اشتریان، میبدی،۱۳۸۹، صفحه ۲۹)
التزام اولیه
التزام اولیه، احتمال شکل گیری روابط طولانی مدت و ایجاد اعتماد میان دوطرف را افزایش می دهد. التزام اولیه به معنای ایجاد رابطه از زودترین زمان ممکن در چرخه عمر دانش است. چرخه عمردانش شامل چهار مرحله خلق، آماده سازی، انتشار و کالاسازی می شود. در این چرخه با صعود به مراحل بالاتر از میزان دانش ضمنی انتقال کاسته می شود و ماهیت ضمنی دانش به شکل آشکارتر آن تغییر می یابد. انتقال دانش ضمنی در مراحل خلق و آماده سازی برجسته تر است. در مرحله انتشار، دانش کدگذاری و عمومی می شود. در مرحله کالاسازی، دانش ضمنی دیگر اهمیت خود را از دست می دهد چون محصول/ دانش به آسانی تقلید می شود. التزام اولیه موجب تشویق دو سازمان به کار با هم به مثابه یک گروه در طی مراحل اولیه چرخه توسعه محصول می شود که مبادله دانش ضمنی بیشترین اهمیت را دارد. التزام اولیه به گیرنده امکان می دهد تا از ابتدا در جریان لایه های عمیق دانش قرار گیرد و آن را به طور ملموس و تجربی فرا گیرد. این امر زمینه مساعدی برای مناسبات صمیمی و غیر رسمی فراهم و به گسترش روابط اعتماد آمیز و تداوم ارتباط کمک می کند. کارآمدی التزام اولیه، در انتقال دانش ضمنی به طور تجربی اثبات شده است. (روزنبرگ در اشتریان، ۲۰۰۶)
اهداف ضمنی
منظور از اهداف ضمنی، نوع برداشت دو طرف از دستیابی به اهداف انتقال دانش ضمنی است که بر اعتماد و انتقال دانش ضمنی تاثیر مثبتی دارد. بر این مبنا میان برداشت دو طرف از میزان موفقیت پروژه و دستیابی به اهداف انتقال دانش ضمنی از یک سو و سطح اعتماد میان آنها از سوی دیگر رابطه ای قوی وجود دارد.
اعتماد، بنیان اصلی مکانیزم تعاملی را تشکیل می دهد. اعتماد باید در همه جا مشهود باشد، احساس شود و از بالا جریان یابد. مدیران ارشد، ارزش ها و هنجار ها را تعیین می کنند. اگر مدیران بالا قابل اعتماد باشند، حس اعتماد نه تنها به سایر بخش ها نفوذ می کند بلکه از قوام بیشتری نیز برخوردار است. بنابراین اعتماد سازی وظیفه ای مدیریتی استو بایستی تمهیداتی از بالا برای آن اندیشیده شود. معیار های اندازه گیری اعتماد می توانند به مثابه راهنمایی برای مدیران عمل کنند. این معیار ها عبارتند از: صداقت در اشتراک اطلاعات، توانایی تیم پروژه در عمل به مانند یک تیم به جای دو تیم از بنگاه های مختلف (سطح یکپارچگی)، میزان اعتماد متقابل، اهداف پروژه مشترک و اشتراک دیدگاه یکسان درباره چگونگی اجرای اهداف. (دانپورت و پروشاک، ۱۳۷۹)

2. 2. ۸. ۲. مکانیزم تبدیلی

از دیدگاه نوناکا و تاکوچی، برای انتقال دانش ضمنی و تسهیل بهره وری از آن، باید آن را به کلمات و اعداد تبدیل کرد تا همه افراد بتوانند به راحتی آن را درک کنند و به کار گیرند. از نظر آنان تا زمانی که دانش ضمنی به دانش آشکار تبدیل نشود بهره گیری از اطلاعات و نگرش های صرفا شخصی از ارزش چندانی نخواهد داشت. آنها سه ویژگی درباره نحوه تبدیل دانش ضمنی به دانش آشکار بر می شمرند:
اول، بیان مطالب ضمنی از طریق زبان مجازی و علائم نمادین (استعاره و قیاس). دوم، ضرورت انتقال دانش شخصی فرد به افراد دیگر. سوم، تجلی دانش ضمنی در خلال ابهام زدایی و تکرار مکررات (نسخه برداری های مکرر). (نوناکا و تاکوچی، ۱۳۸۵)

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر
دانشکده تحصیلات تکمیلی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

مدیریت آموزشی
عنوان :
بررسی رابطه تعهد شغلی با میزان خلاقیت مدیران مدارس متوسطه بوشهر
استاد راهنما:
دکتر محمد بهروزی
استاد مشاور:
دکتر خدانظر فرخ نژاد
توسط:
وهاب قائدی
تیرماه ۱۳۸۸

تقدیم به آموزگار علم و هنر، پدرم
به معلم عشق و ایمان، مادرم
به برادر و خواهرعزیزم
سپاسگزاری
در اینجا برخود لازم می دانم که از کلیه افرادی که به نحوی مرا در انجام این پایان نامه یاری رساندند تشکر و قدردانی نمایم. به خصوص استاد راهنمای گرامی، جناب آقای دکتر محمد بهروزی که با کمک های بیدریغ و مشفقانه خود مرا در انجام این پایان نامه همراهی کردند ، همچنین استاد گرامی ام جناب آقای دکتر فرخ نژاد که در طول انجام این پایان نامه همراه و راهنمای من بوده‎اند.
چکیده
سازمان آموزش و پرورش به منظور تحقق اهداف والای خود یعنی تعلیم و تربیت انسان ها مستلزم برخورداری از مدیران خلاق و متعهد است. مدیران متعهد با داشتن التزام عملی و احساس مسئولیت با به کار گرفتن و پرورش خلاقیت وظایف خود را به بهترین نحو ممکن انجام داده و موجب افزایش کارایی ،اثربخشی و بهره وری نظام آموزشی و شکوفایی استعدادهای خلاق دانش آموزان می شوند. تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه تعهد شغلی با میزان خلاقیت مدیران مدارس متوسطه بوشهر در سال تحصیلی ۸۷/۸۸ انجام شد.جامعه ی آماری مشتمل بر ۴۶ نفر از مدیران مدارس متوسطه بوشهر در سال ۸۸-۸۷ که به علت جامعه ی آماری کوچک ،نمونه گیری صورت نگرفت. روش پژوهش ، توصیفی – همبستگی بوده و به منظور تعیین روابط بین متغیرها از پرسشنامه های استاندارد لوداهل و کیجنر و رندسیپ استفاده گردید.میزان تعهد شغلی مدیران را با ابزاری که توسط لوداهل و کیجنر ابداع گردیده و از نوع لیکرت با چهار طیف و ۲۰ گویه بود ،مورد اندازه گیری قرار گرفت.
همچنین میزان خلاقیت مدیران را با ابزاری که توسط رندسیپ ابداع گردیده و از نوع لیکرت با ۵ طیف و ۵۰ گویه بود، اندازه گیری شد.آن گاه رابطه میان تعهد شغلی و خلاقیت مدیران مورد سنجش قرار گرفت که در سطح ۰۱/ معنی دار بود.
همچنین در مورد تأثیر متغیرهای دموگرافیک تأیید شد که چهار متغیر جنسیت ، سن ، تحصیلات و سابقه مدیریتی در رابطه تعهد شغلی و میزان خلاقیت مدیران آموزشی ،مؤثرند.
تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام پذیرفت. نتایج اصلی پژوهش نشان داد که : ۱)بین تعهد شغلی و میزان خلاقیت مدیران مدارس متوسطه در سطح ۰۱/ رابطه معنادار و مثبت وجود دارد. ۲)بین وابستگی حرفه ای مدیران مدارس و میزان خلاقیت آن ها در محیط کار در سطح ۰۱/ رابطه معنادار و مثبت وجود دارد. ۳) بین پایبندی به ارزش های کار و میزان خلاقیت مدیران مدارس در سطح ۰۱/ رابطه معنی دار و مثبت وجود دارد. ۴)بین مزایای دریافتی مناسب و خلاقیت مدیران در محیط کار رابطه معنی داری وجود ندارد. ۵)بین سطح تحصیلات مدیران مدارس و خلاقیت مدیران در محیط کار رابطه معنی داری وجود ندارد. ۶) بین سابقه مدیریت و خلاقیت رابطه معنی داری وجود ندارد.
۷)بین تعهد شغلی و خلاقیت مدیران براساس جنسیت، برای آزمودنی های زن رابطه در سطح ۰۵/ معنی دار بود . و برای آزمودنی های مرد رابطه در سطح ۰۱/ معنی دار بود .
۸)بین تعهد شغلی و خلاقیت مدیران براساس سن ، برای مدیران کمتر از ۴۰ سال رابطه معنی داری در سطح ۰۱/ وجود دارد و برای مدیران ۴۰ سال و بالاتر رابطه معنی داری در سطح ۰۵/ وجود دارد.
فصل اول
طرح تحقیق

مقدمه
در رأس همه ی مدیریت ها مدیریت خداوند متعال است.اگر کتاب خدا قرآن کریم را یک بار از ابتدا تا انتها از بعد برخورد مدیریتی خدا و خلقت مورد مطالعه و دقت قرار دهید خواهید دید که آفریدگار جهان به بهترین وجه حدود ۲۵۰ بار از آفرینش ، خلق و آفریدن در هستی سخن گفته و هر پرتو هستی برگ زرین خلق و زایش جدید را در بطن خود به همراه دارد.(رحیمی ،۱۳۸۰)
همه سازمان ها نیز برای بقا ،نیازمند اندیشه های نو و نظرات بدیع و تازه اند. افکار ونظرات جدید همچون روحی در کالبد سازمان، دمیده می شود و آن را از نیستی و فنا نجات می دهد. در عصر ما برای بقا و پیشرفت و حتی حفظ وضع موجود باید جریان نوجویی و نوآوری را در سازمان تداوم بخشید تا از رکود و نابودی آن جلوگیری شود.(آقایی فیشانی ،۱۳۷۷)
برای آنکه بتوان در دنیای متلاطم و متغیر امروزه به حیات ادامه داد،باید به نوآوری و خلاقیت روی آورد و ضمن شناخت تغییر و تحولات محیط برای رویارویی با آن ها پاسخ های بدیع و تازه تدارک دید و همراه تأثیر پذیری از این تحولات بر آن ها تأثیر نهاد و بدان ها شکل دلخواه دا د .
امروزه جامعه ی ما بیش از هر زمان دیگر به افراد هوشمند و خلاق نیاز دارد.هر قدر جهانی که در آن زندگی می کنیم ،پیچیده تر می شود ،نیاز به شناسایی و پرورش ذهن های خلاق و آفریننده نیز بیشتر و شدیدتر می گردد.به همین دلیل، در شرایط کنونی مسئله ی خلاقیت از مهمترین مسائل در قلمرو روانشناسی آموزشگاهی است. با توجه به این امر ،باید مدیرانی مبتکر وخلاق را برای رده های متفاوت مدیریت بر گزیده، مدیران توانمندی که قادر باشند با اتخاذ تدابیر و شیوه های بایسته ، به ویژه در دستگاه آموزش و پرورش ، زمینه را برای تجلی و بروز استعدادها و خلاقیت های معلمان و دانش آموزان فراهم آورند.
اگر به استناد نظر ((ژان پیاژه)) هدف اصلی آموزش و پرورش را آفرینش و بویژه آفرینش انسان های توانا به انجام دادن کارهای نو ، انسان هایی خلاق و نوآفرین و کاشف بدانیم ، وظیفه و رسالت سازمان های آموزش پرورشی و از جمله مدارس این است که با به کارگماری مدیران متعهد ، مبتکر و نوآور و ارائه طرح های جدید و روش های نو ، زمینه ی بروز این ویژگی های آدمی را در معلمان و دانش آموزان فراهم آورند و فضای متعهدانه مدرسه را به فضای بالنده ،خلاق ،مبتکر ،گرم ،صمیمانه ، اثربخش و لذت بخش تبدیل کنند.(سریداران،۱۳۷۶)
البته این امر مستلزم تدوین طرح ها و برنامه های گوناگونی است که مدیران مدارس باید با اجرای تدریجی آن ها ،تحول ، تحرک و تغییرات جدیدی در واحدهای آموزشی پدید آورند.
به طور کلی ،برنامه ریزی در تمام سطوح مدیریت به ویژه مدیریت مدرسه ،مستلزم داشتن اندیشه ی خلاق ،ارائه ی ابتکارات جدید،ورزیدگی و مهارت در به کار گرفتن منابع و عوامل متعدد است.
۱-۲ بیان مسئله
مفاهیم تعهد شغلی و خلاقیت همواره مورد توجه کلیه دست اندرکاران امور در تمامی سازمان ها بوده است.
یکی از اولین مطالعات مؤثر در زمینه تعهد شغلی ، تحقیقی است که توسط(لوداهل وکیجنر،۱۹۶۵) به منظور اندازه گیری میزان مشارکت شغلی کارکنان روی نمونه ای شامل ۱۳۷ پرستار ، ۷۰ مهندس و ۴۶ دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت انجام گرفت.
نتایج این تحقیق نشان داد که بالاترین میزان مشارکت شغلی مربوط به دانشجویان کارشناسی ارشد و پائین ترین آن مربوط به پرستاران بوده است. و به طور کلی ، میزان مشارکت شغلی این سه گروه بیش از سطح متوسط بوده است.
تعهد شغلی فرد به معنی وظایف مسؤولیت های شغلی و انجام درست و معقول کار است، به گونه ای که حتی اگر ناظری بر کار فرد نظارت نداشته باشد او در انجام امور محوله کوتاهی نکند.(لوداهل و کیجنر،۱۹۶۵)
همچنین به میزانی که شخص ، کار یا عملکردش را موجب سربلندی و کسب اعتبارش بداند تعهد شغلی او افزایش می یابد. ایمان ، احساس تعلق و وفاداری به هدف از ویژگی های تعهد است که با در اختیار گذاشتن انرژی و وفاداری انسان به نظام اجتماعی ، رفاه جامعه و پای بندی به ارزش های معنوی حاکم بر کار مانند انصاف ، هم نوایی را به ارمغان می آورد.
بنابر این شناسایی و تثبیت عوامل مؤثر بر تعهد می تواند به تحقق آرمان های سازمان در مقیاس کلان و شغل به عنوان اصلی ترین جزء آن بیانجامد ، حتی اگر اهداف دوربرد و به ظاهر غیر قابل دسترسی برای آن ها طراحی شده باشد.
بلا و همکارانش برای تعهد شغلی ، چهار بعد را که شامل وابستگی حرفه ای ، وابستگی سازمانی ، پای بندی به ارزش های کار و میزان مشارکت شغلی است ، در نظر گرفتند.(بلا،۱۹۹۳)
پرورش خلاقیت ، یکی از مهمترین هدف های آموزش وپرورش است که حتی پیش از تعلیمات رسمی آغاز گردید و مسؤولیتی را که به تنهایی به عهده خانواده کودک بود، هم گام با آنان بر دوش می گیرد.
جوامعی که بتوانند خلاقیت را در سازمان ها احیاء و شکوفا سازند ، می توان رشد و شکوفایی را برای آن ها انتظار داشت و بر عکس به هر میزانی که خلاقیت ، پرورش نیابد رکود علمی ، صنعتی و فرهنگی را باید برای آن ها متصور شد.
الوانی(۱۳۷۹) معتقد است : ((خلاقیت به معنای تولید یک اندیشه و فکر جدید است یا به عبارت دیگر خلاقیت اشاره به قدرت ایجاد اندیشه های نو دارد)) .
از نظر آمابیل (۱۹۸۰) خلاقیت در هر شخص تابعی از سه مؤلفه تخصص ، مهارت تفکر خلاق و انگیزش می باشد. مدیران خلاق می توانند هرسه را تحت تأثیر قرار دهند و خلاقیت را در کارکنان خود تقویت کنند.اما اینکه خلاقیت افراد در چه محیط هایی رشد پیدا می کند.
حسینی (۱۳۸۰)(( معتقد است که با ایجاد نظام مشارکتی ، به منزله ی یکی از راهکارهای مهم، می توان فضایی خلاق و پویا در سازمان بوجود آورد)). آنچه در این مطالعه مورد نظر ماست ، بررسی رابطه بین تعهد شغلی با میزان خلاقیت مدیران است ، زیرا محیط کار امروزی به کارکنانی نیاز دارد که بتوانند تصمیم بگیرند ، راه حل های تازه ای برای مسائل ارائه دهند، خلاقیت داشته باشند و در قبال نتایج کار مسؤول شناخته شوند . و همچنین این ابهام که افراد خلاق تا چه اندازه از وقت خود را با شغلشان سپری می کنند و تعهد کاری ایشان به چه میزان است ؟
چون که خلاقیت هر فرد را مهمترین سلاح او در برابر فشارهای روحی ناشی از زندگی و کار روزانه و امور فوق العاده دانسته و حس وفاداری و وظیفه شناسی و تعهد نسبت به سازمان را در مسیر شغلی ایجاد و تقویت می کند و کارکنان را به کار و کوشش بیشتر بر می انگیزد و اشتیاق بیشتر فرد را به عنوان یک همکار برای پاسخگویی به خواسته ها که از شغل او دارند.

تهران، جناب اشرف قوام السلطنه، دراین مدت، مکرر، وضیعات ناگوار فارس، مخصوصاً یأس و ناامیدی که کلیه ایلات و عشایر و اهالی فارس، در نتیجه حکومت بیست ساله‌ ایجاد شده ومشاهده می‌شود که این قطعه وسیع را از خاک ایران خارج و تمام توجهات، به نقاط دیگر، مبذول می‌گردد. نظر به علاقه‌ای که به شخص جناب اشرف و مصالح کشور داریم و بهترین شاهد آن، خدمات گذشته خانواده خودمان خصوصاٌ ، فداکاری‌های ایل قشقایی، عموماً می‌باشد. در این مدت هر اندازه رؤسای طوایف قشقایی و سایر ایلات وعشایر جنوب که طبعاً همیشه با قشقایی‌ها مربوط بوده و می‌باشد، وضعیت ناگواری که برنامه آنها آشکار است، به ما تذکر داده و آنچه مقدر بوده، از نصیحت خودداری نکردهو از هر نوع اقدامی جلوگیری شده واگر به احصائیه رسمی که درادارات لشکری و نگهبانی موجود است مراجعه فرمایند، معلوم می‌گردد امنیتی که اخیراً در فارس و بنادر بررار بوده، در هیچ زمان سابقه نداشته ولی امروزه طوری است که عموم مردم، اعم از ایلات و شهرستان‌ها، برای به دست آوردن حقوق حقه پایمان شده خود، قیامکرده و مطلب طوری است که جلوگیری آن، از عهده ما خارج و اگر تا غروب دوشنبه، اول مهرماه، تکلیف قطعی معین نشود، هر اتفاقی رخ بدهد، در مقابل تاریخ و وجدان، مورد ملامت نخواهیم بود. چون علاوه بر مقام نخست وزیری و مسئولیت زمانداری، به شحص حضرت اشرف ارادت صمیمانه داریم. این نکته را به عرض می‌رسانیم که تصور نشود این عریضه تلگرافی، مانند عرایض وحقایق که به عرض رسانیده و متأسفانه مورد توجه واقع نشده، تقاضای عموم ایلات و عشایر و کلیه اهالی فارس که در آن شرکت دارند از این قرار است:

اول، تغییر و ترمیم فوری در کابینه و تعیین اشخاصی که معروف به صحت عمل و وطن پرستی هستند.
دوم، تغییر ؤسای ادارات حساس ارتش و تبدیل به افرادی که معروف به وطن پرستی و صحت عمل می‌باشند.
سیم، محاکمه و مجازات عمال ناصالح بیست ساله دیکتاتوری که سوء سلوک و بدرفتاری نیز، وضعیت دارایی و زندگانی آنها بر همه کس مکشوف است.
چهارم، برگزاری کارهای ادارات فارس از لشکری و کشوری، به خود اهالی فارس که تحت نظر مردم اداره شود.
پنجم، تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی در مرکز استان و شهرستان‌ها،
ششم، تجدیدنظر در ازدیاد نمایندگان مجلس، به تناسب جمعیت هر محل،
هفتم، اعطای مبلغ کافی برای اصلاح امور فرهنگی و بهداشت عمومی و طرف و شوارع و جبران محرومیت عملی گذشته
هشتم، تجدیدنظر در قوانین مضر و منافی با قانون اساسی و فراهم نمودن وسایل رفاه عامه
نهم، اتصال راه آهن مرکز به شیراز و بندر بوشهر، نیز، آسفالت جاده‌ها، محمد ناصر قشقایی، ملک منصور قشقایی، خسرو قشقایی، محمدحسین قشقایی، (نورزاده بوشهری، ص ۱۷-۱۵+ نجاتی ص ۶۵، گذشته چراغ راه آینده‌ ص ۴۳۳+ تقاضای ایلات و عشایر و اهالی فارس، خواندنی‌ها، س ۷، ش ۱۱، ش مسلسل ۲۱۴، (شنبه از ۷ به ۱۳۲۵)، ص ۲۱ ستون اول)
در جواب تلگراف برادران قشقایی، قوام السلطنه تلگرافی برای آنها مخابره می‌کند و از ناصرخان می‌×واهد که برای خاتمه دادن به این وضع، نماینده‌ای به تهران برای مذاکره و حل مسالمت قضایا، بفرستد که ناصرخان حاضر به فرستادن نماینده به مرکز نمی‌شود بلکه، از قوام می‌خواهد که نمایندگانی به فارس بفرستد که هم وضعیت فارس را از نزدیک ببینند و هم با سران عشایر مذاکره نمایند. این تلگراف به تاریخ ۱/۷/۱۳۲۵ می‌باشد.
تلگراف قوام السلطنه
شیراز، تلگراف شما و اخوان، واصل گردید، با تأسف باید بگویم که مندرجات آن، نهایت حیرت و تعجب اینجانب گردید. در این مدت اگر کمال محبت از طرف اینجانب نسبت به شما به عمل آمده، تنها از لحاظ رعایت مهربانی، بلکه اطمینان داشتیم که ایل قشقایی، حفظ مراتب ایران دوستی و وطن پرستی را مقدم بر هر امر دانسته، ار راه خدمت بهدولت و مملکت، منحرف نخواهد شد. متأسفانه انحراف شما و عملیاتی که در فارس کرده‌اید، برخلاف انتظار بوده وایل قشقایی در پیشگاه تاریخ، قسم دیگری معرفی خواهد شد. به شما تذکر می‌دهم که هر نوع تقاضای از دولت داشته باشید، برای نتیجه مطلوب و جلب توجه دولت، طریقی را که اتخاذ کرده‌اید، با یان که اینجانب نسبت به رفاه و آسایش مردم، همیشه کمال توجه را ابراز داشته، می‌دانم شما تحت عنوان تأمین حقوق اقدامی علیه وحدت کشور و قدرت و سلطه دولت برنیایید. بنابراین با کمال صمیمیت تذکر می‌دهم که صلاح شما و ایل قشقایی در این است که نصیحت خیرخواهانه اینجانب را پذیرفته، فوراً از دخالت در این دسایس خودداری نمایید و از هر گونه اقدام بی‌رویه، احتراز کنید و این جریانات نامطلوب که در درجه اول، به ضرر اهالی فارس که حمایت حقوق آنها را می‌نماییأف تمام خواهد شد، خاتمه دهید تا اینجانب با مهر و شفقت، تقاضاهای شما را مورد بررسی قرار بدهم و هر گاه بخواهید روش نامطلوب تعقیب نمایید، علاوه بر اینکه خود و ایل قشقایی را در مقابل تاریخ بدنام و بی‌آعتبار خواهید ساخت، ناچار باید عواقب آن را که در نتیجه این اعمال، دامنگیر شما خواهد شد انتظار دارم فوراً اطلاع دهید که از هر گونه اقدامات بی‌رویه خودداری خواهید کرد و خود یا اینکه نماینده شما جهت مذاکره به تهران اعزام دارید تا با راهنمایی و متانت در خیر و صلاح اهالی، تصمیم لازم اتخاذ گردد و از ایجاد هر گونه نفاق و اختلاف، دراین موقع که مملکت محتاج به اتحاد و وفاق است، احتراز شود که موجبات آسایش و رفاه عامه فراهم گردد که منتهی به ندامت و پشیمانی نشود. احمد قوام (نورزاده بوشهری، ص ۱۹-۱۸)
علاوه بر برادران قشقایی، سایر اهالی فارس از جمله حسینقلی رستم رئیس ایل ممسنی و همچنین عموم طبقات فارس درخواستی با همان مضمون درخواست برادران قشقایی به نخست وزیر ابلاغ می‌کنند.
احمد قوام به نخست وزیر در جواب همه تلگرافهای درخواستی از فارس ،؛ تلگراف زیر را مخابره کرده و با برخی از تقاضاهای آنها موافقت خود را اعلام نموده است. تاریخ این تلگراف احتمالاً ۳۱/۶/۱۳۲۵ می‌باشد:
از تفصیل مذاکرات با ناحرفان وتلگراف صنوف مختلف شهر، استحضار حاصل گردید. متأسفم که شاید‌آقایان به حسن نیت و خیرخواهی اینجانب آشنا نیستند و با ور ندارند تا چه اندازه ترقی واصلاح امور فارس را در نظر داشته و هیچ وقت اهل ریا و خدعه نبودم و می‌دانم ایلات فارس از حیث احتیاجات و اصلاحات، نسبت به بعضی نقاط کشور عقب ماده و مورد توجه واق نشده است… در برنامه عمومی من منظور داشتم و آرزوی من این بوده و هست که فارس، علاوه بر بهداشت و فرهنگ و طرق و شوارع، مانند یک کشور مترقی، دارای همه چیز باشد و در شیراز، تأسیس دانشگاه شود… با این عرضه و نیتی که دارم، بی‌اندازه متأثر و محزون هستم که آقایان وطن خواه و روشنفگر آن سامان ماننداین که اینجانب را از خود دور می‌دانند، امور اساسی را کنار گذاشته، به جای همفکری و هماهنگی، وسایلی برانگیخته که نتیجه آن ایجاد تفرقه و جدایی وتولیداغتشاش و بی نظمی است . آقایان بهتر می‌دانند که دولت وقتی می‌تواند برنامه خود را عملی کند که مقتدر باشد ، نصیحت و راهنمایی دولت، مسموع و مغبون واقع شود… بی نظمی و اغتشاش از مملکت رخت بربندد و از مقاصد کوچک و ناچیز احتراز شود.
این تلگراف را به خط خود می‌نویسم و نمی‌توانم تألم و تأثر و آزردگی قلب خود را پنهان کنم…. این بیانات را از سوز دل و با قلبی پر از مهر و منحبت می‌کنم.وطیفه خود می‌دانم در کمال صراحت بگویم اگر رضای من و خیر خودتان را طالبید، از آنچه پیشنهاد کرده‌اید، صرفنظر کنید- می‌گویید اشخاص صالح و وطن پرست که به عنوان وزیر و مشاور، داخل کابینه شوند بدیهی است مسئول دولت من ههستم ودرکابینه، کسی [را] قدرت آن نیست که برخلاف صلاحبین من، اقدامی کند. در این صورت، احتیاجی به وزیر و مشاور نیست و رئیس دولت و وزیر [و] مشاور، من هستم و هرگز امری برخلاف مصلحت کشور و مردم واقع نمی شود. سرلشکر آق اولی و سرتیپ کوپال، مریض هستند، افسری که طرف اطمینان باشد، تعیین و اعزام خواهدشد، راجع به فرمانده نگهبانی ، چون فرماندهی نگهبانی[را] شخصاً به عهدهدارم، ازنقطه نظر محبتی که با محمد ناصرخان دارم صلاح نمی‌دانم که ریاست نگهبانی، به محمد حسین خان قشقایی واگذار شود و با صلاح بینی مرا به حسن قبول بپذیرد. تعیین روسای ادارات را از میان مأمورین فارس، مطالعه و تحقیق نموده، در حدودی که مخالف اجرای برنامه دولت نباشد، مساعده نموده و به جناب عماد السلطنه فاطمی، دستور کافی در اجرای منویات خیرخواهان دولت و تکمیل آسایس اهالی فارس داده و روانه شیراز خواهد شد.
اصول قانون اساسی،البته در تمام کشور تأمین خواهد شدو ازدیاد عده نمایندگان نیز، در قانون جدی انتخابات، به تصویب مجلس خواهد رسید. از حسن نیت و وطن پرستی آقایان انتظار دارم نصایح اینجانب را پذیرفته، فوراً جمعیت را متفرق و وضع شهر و اطراف را به حالت عادی برگردانید و مطمئن باشید از طرف اینجانب، جز خیر و آسایش اهالی و احترام مقام آقایان منظوری نبوده و نیتس لکن، مسلم است به قدری وضع حاضر را برخلاف مصلحت می‌دانم، که در صورت دوام نافرمانی، ناچار، امر به تفرقه اجتماعات خواهم داد – احمد قوام (نورزاده بوشهری، ص ۳۵-۳۲)
قوام السلطنه در تلگرافی دیگر به سران عشایر فارس، با درخواست آنان مبنی بر تغییر و تعویض استاندار – برخلاف تلگراف قبلی – موافقت می‌کندو استانداری آقای جواد بوشهری، امیر همایون، را به جای آقای فاطمی اعلام می‌کند. «شیراز- چون اهمیت منطقه فارس، مورد توجه مخصوص اینجانب بوده و هست… برایا نجام این منظور ایجاب می‌نمود که شخص صالح و امین و مورد اعتماد به استانداری فارس، انتخاب و تعیین گردد، تا منویات این جانب را در اصلاحات کلی که بالنتیجه، موجب رفاه و آسایش اهالی است، به موقع اجرا گذارد- بنابراین، جناب آقای جواد بوشهری، امیر همایون، که از هر حیث برای این مأموریت شایسته ولایق می‌دانم به سمت استانداری استان هفتم، تعیین که دستورهای دولت را به موقع اجرا گذارند. لازم است مفاد این تلگراف به اطلاع اهالی برسانید. احمد قوام (نورزاده بوشهری، ص ۳۶-۳۵)
قوام السلطنه در تلگراف دیگری به محمد ناصر خان قشقایی با درخواست وی مبنی بر اعزام نمایندگانی از تهران به فارس، برای مذاکرات بیشتر و حصول نتیجه، موافقت می‌کند.
… باز هم به شما ودیگران نصیحت واندرزی می‌دهم که این رویه را که قطعاً، در درجه اول به ضرر خودتان و بعد به زیان کشور و افراد مردم بی‌گناه تمام می‌شود، متروک داشته و یک نفر از طرف خودتان و دو نفر یا بیشتر از طرف طبقات دیگر، معین، فوراً به تهران، نزد اینجانب بفرستید و مطمئن باشید که شخصاً به اظهارات آنها رسیدگی و هر چه که متضمن آسایش عمومی باشد دستور اجرای آن را خواهم داد یا ممکن است، دو یا سه نفر که از هر حیث، محل اعتمادو از اشخاص خیرخواه و بی‌غرض باشند، به شیراز بفرستم که با شما و دیگران داخل مذاکره شود واینجانب را از جریان امر مستحضر سانزد تا هر اقدامی لازم باشد، امر به اجرای آن صادر گردد…» (نورزاده بوشهری، ص ۳۷-۳۶)
بدین طریق، دولت افرادی را که سابقه دوستی با عشایر فارس را داشتند – برای پیشبرد اهداف دو جانبه- به فارس اعزام می :ند که در نهایت نیز، در اثر مذاکرات آنان با ناصرخان و سایرین، قیام فارس، خاتمه می‌پذیرد.

۳ – ۶ – ۳ بیانیه نهضت مقاومت جنوب

عشایر فارس – به رهبری سران ایل قشقایی – در تاریخ ۳۱/۵/۱۳۲۵، به انتشار «بیانیه نهضت مقاومت جنوب» پرداختند. انتشار این بیانیه، مهم‌ترین و شدیدترین عکس العمل عشایر فارس، به تشکیل کابینه ائتلافی از سوی قوام السلطنه و دعوت وی از سه نفر از اعضای حزب توده برای شرکت در این کابینه، بوده است. متن این بیانیه که سر تا سر در مخالفت با حزب توده و فعالیت‌های آنان و گله مندی عشایر فارس از نخست وزیر در دعوت از توده‌ای برای تشکیل کابینه خود بوده است، شدت مخالفت و ضدیت قشقایی‌ها با حزب توده- به ویژه توده فارس- را نمایان می‌سازد. (مجله آینده، س ۱۱، ش ۱۲ و ۱۱ ص ۸۱۸: در اواخر تابستان ۲۵ ناگهان از سوی سران عشایر فارس که بیانیه‌هایی خطاب به دولت و مردم صادر که فارس هم مانند آذربایجان، کردستان خودمخاری خواهد داد.
فاوست می نویسد: دراواخر اوت / مرداد/ اعلامیه‌ای تحت عنوان بیانیه «نهضت مقاومت جنوب» منتشر شد که در آن از تمام نیروهای محلی خواسته شده بود برای مقاومت در برابر خطر «ماجراجویان آنارشیست و هرج و مرج طلبان کمونیست» متحد شوند. دراین بیانیه با بهره گرفتن از نگرانی‌های عمومی در مورد مواضع توده‌آی ها در قبال این و سنن اجتماعی، هشدار داده شده و ضمن اشاره به فعالیت های وزیر توده‌آی فرهنگ، سران آموزش و پرورش جوانن کشور را به دست کمونیست‌ها، «تحمل ناپذیر» توصیف کرده بود. در ادامه بیانیه دخالت توده‌آی ها در امور کشور، به عنوان عاملی در جهت تضعیف تمامیت ملی ایران، محکوم شده [بود]… فاوست ص ۱۲۶-۱۲۵
بوشهری، متن کامل بیانیه را در کتاب خود، بدین شرح آورده است:
همه میهنان عزیز، متأسفانه دقایق خطر نزدیک شده و ساعات شومی که از رسیدن آن اجتناب می‌کردیم،در شرف رسیده می‌باشد. ماجراجویان توده‌آی، پس از پنج سال جنگ اعصاب و تهیه مقدمات ناگواری که به قیمت آزادی و استقلال و حاکمیت و تمامیت ایران تهیه شده، اینک بر کرسی‌های وزارتخانه‌های این کشور تاریخی نشسته و مقدرات مردم ستمدیده این مملکت را به دست گرفته‌آند. با نهایت تأسف، دیده می‌وشد که محکومین به گناه داشتن عقاید کمونیستی و تشکیلات اشتراکی و کسانی که پرونده‌های جاسوسی علیه مملکت دارند،‌به نام لیدرهای حزب توده، پست های وزارت را اشغال کرده و بر ده میلیون نفوس ایرانی و میهن پرست، حکم فرمایی می‌نمایند. بنابراین، بیش از این تحمل جایز نیست و شکیبایی فزون تر از این حد، جز مرگ تدریجی غیر شرافتمندانه و تسلیم شدن به حکومت ماجراجویان آنارشیست و هرج و مرج طلبانه کمونیست، عنوانی نخواهد داشت. آقای قوام السلطنه که از ۶ ماه پیش، زمام امور این مملکت را به دست گرفت، از این جهت مورد احترام و تأیید ملت ایران قرار گرفت که دست دخالت نامشروع بیگانگان را در مداخله امور ایران قطع کند و پای شرارت بی‌وطنان توده‌آی را در صحنه سیاست این کشور بشکند. به همین نظر تحمل هر گونه فشاری از طرف دولت قوام السلطنه نسبت به ملت ایران با تلخی تحمل پذیر شد. رجال ملی ایران بی‌تقصیر به زندان رفتند. مطبوعات که زبان ملت و رکن چهارم مشروطیت ودموکراسی کشور ما هستند، توقیف شدند. فشار طاقت فرسای مالیات‌ها و هزینه کمرشکن زندگانی، روزافزون گشت. این بدبختی‌ها و محرومیت‌های جانگزا تحمل شد به این امید که نفوذ سیاسی خارجی در این کشور قطع شود و عناصر ناراحت و هرج و مرج طلب بی‌دین، از مداخله در امور ملت ایران ممنوع گردند ولی، متأسفانه ، نه فقط این انتظارات عملی نشد، بلکه این تحمیلات مقدمه زمامدار شدن سران حزب توده و تسلط یافتن بی‌وطنان و بیگانه پرستان در این کشور بود که امروز مشاهده می‌شود، پنج وزارتخانه مهم را در کابینه قوام السلطنه، موزه‌ای ها به دست گرفتند.
هم میهنان عزیز، کاسه صبر ما لبریز شده و دیگر، کارد به استخوانمان رسیده است و این دیگر تحمل ناپذیر است که تربیت پسران و دختران مسلمان و ناموس پرست ما، به دست وزیر توده‌آی بیفتد تا با اجرای مرام مزبور، دین و ناموس از این به بعد در برنامه مدارس هم از امور ارتجاعی تلقی گردد و در مدارس ما، درس بی‌دینی و ضدیت با خدا و بی‌وطنی و بی‌ناموسی تعلیم کنند. ما، یعنی نهضت مقاومت جنوب، کسانی نیستیم که مثل شهرنشینان بتوانیم بشنویم که در بلندگو به ناموس و شخصیت و دیانت و ملت ما توهین کنند و تماشاچی باشیم. ما اشخاصی نیستیم که بخواهیم در روزنامه ها به همه چیز ما تهمت و ناسزا گویند و ما خوانندگان آن باشیم. ما به شهادت تاریخ، ثابت کرده‌ایم که سالیان دراز در برابر بزرگترین قدرت‌های جنگی دنیا، مقاومت نشان دادیم و هیچ قدرتی قابل مبارزه با ما نخواهد بود. اعضاء علاقه‌مند وفادار نهضت مقاومت جنوب، در قله کوه‌ها و در اعماق دره ها در بین غارها و در بین جنگل های گرمسیر است و سردسیر است جنوب، تشکیلاتمان را مدت‌هاست مرتب نموده و تاکنون بر مبارزه منفی در برابر ماجراجویان توده‌آی، هیچ گونه عمل مثبتی انجام نداده‌ایم . ولی، از امروز درعمل ثابت شده است جریان‌های سیاسی خارجی، رئیس دولت را مرعوب و معتقد به لزوم مداخله دادن سران حزب توده در امور میهن ما ساخته است. لازم دانستیم که از حقوق قانونی خود استفاده نماییم و بدین وسیله به دولت و ملت ایران و دولت ها و ملت های دموکرات دنیا اعلام داریم که نهضت مقاومت جنوب، چون عضویت و ورود سران حزب توده را در کابینه، در حکم مداخله عینی سیاست بیگانه در امور اداری و داخلی ایران تلقی می‌کند و تسلیم شدن به آن را خیانت به ایران می‌داند، و چون ورود مدیران آنارشیست‌ها و هرچ و مرج طلبان را به هیئت دولت دموکرات و مسلمان ایران، به منزله اعلان محو استقلال و حاکمیت و تمامیت ایران می‌شناسد، ناگزیر، بدین وسیله، اعلام خطر می کند و رسماً به گوش جهانیان می‌رساند که بیش از یک میلیون مرد و زن نهضت مقاومت جنوب، با اتکاء و بستگی به نهضت‌های مقاوت غرب و جنوب غرب و سایر نقاط کشور، همه، جان بر کف و تفنگ بر دوش، دست به مبارزه علنی خواهند زد.
این بیانیه که مبتنی بر عقد خون و همپیمانی با قرآن مقدس اسمانی است و در دامنه کوهستان‌ها در آغوش بیابان، تنظیم و تحریر شده، آخرین پیام نهضت مقاومت جنوب به دستگاه دولتی ودنیای دموکرات جهان است و بابی جدی و انتظار کامل، منتظر جبران این اشتباه و در حقیقت، استغفار از این گناه می‌باشیم. که در غیر این صورت آتیه شاهد مبارزات خونین و انتقام جویانه ملت ناموس پرست و مسلمان و میهن دوستی خواهد بود که اساس نهضت مقاومت را تشکیل می‌دهد.
والسلام عن من التبع الهدی – نهضت مقاومت جنوب (نورزاده بوشهری، ص ۶-۳ + نصیر طیبی، منصور، نهضت جنوب، چ اول، ۱۳۸۱ ص ۱۰۷+ روزنامه جام جم شماره ۲۱/۹/۸۵ ص ۱۰)
روزنامه خواندنی‌ها در تأثیر انتشار این بیانیه در بین مردم می‌نویسد: «بیانیه نهضت مقاومت جنوب، جنب و جوشی در محافل سیاسی دست چپی و دست راستی و وسط انداخته – دست چپی را سر هم نشانده، دست راستی‌ها را قدری امیدوار کرده و وطن خواهان حقیقی را سخت نگران و مضطرب نموده است…» (خواجه نوری، «تأثیر بیانیه نهضت مقاومت جنوب»، روزنامه خواندنی‌ها، س ۷، ش ۵، ش مسلسل ۲۰۸ (شنبه ۱۶/۶/۱۳۲۵) ض ۶ ستون اول
روزنامه های وابسته به حزب توده در شیراز، عکس العمل عربی در برابر این بیانیه داشته‌اند، روزنامه پیغام در این موردنوشته است: تحریکات علیه دولت در فارس ، بیانیه نهضت مقاومت جنوب، علت تجربی و تجاسر مرتجعین و دشمنان آزادی چیست؟
محافل ارتجاعی فارس که اقدامات ترقی خواهانه دولت و پیشرفت نهضت دموکراتیک در سراسر کشور، آنها را سخت خشمگین و عصبانی کرده است، اخیراً در نتیجه دعوت آقای قوام السلطنه، نخست وزیر محبوب و آزادی خواه ایران از حزب توده، برای شرکت در کابینه و زمامداری رهبران این حزب، سخت به جنوب و جوش افتاده و دامنه تحریکات مزورانه خود را علیه حکومت ملی و شخص آقای قوام السلطنه توسعه داده‌اند… این مرتجعین سیه روی در شب نامه‌ای که به نام «بیانیه نهضت مقاومت جنوب» انتشار داده‌اند و یک نسخه آن به وسیله پست، به دفتر روزنامه پیغام رسیده است، اقدامات اصلاحی آقای قوام السلطنه را واژگون جلوه داده‌[اند]… (تحریکات علیه دولت در فارس، بیانیه نهضت مقاومت جنوب… روزنامه پیغام، س ۳، ش ۲۳۵٫ (پنجشنبه ۳۱/۵/۱۳۲۵) ص اول، ستون اول و دوم).
همین روزنامه در ادامه نوشته است: «… نویسنده مزدور این بیانیه، پس از نوحه سرایی برای دین و مذهب، از نهضت مقاومت جنوب سخن رانده و می‌گوید: «تشکیلات این نهضت از مدت‌ها پیش در کوه‌ها و غارها و جنگل های فارس، داده شده و یک میلیون مرد و زن، وابسته به این نهضت هستند…» همان، ص ۴ ستون سوم
روزنامه سروش – ارگان حزب توده فارس- نیز در عکس العمل خودنوشته است: «… اولین تظاهر این نهضت مقاومت، بیانیه پر از فحش بود که چندی پیش در شیراز به در و دیوار چسبانده شده و به ادارات روزنامه ها رسید که در آن، با لحن مستهجنی از حزب توده و رئیس محترم دولت، یاد شده بود و شهربانی، به هیچ وجه معترض نویسندگان آن نشد…» (آتشی که از قلهک زبانه می‌کشد» روزنامه خواندنی‌ها، س ۷ ش ۷، ش مسلسل ۳۱۰، شنبه ۲۳/۶/۱۳۲۵) ص ۳، ستون ۲)
مأموران حکومتی در فارس، روزنامه «اراده فارس» را مسئول چاپ وانتشار بیانیه نهضت مقاومت جنوب دانسته و در پی توقیف شدن آن روزنامه نیز برآمدند. شاید یکی از دلایل شک و ظن آنان به روزنامه اراده فارس، این باشد که این روزنامه ارگان حزب «اراده ملی» به ریاست سید ضیاء الدین طباطبایی، در فارس بوده است که چون سید ضیاء الدین از مخالفین اصلی حزب توده در کشور بوده است. انتشار این بیانیه را از سوی این روزنامه دانسته‌آند: «… چون روزنامه اراده فارس، منتسب به [حزب] اراده ملی، اخیراً از حدود نزاکت نسبت به دولت خارج شده، اجازه فرمائید فرماندار نظامی، روزنامه را توقیف نماید.» (مرکز اسناد ریاست جمهوری، بدون شماره، ۳۱/۵/۱۳۲۵)

۳ – ۶ – ۴ مذاکرات اولیه دولت با سران قشقایی

در عکس العمل به اقدامات مخالفت آمیز عشایر فارس، دولت مرکزی قبل از فرستادن هیئتی از مرکز به فارس برای مذاکره و مصالحه، آقایان رضا حکمت – سردار فاخر حکمت- سرلشکر زاهدی و امیر همایون بوشهری را مأمور مذاکره با سران عشایر می‌کند تا شاید آنان را راضی نمایند که دست از اقدامات خلاف قانون خود برداشته و مطیع دولت مرکزی شوند.
در تاریخ ۲۳/۶/۱۳۲۵ ، سردار فاخرحکمت به ملاقات ناصرخان می‌رود. «… شنبه ۲۳/۶/۱۳۲۵ به بیضا وارد، ملک منصور، محمدحسین و خسرو قشقایی… مذاکرات لازم به عمل آمد. چون به آقای محمد ناصرخان که در فیروز آباد هستند حرکت بنده را اطلاع داده‌اند [به] خرم دره شیراز آمدند. لذا، بعد از ظهر، به اتفاق خسرو [به] ملاقات ایشان رفتم… نتیجه را به عرض خواهیم رساند.» (مرکز اسناد ریاست جمهوری، بدون ش، ۲۶/۶/۱۳۲۵)
فاطمی نیز با سران قشقایی به مذاکره می‌پردازد. وی در تلگرافی به قوام می‌نویسد: «… چون تمام وقت بنده، در مذاکره با عشایر و طوایف است، مجال نشد تمام جریانات این دو روزه را به عرض برسانم… همین قدر عرض می‌نمایم، وضعیات [کذا] ساده نیست… مستدعی است امر فرمایند در این موقع حساس، تلگراف را با سرعت بیشتری رد نمایند.» (مرکز اسناد ریاست جمهوری، بدون شماره ۳۹، ۲۶/۶/۱۳۲۵).
فاطمی و سردار فاخر به ملاقات ناصرخان رفته و پیغام‌های نصیحت آمیز قوام را به وی می‌رسانند. «… دیروز به اتفاق آقای حکمت، ناصر را ملاقات و آنچه لازم بود از نصایح و مراحم حضرت اشرف که در این مدت مبذول فرموده‌آید، تذکر دادم، … آقای سرلشگر زاهدی تا یک ساعت دیگر وارد می‌شوند و چون به وضعیت آشنایی کامل دارند، مورد استفاده خواهد بود. (مرکز اسناد ریاست جمهوری، سند شماره ۵۱، ۲۸/۶/۱۳۲۵)
سرلشکر زاهدی از سوی دولت به فرماندهی نیروی جنوب و انتظامات آن جا منصوب می‌شود به فارس می‌آید. «… آقای سرلشکر زاهدی، به محض ورود، مشغول اقدامات استحفاظی شده‌آند…» مرکز اسناد ریاست جمهوری بدون شماره، ۲۸/۶/۱۳۲۵)
فاطمی و حکمت در ملاقاتی که با ناصرخان می‌کنند، عنوان می‌کنند که قشقایی‌ها از سخنان رادیو تهران^[۳۹۶]در مورد عشایر فارس، نگرانی و وحشت دارند. «…دیروز ناصر را ملاقات [کردم] خسرو به احشام رفته بود. آنچه لازم بود هم از مراحم و توجهات حضرت اشرف که دراین مدت، مبذول و در آتیه هم خواهند بود ، تذکر دادم… البته به طوری که [به] صراحت اظهار نمود، فوق العاده نگرانی دارند. در جواب اطمینانی که می‌دادم، اظهار داشت، مگر مذاکرات رادیو تهران را در جواب روزنامه‌ها نشنیدید با این صورت، چگونه می‌توان اطمینان داشت…» (مرکز اسناد ریاست جمهوری، بدون شماره، ۲۷/۶/۱۳۲۵)
شهربانی شیراز در گزارش به شهربانی کل در تاریخ ۲۸/۶/۱۳۲۵ می‌نویسد که استاندار فارس ، از مذاکراتش با خوانین قشقایی تاکنون نتیجه‌آی مناسب کسب نکرده است. (مرکز اسناد ریاست جمهوری، سند شماره ۲۸، ۲۸/۶/۱۳۲۵)
سرار فاخر در تلگرافی به قوام السلطنه، می‌نویسد: «… دیروز باز به اتفاق آقای فاطمی، ناصر و برادر او… به شهر مراجعت نتیجه منظور به دست نیامد. حوادث غیر مترقبه درشرف وقوع [است]…» (مرکز اسناد ریاست جمهوری، سند ش ۴۰ ، ۲۹/۶/۱۳۲۵)
در آخرین روز مذاکرات افراد فوق با خوانین قشقایی، موافقت نامه‌هایی بین آنان حاصل می‌شود که بدین شرح می‌باشد: … مفتخرم به عرض عالی برسانم، بالاخره مأموریتی که از طرف حضرت اشرف به عهده چاکر محول شده بود، در آخرین ساعت، طبق دلخواه انجام گردید. چهل و هشت ساعت اخیر، مشغول مذاکره و نصیحت بودم تا بالاخره با اشکالات و مخالفت‌های عدیده، موفق شدم ظهر امروز، ملاقاتی بین تیمسار سرلشگر زاهدی و آقای محمد ناصر خان [ترتیب] بدهم. پس از چهار ساعت مذاکره، آقای محمد ناصر خان با ایمان کاملی که به مراحم شخص حضرت اشرف داشتند، تقبل نمودند. حمله امشب را تا ورود نمایندگان و رسیدگی به مستدعیات اهالی، موقوف سازند و نیز تعهد نمودند از الوار بویر احمدی جلوگیری کرده، آنها را در اطراف اردوی خود جمع آوری نمایند و اگر از آنها رفتار خلافی سرزد، شخصاً آنها را تعقیب و منکوب نماید… (مرکز اسناد ریاست جمهوری سند شماره ۳۷، ۳/۷/[۱۳۲۵].
تنها نتیجه مذاکرات چند روزه فاطمی، حکمت، امیر همایون و سرلشکر زاهدی با برادران قشقایی، بر اساس تلگراف امیر همایون به قوام، این می‌تواند باشد که مانع مهم عشایر به شهر شیراز شده و همچنین از زیاد ه روی‌های الوار بویراحمدی در قتل و غارت افراد در شهر‌های فارس، تا حدودی جلوگیری به عمل آمده، باید توجه داشت که در همین روزی که این مطلب به وسیله امیر همایون بوشهری به نخست وزیر مخابره شده، سر تا سر فارس تحت تصرف عشایر بود و شهرهای کازرون و بوشهر نیز در محاصره عشایر قشقایی و خوانین بوشهر قرار داشت.
ابلاغیه رادیو تهران که بایستی زیرنویس شود
رادیو تهران در تاریخ ۲/۷/۱۳۲۵ ابلاغیه‌آی در نکوهش و مذمت اقدامات عشایر فارس، منتشر می‌کند که بدین شرح است: ادامه ص ۱۲۰ راجع به جریانات قضایای فارس، به طوری که شنوندگان اطلاع دارند، از چندی به این طرف، توطئه‌ای در جنوب، با تقویت عناصر مرموز، علیه دولت و حکومت ملی تهیه شده بود. پس از اقداماتی که در اصفهان به عمل ا«د، جریان وقایع و کیفیت امر به استحضار عامه رسید و معلوم شد چه نقشه شومی ، علیه استقلال کشور و وحدت ملی، از طرف عناصر ارتجاعی کشیده شده بود اگر چه با اقداماتی که در اصفهان به عمل آمد، ریشه اصلی فتنه قطع گردید. ولی، ریشه های هرزه آن در همان روزی که مقرر شده بود، ظاهر گردید و اصول خودسری و طغیان در فارس آغاز شد.
اگر جریان این توطئه و حتی تاریخ وقوع آن و کیفیت خاص امر، قبلاً‌اعلام نشده بود، ممکن بود عناصر خوش باور اغفال شود و جنبش بر آن قائل شوند، ولی با افشای جریانات و تحقیقاتی که از متهمین شده بود، رنگ اصلی آن آشکار گردید به طوری که هر ایرانی غیرتمند را متأثر می‌سازد و با کمال تأسف باید گفت که محمد ناصر صولت قشقایی و اخوان او، با اینکه همیشه مورد مهر و محبت دولت، مخصوصاً جناب اشرف، نخست وزیر بودند، از طرف عناصر بدخواه که در درجه اول نسبت به خود آنها بدخواه هستند وش اید بدین وسیله خواسته‌اند نقشه انهدام آنها را کشیدهو اغفال کنند، بدون سنجش به عواقب وخیم این جریانات، با کمال تأسف، برخلاف سوابق آزادی خواهی ایل قشقایی، خود را در دسایس جریان ارتجاعی داخل نمودند (نورزاده بوشهری، ص ۲۸-۲۷).

این شرکت در تاریخ ۱۶/۰۲/۱۳۷۰ به ثبت رسیده است. فعالیت اصلی آن تأمین و تدارک مواد اولیه (قراضه) و بهینه سازی مورد نیاز سازمانها، شرکتها، کارخانجات و انجام معاملات، مبادلات مالی و بازرگانی می باشد.
هدف اصلی شرکت تأمین قراضه ذوبی برای شرکت فولاد مبارکه بوده است. همچنین این شرکت در سال ۱۳۸۹ موفق به جذب تعداد ۳۰۳۱ خودرو اسقاطی اعم از سبک و سنگین به وزن ۲۸۲۱ تن گردید که پس ا ز انجام مراحل قانونی خودروهای مذکور اسقاط و به حوضچه های فولاد مبارکه ارسال گردیده است.

شرکت آینده بهتر:
این شرکت در سال ۲۰۰۴ میلادی در دبی تأسیس گردید. فعالیت اصلی این شرکت تأمین و تدارک مواد اولیه و قطعات و تجهیزات مورد نیاز شرکت ها و دفتر مرکزی این شرکت در دبی می باشد.
توانمندی ها:

• • واردات مواد اولیه و تأمین قطعات و مواد معدنی صنایع فولاد کشور

• • صادرات محصولات شرکت فولاد مبارکه

• • صادرات مواد خام و کانی های فلزی

شرکت توسعه توکا:
فعالیت اصلی شرکت خرید و فروش سهام اوراق بهادار، مدیریت پرتفوی و مدیریت سهام شرکت های زیرمجموعه، انجام عملیات واسطه گری مالی در داخل و خارج از کشور، ایجاد مؤسسه کارگزاری و انتشار سبد سهام و ارائه خدمات مشاوره ای در خرید و فروش سهام و پذیرش در بورس می باشد.
شرکت کارگزاری آرمان تدبیر نقش جهان
این شرکت فعالیتهای سرمایه گذاری و انجام امور معاملات آتی طلا، معاملات بورس اوراق بهادار، معاملات فرابورس، بورس کالا، مشاور پذیرش و عرضه سهام و کالا را به عهده دارد و در شهرهای اصفهان، تهران، رشت و مبارکه فعالیت می نماید.
شرکت اعتماد گستر سپاهان:
این شرکت در زمینه ارائه کلیه امور خدماتی در زمینه های مالی، اداری، مهندسی، عمرانی، ساختمانی، ابنیه، راه سازی، پل سازی، مشاوره، انجام کلیه خدمات بازرگانی، اخذ وام از بانکها و شرکت در مناقصه‌ها و مزایده ها فعالیت دارد.
۲-۴-۴-۲-۳- هلدینگ تولیدی
شرکت تولیدی و خدماتی صنایع نسوز توکا:
این شرکت در تاریخ ۲۱/۰۲/۱۳۷۰ تأسیس و به ثبت رسیده است. موضوع اصلی شرکت ساخت و تولید کلیه محصولات و فرآورده های نسوز، تعمیر و نگهداری انواع نسوز، انجام خدمات مکانیکی، برقی، تأسیساتی و نصب و راه اندازی کلیه عملیات پیمانکاری می باشد.
پروژه های انجام شده و در دست اجرا:

• • اجرای کوره بلند طرح توازن ذوب آهن اصفهان به مقدار ۲۰۰۰۰ تن

• • اجرای دریچه کشویی و روکش تاندیش در فولاد مبارکه

• • تعمیر و نگهداری مهمات سازی شهید شیرازی

• • تولید و تحویل ۳۰۰ تن جرم ریختنی برای ذوب‌آهن و فولاد خوزستان

توانمندیها:

• • تولید انواع جرم های نسوز، منیزیائی، آلومینا و سیلیکاتی

• • تولید انواع ملات های نسوز و قطعات نسوز پیش ساخته

شرکت ایرن ذوب:
شرکت ایران ذوب در تاریخ ۱۶/۶/۱۳۶۲ به ثبت رسیده و موضوع فعالیت اصلی شرکت تولید و ساخت ماشین آلات صنعتی و عملیاتی ریخته گری می باشد.
پروژه های انجام شده و در دست اجرا:

• • ۶۸ مورد سفارش ساخت گلوله و سیلیس آسیا به وزن ۵۳۰۰ تن

• • سفارش ساخت حدود ۱۲۰۰۰ قلم قطعات مختلف

• • ارسال گلوله و سیلیس بالغ بر ۱۰۸۱۳ تن و ساخت و ارسال قطعات فولادی بالغ بر ۵۸۹ تن

شرکت توکا رنگ فولاد سپاهان:
این شرکت در تاریخ ۲۸/۸/۱۳۸۵ به ثبت رسیده است و فعالیت اصلی آن در زمینه تولید و تأمین رنگ داخلی و بومی سازی این تکنولوژی و قطع وابستگی شرکت فولاد مبارکه به خارج از کشور بوده و در برنامه های آتی خود تکمیل و راه اندازی کارخانه جدید واقع در شهرک صنعتی رنگسازان و همچنین راه اندازی واحد ساخت انواع رزین ها در مقیاس صنعتی را در دستور کار خود دارد.
توانمندیها:

• • تولید پوششهای مخصوص صنایع فلزی (فولادی و آلومینیومی)

• • تولید پوششهای جاده ها و معابر

شرکت تولیدی لاستیکهای صنعتی میرکو:
شرکت میرکو در تاریخ ۱۸/۵/۱۳۶۹ به ثبت رسیده است. فعالیت اصلی شرکت در زمینه تولید انواع لاستیک های صنعتی، اجرای پوشش های حفاظتی تولید قطعات و روکش غلطک های پلی یورتان، اجرای تعمیر و نگهداری خطوط و تجهیزات نوار تفاله و انجام فعالیت های تحقیقاتی در ا ین خصوص می باشد.
از برنامه های شرکت می توان به بهبود روند تولید فعلی و افزایش توان تجهیزات و تأسیسات کارخانه که منجر به افزایش توان رقابتی می شود اشاره نمود.

کارخانه تولید پاکت کاغذی
کارخانه ای که پاکت کاغذی برای سیمان، ذغال چوب، غذای حیوانات و … تولید می کند را در نظر بگیرید. مواد اولیه برای چنین عملیاتی رول های کاغذ هستند. فرایند تولید، شامل سه مرحله است: چاپ لگو، چسباندن لبه های کاغذ و دوختن یک یا هر دو انتهای پاکت. هر مرحله شامل تعدادی ماشین است که لزوما مشابه نیستند. ماشین ها در هر مرحله ممکن است از نظر سرعت عمل، تعداد رنگی که می توانند چاپ کنند یا اندازه پاکتی که می توانند تولید کنند، متفاوتند. هر سفارش تولید، در بر گیرنده مقدار معینی از یک پاکت خاص است که باید در موعد مقرر تولید و ارسال شوند. زمان فرایند برای عملیات­های مختلف، با اندازه سفارش متناسب است. تحویل دیرتر از موعد، جریمه ای به شکل از دست دادن اعتبار را در بر دارد که مقدار این جریمه به اهمیت سفارش یا مشتری و میزان تاخیر در تحویل بستگی دارد. یکی از اهداف سیستم زمانبندی به حداقل رساندن مجموع این جرائم است.

زمانی که تولید یک ماشین از یک نوع پاکت به نوع دیگر پاکت، تغییر می کند، به یک آماده سازی احتیاج دارد. طول زمان آماده سازی روی ماشین به شباهت های بین دو سفارش متوالی بستگی دارد (تعداد رنگ های مشترک، تفاوت در اندازه پاکت ها و …). یک هدف مهم سیستم زمانبندی، به حداقل رساندن زمان کل صرف شده برای آماده سازی است.
کارخانه تولید تجهیزات لامپ های صنعتی
یک تولید کننده تجهیزات لامپ های صنعتی از خط مونتاژ کنترل شده ای به وسیله اپراتورها استفاده می کند. بر اساس تولید معمول که در راستای خط مونتاژ در جریان است، اپراتورها یک مجموعه تعریف شده از وظایف را دارا می باشند. برای هر تولید شرکت امیدوار به استفاده از زمان­های از پیش تعیین شده ای برای توسعه ایستگاه های کاری^[۱۹] و تخصیص وظایف به این ایستگاه ها برای رسیدن به سطح تولید مناسب و کارایی مطلوب می باشد. حال این نکته مطرح است که خط مونتاژ چگونه می تواند برای تغییرات یا اصطلاحات تولید به منظور دست یابی به سطوح تولید مورد نظر و افزایش کارایی اصلاح شود.
سفارش هایی که به جایگاه تولید رسیده اند باید به کارهایی با موعد تحویل مربوطه تبدیل شوند. این کارها اغلب باید بر روی ماشین ها در قالب یک توالی از پیش تعیین شده پردازش شوند. هنگامی که کار هایی با اولویت بالا آماده پردازش در سیستم باشند و ماشین خاصی مشغول به کار باشد، با توجه به این نکته که کار های دارای اولویت بالا باید بلافاصله پردازش شوند، بریدگی^[۲۰] در سیستم رخ خواهد داد. رویدادهای غیر قابل پیش بینی در کارگاه مانند خرابی ماشین و زمان های بیش از انتظار طولانی شده نیز باید مورد توجه قرار گیرد، به این سبب که می توانند تاثیر به سزایی بر روی زمانبندی داشته باشند. ایجاد زمانبندی دقیق کارهایی که قرار است پردازش شوند منجر به حفظ کارایی و کنترل عملیات می شود. کارگاه تنها قسمت تاثیر گذار بر روی فرایند زمانبندی نمی باشد. در واقع، فرایند زمانبندی تحت تاثیر فرایند برنامه ریزی تولید قرار دارد که برنامه ریزی میان مدت تا بلند مدت را برای کل سازمان بر عهده دارد. هدف فرایند برنامه ریزی تولید، بهینه کردن محصول کلی شرکت، تخصیص بلند مدت منابع بر اساس سطوح موجودی و پیش بینی تقاضا و نیازمندی های منابع است. تصمیماتی که در سطوح بالای برنامه ریزی گرفته می شوند به طور مستقیم بر فرایند زمانبندی موثر می باشند [۳].
اهمیت زمانبندی با معیارهای متمرکز بر دیرکرد از آن جهت مورد توجه است که در محیط کسب و کار حاضر، رقابت تولیدی از طریق قابلیت آن ها برای تولید محصولات با کیفیت بالاتر و هزینه های کمتر تعیین می شود. شرکت های تولیدی در تلاش هستند تا این قابلیت ها را از طریق اتوماسیون و مفاهیم خلاق مانند تولید به هنگام، تکنولوژی گروهی و مدیریت کیفیت جامع^[۲۱] به دست آورند. برای مثال، در سیستم های تولید به هنگام، کارها نباید زودتر و نه دیرتر تکمیل شوند، چرا که به هزینه های زودکرد و دیرکرد منجر می شود. در یک بازار رقابتی، دیر کرد^[۲۲] کارها با توجه به موعد تحویل آن ها به عنوان یک مقیاس عملکرد بسیار مهم برای محیط های تولیدی متنوع، مطرح است. از دیگر زمینه های کاربردی الگوریتم پیشنهادی می توان به:

• • زمانبندی کارها در سیستم های چند پردازنده ای

• • زمانبندی تخلیه و بارگیری بار در بنادر

• • زمانبندی حرکت تاکسی های بی سیم در داخل شهر

• • زمانبندی سرویس به مشتری در فروشگاه های بزرگ

اشاره کرد.
تعریف کلمات کلیدی
مسئله زمانبندی سیستمهای باز: در مباحث تئوریک علوم کامپیوتر مسئله زمانبندی سیستم باز یک مسئله زمانبندی می باشد که در آن یک مجموعه از کارها باید زمان مشخصی را در یک ایستگاه کاری^[۲۳] (ماشین) دلخواه پردازش شود و هدف مشخص شدن زمان هایی است که هر تمامی کارها بایستی در هر ایستگاه کاری پردازش شود [۷۷ ، ۴].
الگوریتم ژنتیک^[۲۴]: تکنیک جستجویی در علم رایانه برای یافتن راه‌حل تقریبی برای بهینه‌سازی و مسائل جستجو است. الگوریتم ژنتیک نوع خاصی از الگوریتمهای تکامل است که از تکنیک­های زیست‌شناسی فرگشتی مانند وراثت و جهش استفاده می‌کند. این الگوریتم برای اولین بار توسط جان هلند معرفی شد [۷۷ ، ۸ ، ۱۹].
در واقع الگوریتم‌های ژنتیک از اصول انتخاب طبیعی داروین برای یافتن فرمول بهینه جهت پیش‌بینی یا تطبیق الگو استفاده می‌کنند. الگوریتم‌های ژنتیک اغلب گزینه خوبی برای تکنیک‌های پیش‌بینی بر مبنای رگرسیون هستند. مختصراً گفته می‌شود که الگوریتم ژنتیک یک تکنیک برنامه‌نویسی است که از تکامل ژنتیکی به عنوان یک الگوی حل مسئله استفاده می‌کند.مسئله‌ای که باید حل شود ورودی است و راه‌حلها طبق یک الگو کد گذاری می‌شوند که تابع شایستگی^[۲۵] نام دارد هر راه حل کاندید را ارزیابی می‌کند که اکثر آنها به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند.
نگهداری ماشین: عبارت استراتژی نگهداری و تعمیرات معمولاً به عنوان مجموعه خط مشی‌ها و مفاهیم نگهداری و تعمیرات تفسیر شده ‌است اما از دیدگاه کلان تر این خط مشی‌های نگهداری و تعمیرات و مفاهیم، یکی از چند مولفه اصلی استراتژی نگهداری و تعمیرات را شکل می‌دهند. سایر مولفه‌های ساختاری در تعریف استراتژی نگهداری و تعمیرات عبارت است از ظرفیت نگهداری و تعمیرات، تجهیزات و تسهیلات نگهداری و تعمیرات، تکنولوژی نگهداری و تعمیرات و یکپارچه سازی افقی. در ادبیات این حوزه، استراتژی نگهداری و تعمیرات، به عنوان یک الگوی منسجم و جدا نشدنی و یکپارچه ساز تصمیم‌ها در عناصر استراتژی‌های متفاوت در تجانس با تولید، شرکت و استراتژی‌های سطح کسب و کار معرفی می‌شود. استراتژی نگهداری و تعمیرات اهداف سازمان را آشکار می‌سازد و طبیعت کارکردهای اقتصادی و غیر اقتصادی را که قصد دارد برای سازمان به شکل یکپارچه انجام دهد، تعریف می‌کند. با این تفاسیر ارتباط میان کسب و کار و استراتژی‌های نگهداری و تعمیرات را از طریق چارچوب زنجیره ارزش معروف پورتر به خوبی می‌توان درک نمود [۷۳].
زمان تکمیل کل کارها: در تولید اختلاف بین زمان شروع و پایان یک رشته کار یا وظیفه می­باشد.
ساختار پایان نامه
در ادامه بحث در فصل دوم ادبیات و پیشینه تحقیق بیان شده و در فصل سوم روش تحقیق ارائه می­گردد در ادامه در فصل چهارم محاصبات و یافته های تحقیق برای حل این مساله شرح داده شده، سرانجام در فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادها بیان شده است.
فصل دوم ادبیات و پیشینه تحقیق
مقدمه
هر چند در گذشته توجه کمتری نسبت به مسائل کارگاه باز شده اما به نظر می رسد، در سال­های اخیر، مسائل زمانبندی کارگاه باز مورد توجه محققان بسیاری قرار گرفته است. با این حال، مسائل کارگاه باز در مقایسه با سایر مسائل زمانبندی سهم بسیار کمی از ادبیات موضوع را به خود اختصاص داده اند. تمامی کارهای انجام شده در حقیقت تلاشی برای در نظر گرفتن ویژگی ها و شرایط واقعی در حوزه مسائل زمانبندی بوده است. در این پایان نامه قصد داریم تا مسائل زمانبندی در محیط کارگاه باز را مورد بررسی قرار دهیم و برای حل آن از روش­های فرا ابتکاری استفاده نماییم. در ادامه مروری بر تعاریف اولیه مسائل زمانبندی کرده و همچنین مطالبی در مورد معیارها و محدودیت­های موجود در مسائل زمانبندی سیستم­های باز را مورد تجزیه و تحلیل قرار می­دهیم.
تعریف مربوط به زمانبندی
زمانبندی نوعی تصمیم ­گیری است و فرآیندی است که در جریان برنامه زمانی تعیین می­ شود. در واقع زمانبندی تخصیص منابع^[۲۶] در طول زمان برای مجموعه ای از وظایف است. با توجه به این زاویه دید، بیشتر آموخته های ما در مورد زمانبندی را می توان در مورد تصمیم گیری های دیگر نیز به کار گرفت. زمانبندی مبحثی نظری است که مجموعه ای از اصول، مدل ها، روش ها و نتایج منطقی را در بر می گیرد و بینشی عمیق را در مورد برنامه تخصیص عملیات فراهم می آورد. زمانبندی به تخصیص منابع محدود به وظایف مورد انجام، در طی زمان می پردازد. زمانبندی فرایند تصمیم گیری است که یک یا چند هدف بهینه سازی را شامل می شود. منابع و وظایف ممکن است صورت های مختلفی داشته باشند. منابع ممکن است ماشین ها در یک کارگاه، باند پرواز در یک فرودگاه، کارگردان در یک سایت ساخت وساز، واحدهای پردازش در محیط محاسباتی و غیره باشند. وظایف می توانند شامل یک عملیات فرایند تولید، فرود یا بلند شدن در یک باند پرواز، مراحل مختلف موجود در یک پروژه ساخت، اجرای برنامه های کامپیوتری و غیره باشند. هر وظیفه می تواند سطوح اولویت متفاوتی داشته باشد مانند زودترین زمان ممکن برای شروع^[۲۷] و یا بر اساس موعد تحویل و غیره. تابع هدف نیز می تواند به فرم های مختلفی باشد و یا در حالت دیگر، می تواند کمینه سازی تعداد کارهایی باشد که زمان اتمام کارها^[۲۸] برای آخرین وظیفه باشد و یا در حالت دیگر، می تواند کمینه سازی تعداد کارهایی باشد که زمان اتمام آن ها بعد از موعد تحویل است. زمانبندی یک فرایند تصمیم گیری است که در اکثر سیستم های ساخت و تولید و محیط های پردازش اطلاعات موجود است. همچنین، زمانبندی در حمل و نقل، برنامه زمانی توزیع و سایر صنایع خدماتی دارای کاربرد می باشد ]۲،۳[.
اگر بخواهیم تعریف دیگری از زمانبندی ارائه کنیم که در برگیرنده زوایای دیگری باشد، این تعریف می تواند به این گونه بیان شود که زمانبندی عمل تعیین اولویت ها و یا مرتب نمودن فعالیت ها برای برآورده نمودن الزامات مشخص، محدودیت ها و یا اهداف است. از آنجایی که همچنان زمان یک منبع محدودکننده می باشد، ما نیاز داریم تا به طور خودآگاه یا ناخودآگاه فعالیت هایمان را برای بهره برداری بهینه از این منبع محدود زمانبندی کنیم. با توسعه صنعتی، مساله محدودیت منابع بحرانی تر شده است. در حال حاضر ماشین ها، نیروی کار، تسهیلات نیز علاوه بر زمان به عنوان منابع بحرانی در فعالیت های تولیدی و خدماتی شناخته می شوند. زمانبندی این منابع به افزایش کارایی و بهره برداری از ظرفیت، کاهش زمان مورد نیاز برای تکمیل کارها و نهایتا افزایش سوددهی یک سازمان می انجامد. زمانبندی موثر منابعی همچون ماشین و نیروی انسانی، در محیط به شدت رقابتی امروز الزامی است.
در بیشتر موارد، عمل زمانبندی کارها پس از حل برخی مسائل مربوط به برنامه ریزی اصولی مورد توجه قرار می گیرد. باید همواره این نکته را مد نظر داشت که تصمیمات مربوط به زمانبندی اهمیت کمتری نسبت به مجموعه وسیع تری از تصمیمات مدیریتی دارند. برای مثال، در حل مسائل مربوط به ساخت، مسائل اساسی مدیریتی مربوط به انتخاب محصولی که باید ساخته شود و تعیین میزان تولید هر محصول اولویت دارد. بعد از به کارگیری بررسی بازار و تحلیل های اقتصادی برای حل این گونه مسائل، برنامه ریزی تکنولوژیکی بر روی این مساله که محصول چگونه باید ساخته شود متمرکز می شود. بعد از این که جواب این سوالات مربوط به برنامه ریزی داده شد و در دسترس بودن منابع نیز مورد بررسی قرار گرفت، آنگاه می توان به مسائل زمانبندی به طور مناسب توجه نمود. در واقع زمانبندی ابزاری است که استفاده از منابع در دسترس را بهینه می کند.
زمانبندی از دیدگاهی دیگر
زمانبندی، تخصیص منابع درطول زمان برای مجموعه ای از وظایف است. این تعریف نسبتا کلی واژه، دو مفهوم مختلف دارد. اولا زمانبندی نوعی تصمیم گیری است و فرایندی است که در جریان آن برنامه زمانی را تعیین می کند. از این لحاظ بیشتر آموخته های ما در مورد زمانبندی را می توان در مورد تصمیم گیری های دیگر نیز بکار بست، لذا این مبحث ارزش علمی عام دارد. ثانیا زمانبندی مبحثی نظری است که مجموعه ای اصول، مدل ها، روش ها و نتایج منطقی را در برمی گیرد، که برای ما بینشی عمیق در مورد عمل زمانبندی به همراه دارد که می توان در مورد سایر نظریه ها به کار برد و بنابراین ارزش مفهومی عام دارد.
عناصر مهم مدلهای زمانبندی کارها و منابع اند. در نوشتار های مربوط به زمانبندی، منابع نوعا بر حسب قابلیت های کمی و کیفی خود مشخص می شوند، به طوری که هر مدل نشان دهنده نوع و میزان هر منبع است. هر کار مشخص بر حسب اطلاعاتی از قبیل منبع مورد نیاز، مدت انجام آن کار، زمانی که انجام آن را می توان شروع کرد و زمان تحویل توصیف می شود. به علاوه مجموعه ای از کارها بعضا می توان بر حسب محدودیت های تکنولوژیکی (روابط تقدمی) که در مورد عناصر متشکله آن صدق می کند بیان کرد [۱۷].
تئوری زمانبندی همچنین شامل شیوه های متنوع و مختلف است که در حل مسائل زمانبندی مفید واقع می شود. در واقع، حوزه زمانبندی به صورت نقطه کانونی ایجاد، بکارگیری و ارزیابی روش های ترکیبی ، شیوه های شبیه سازی، روش های شبکه ای و رویکرد های ابتکاری حل مسائل در آمده است. انتخاب شیوه مناسب به پیچیدگی مساله، طبیعت مدل و انتخاب معیار کارایی و عوامل دیگر بستگی دارد. در خیلی از حالات بهتر است چند شیوه به عنوان گزینه های مختلف برخورد به مساله در نظر گرفته شود. به همین دلیل نظریه زمانبندی شاید به همان اندازه که به امر بررسی روشها بپردازد به بررسی مدل ها نیز توجه دارد [۱۸].
برای رده بندی مدل های عمده زمانبندی لازم است ترکیب منابع و رفتار کارها مشخص شود. برای نمونه یک مدل ممکن است یک یا چند نوع منبع داشته باشد. اگر یک نوع منبع داشته باشد کارهای مربوطه احتمالا یک مرحله ای است، در حالی که اگر چند منبع داشته باشد کارها معمولا چند مرحله ای انجام می شود و در هر دو حالت منابع را می توان به صورت یک مجموعه واحد یا موازی در نظر گرفت. به علاوه، اگر مجموعه کارهای در دسترس برای زمانبندی در طول زمان تغییر نکند سیستم، ایستا نامیده می شود، در مقابل اگر یک کار جدید به مجموعه کارها در طول زمان افزده شود سیستم پویا نامیده می شود.
نظریه زمانبندی
نظریه زمانبندی اصولا با مدل های ریاضی سر وکار دارد و بین کار زمانبندی و توسعه مدل­های زمانبندی رابطه برقرار می نماید و به طور پیوسته آن ها را با مسائل نظری و عملی زمانبندی محک می زند.
در این زمینه دیدگاه نظری اغلب به صورت رویکردی کمی است و سعی آن، دست یافتن به ساختار مساله در قالب شکل فشرده ریاضی است. این رویکرد کمی با تفسیر اهداف تصمیم گیری در قالب یک تابع هدف صریح و بیان موانع تصمیم گیری به صورت محدودیت های صریح شروع می­ شود. حل هر مسئله زمانبندی برابر پاسخگویی به این دو سوال است :

• • کدام منبع برای انجام هر وظیفه تخصیص داده خواهد شد ؟

• • هر وظیفه در چه وقت انجام خواهد شد ؟

به عبارت دیگر، وظیفه اصلی مسائل زمانبندی به تصمیم گیری در مورد تخصیص منابع و توالی عملیات منحصر می شود. تئوری زمانبندی شامل شیوه های متنوع و مختلفی است که در حل مسائل زمانبندی مفید واقع گردد. در واقع حوزه زمانبندی، به یک نقطه کانونی برای ایجاد، به کارکیری و ارزیابی روش های حل مسائل تبدیل شده است. این روش ها عبارتند از: رویکردهای ترکیبی، شیوه های شبیه سازی، روش های شبکه ای و رویکردهای ابتکاری. انتخاب شیوه مناسب به پیچیدگی مساله، طبیعت مدل، انتخاب معیار کارایی و عوامل مرتبط دیگر بستگی دارد [۳۹،۴۰].
مروری بر مدل های زمانبندی
عملکرد سیستم های تولیدی و خدماتی با معیارهای بسیاری مانند تعداد ماشین ها، سطح اتوماسیون، ویژگی های مربوط به ساختار مورد نظر، نوع سیستم حمل و نقل و غیره تعیین می شود. تفاوت در این معیارها تعداد بسیار زیادی از مدلی های زمانبندی را به وجود می آورد. پارامترهایی که در زیر بیان می شوند در طول این فصل مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
چارچوب و نمادها
تعداد کارها برابر با n و تعداد ماشین ها برابر با m در نظر گرفته شده است. اندیس های i وj به کارهای i ام و j ام اشاره دارند و اندیس هایk و l به ماشین های k و l اشاره دارند. پارامترهای زیر مرتبط با کار i ام می باشند:
زمان پردازش^[۲۹](Pik) : بیان کننده مدت زمانی است که کار i ام باید بر روی ماشین k ام سپری کند.
زمان آماده به کار بودن^[۳۰] (ri) : زمانی که کار i وارد سیستم می شود و به عبارت دیگر زود ترین زمانی که پردازش کار i می تواند آغاز شود.
موعد تحویل^[۳۱] (di) : زمانی است که در آن، کار طبق قرار قبلی باید به مشتری تحویل داده شود. تکمیل کار بعد از موعد تحوید با جریمه همراه خواهد بود.
وزن^[۳۲] (wi) : وزن کار بیان کننده اولویت آن می باشد. وزن کار در حقیقت بیان کننده میزان اهمیت آن در ارتباط با دیگر کارها در سیستم می باشد. درحالی که می تواند مشخص کننده هزینه نگهداری کار در سیستم نیز باشد. داده های اشاره شده از نوع ایستا می باشند به این معنی که به زمانبندی بستگی ندارند. نقطه مقابل داده های دینامیک هستند که از قبل مشخص نبوده و وابسته به زمانبندی می باشند.
زمان تکمیل کار (Cik) : مدت زمانی است که کار i بر روی ماشین k تکمیل شده است.
ترکیب ماشین ها (محیط های کار)
مدل های زمانبندی معمولا از طریق ترکیب ماشین ها، محدودیت ها و توابع هدف مشخص می شوند. پارامترهای متعددی در تعریف مسائل زمانبندی و طبقه بندی آن ها مطرح هستند. از این رو لازم است که ابتدا پارامترهایی را که به نوعی در طبقه بندی مسائل دخیل هستند، مشخص نماییم. در ذیل فهرستی از این پارامترها گرد آوری شده اند.
تابع هدف (مانند حداقل کردن زمان اتمام کل کارها^[۳۳]، حداقل کردن حداکثر زمان دیرکردها)
زمان های آماده سازی (وابسته یا مستقل از توالی عملیات)
افق برنامه ریزی (کوتاه مدت – بلند مدت – میان مدت )

منظرمشتری
اهداف سنجه ها
منظر مالی
اهداف سنجه ها
منبع: کاپلان و نورتون،۲۰۰۱

شرکتهای کوچک و متوسط

اهمیت شرکتهای کوچک و متوسط در بسیاری از مطالعات بیان شده است. برای مثال وولف و پت^[۱۰۶]، ۲۰۰۶ از این نوع شرکتها به عنوان بخش کلیدی از اقتصاد ملی یاد کرده اند. دولتهای بسیاری تلاش می کنند تا برنامه هایی برای ترویج کارآفرینی تدوین کنند و آنرا توسعه دهند. این نوع شرکتها به عنوان پشتوانه رشد اقتصادی در اکثر کشورها در نظر گرفته می شوند. زیرا تقریبا ۸۰% از رشد اقتصاد جهانی ناشی از این شرکتها می شود. همچنین این شرکتها نقش بسیار مهمی در صادرات تولیدی کشورها دارد. برای مثال ۵۶% از صادرات کشور تایوان توسط شرکتهای کوچک و متوسط صورت می گیرد. این آمار در چین و کره جنوبی ۴۰% می باشد. در چین۹۸٫۹% از کسب و کار ها را این نوع شرکتها تشکیل می دهند. ۶۵٫۶% از ارزش تولیدی صنایع، ۶۳٫۳% از درآمد فروش، ۵۴% از سود نهایی شرکتها و ۷۷٫۳% استخدام افراد در چین توسط شرکتهای کوچک و متوسط صورت می گیرد(سینگ و همکاران^[۱۰۷]، ۲۰۱۰). بخش بنگاههای کوچک ومتوسط ستون فقرات اقتصادهای توسعه یافته در سراسر جهان میباشد. در اتحادیه اروپا(که حدوداً ۳۰۰ میلیون نفر جمعیت دارد). ۹۹٫۸% از کسب و کارها، بنگاههای کوچک و متوسط میباشند و به طور متوسط برای هر ۱۰۰۰ نفر ۵۲ بنگاه وجود دارد. ۶۶ درصد نیروی کار در این بخش شاغل هستند. (درکشورهای مدیترانه ای اروپا این رقم حتی به ۸۰ درصد میرسد) و در مجموع بنگاههای کوچک و متوسط بیشتر از شرکتهای بزرگ که صرفاً در صدد ارتقای بهره وری و استخدام کارگر کمتر به دلیل جهانی شدن هستند، شغل ایجاد میکنند. سهم بنگاههای کوچک و متوسط از ارزش افزوده در اقتصاد اروپا در حدود ۷۰ درصد است و سهم سود ناخالص عملیاتی بالغ بر ۷۷ درصد میشود، در حالیکه برای بخش شرکتهای بزرگ ارقام مذکور به ترتیب عبارت از ۳۰ و ۲۳ درصد است(ناصحی فر و یاراحمدی، ۱۳۹۰). جدول زیر نشان دهنده آمارهای مربوط به کسب وکار کوچک و متوسط تا پایان سال ۱۳۹۰ می باشد. طبق جدول زیر ۹۱% از کل کسب و کار ها در ایران را شرکتهای کوچک و متوسط و ۹% را کسب و کارهای بزرگ تشکیل می دهند. ۴۱% از شاغلان در کسب و کارهای کوچک و ۵۹% در کسب و کارهای بزرگ مشغول به فعالیت هستند.

جدول۲-۴: آمار شرکتهای کوچک و متوسط در ایران تا سال۱۳۹۲

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور

• • توسعه کمی و کیفی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مبتنی بر استانداردهای آموزش عالی کشور و منطبق با جهت‌گیری‌های علمی - پژوهشی جهاددانشگاهی

• • پرورش خلاقیت‌ها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای علمی دانشجویان و ایجاد روحیه ی خودباوری و اعتماد به نفس علمی و مسئولیت‌پذیری در آنها

• • اعتلای فرهنگ و تقویت ارزشهای اسلامی و فضیلت‌های اخلاقی دانشجویان

• • طراحی، تدوین و توسعه رشته‌های جدید و بین رشته‌ای مورد نیاز جامعه

• • اهتمام در جهت حرکت دانشگاه به سوی ارائه آموزش‌های توأم با کارآفرینی و اشتغال‌زایی

• • توجه به جذب دانشجویان ممتاز، مستعد و توانمند

• • توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی با پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی

• • همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر خارجی

دانشکاه علم و فرهنگ به منزله یک سازمان آموزشی – پژوهشی که در آن ارزش های فرهنگی از اولویت ویژه­ای برخوردار است شناخته می شود. برخی از این ارزشهای سازمانی عبارتند از:

• • پایبندی به فرهنگ دینی و ملی، ترویج ارزشهای اسلامی، انقلابی و فضیلتهای اخلاقی

• • تکریم دانشجویان و اعتلای شخصیت آنان بر مبنای ارزشهای انسانی، بویژه مسئولیت پذیری، درستکاری، نظم­پذیری و صداقت

• • روزآمدی برای پاسخ به نیازهای علمی و فرهنگی کشور

• • مسئولیت پذیری و پاسخگویی دانشگاه در برابر نظام آموزش عالی کشور، مردم و دانشجویان

• • کمال‌گرایی و جامع‌نگری در آموزش، تحقیق و نوآوری

• • فرصت‌سازی و تشویق برای پرورش استعدادها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی و هنری دانشجویان

• • تکریم اعضای هیأت علمی و کارکنان

• • فراهم آوردن فضایی پویا، شاداب و با نشاط علمی و فرهنگی

اینک دانشگاه علم و فرهنگ که با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ جامعه و تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کشور تأسیس گردیده با دو دهه فعالیت آموزشی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های غیردولتی در ایران به شمار می‌رود. این دانشگاه با داشتن چهار دانشکده فنی - مهندسی، علوم انسانی ، هنر ، مدیریت گردشگری و نیز گروه‌های آموزشی علوم پایه در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت آموزشی دارد. این دانشگاه دارای یک بخش مرکزی در تهران و چند شعبه در شهرستان‌ها می‌باشد که در مجموع بیش از ۱۰۰۰۰ دانشجو در آن به تحصیل اشتغال دارند.
این دانشگاه علاوه بر دارا بودن ۸۰ نفر عضو هیأت علمی تمام وقت در گروه‌های آموزشی مختلف، امکان همکاری و بهره‌گیری از اعضای هیأت علمی پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی و اعضای هیأت علمی سایر دانشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است.
با عنایت به اینکه توسعه روزافزون علم و فناوری، توجه به امر پژوهش و تحقیقات از اصول انکارناپذیر آموزش عالی کشور می‌باشد،حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز مسئولیت هدایت فعالیتهای پژوهشی اعضاء هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه، به ویژه در دوره‌های تحصیلات تکمیلی را به عهده دارد. از مهمترین اهداف این حوزه می‌توان به تولید علم در قالب انجام تحقیقات علمی و تخصصی - کاربردی مورد نیاز کشور، ارائه مقالات پژوهشی و تألیف و ترجمه کتب تخصصی اشاره نمود.
شایان ذکر است، حضور واحدها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نظیر پژوهشگاه‌های رویان، علوم انسانی و اجتماعی، توسعه تکنولوژی و فرهنگ و هنر در کنار حوزه پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ باعث غنا و توانمندی بیشتر فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه گردیده است.
این دانشگاه، علاوه بر داشتن امکانات کتابخانه‌ای (کتب مرجع، کتاب‌های فارسی و لاتین و لوح‌های فشرده در زمینه‌های مختلف علمی) و سایت‌های کامپیوتری، از طریق ارتباط با بانک‌های معتبر علمی، امکان استفاده از آخرین منابع علمی و مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی را برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان فراهم نموده است. همچنین کلیه‌ آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مورد نیاز گروه‌های آموزشی دانشکده‌ها در فضای دانشگاه تجهیز شده و فعال می‌باشد. ^[۶۰]
از آنجا که برخی آمار مربوط به این دانشگاه به عنوان داده های تحقیق در ادامه این فصل آمده لذا به جهت پرهیز از دوباره گویی، در این بخش از آن صرف نظر شده است.پایگاه اطلاعات علمی (SID)
جهاد دانشگاهی تهران
معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی
جهاد دانشگاهی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان سنجش آموزش کشور
مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران
ثبت نام نخستین همایش ملی فرهنگ دانشجویی و مهندسی فرهنگی
۴- ۳ بررسی کارایی واحدهای تصمیم گیری در نمونه مورد مطالعه
گام نخست برای پیاده سازی و اجرای الگوریتم محاسبه حاشیه امنیت کارایی واحد های تصمیم گیری، ارزیابی کارایی آنها براساس یک مدل DEA است. در محاسبه کارایی واحدهای تصمیم ­گیری، شناخت دقیق ورودی­ ها و خروجی­های سیستم یک ضرورت مسلم محسوب می شود. لذا در این مرحله باید مشخص شود که برای گروه ­های آموزشی یک دانشگاه و به طور خاص، دانشگاه علم و فرهنگ، چه پارمترهایی به عنوان ورودی سیستم تلقی می­ شود و کدام پارامترها به عنوان نتایج کسب شده توسط گروه (خروجی­های گروه) اهمیت دارد. پس از تعیین ورودی­ ها و خروجی­های سیستم، اندازه ­گیری ورودی­ ها و خروجی­ها برای هر گروه آموزشی انجام می شود.
در سایر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، پارامترهای گوناگونی به عنوان ورودی و خروجی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، در ارزیابی ۲۱ دانشکده دانشگاه بن گریون (Sinuany,Mehrez,Barboy,1994)، دو نوع ورودی و چهار نوع خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. ورودی­های سیستم شامل هزینه­ های عملیاتی هر دانشکده و حقوق و مزایای پرداختی به اساتید توسط هر دانشکده بود. خروجی­های سیستم نیز عبارت بود از تعداد تألیفات هر دانشکده، تعداد دانش­آموختگان، میزان مبالغ دریافتی بابت پروژه­ ها^[۶۱] و تعداد ساعات اعتباری^[۶۲] تدریس شده توسط هر دانشکده. در ارزیابی کارایی ۲۴ برنامه عالی MBA که توسط (Colbert,Levary,Shaner,2000) انجام شده، نسبت تعداد اعضای هیأت علمی به دانشجو و متوسط نمره آزمون ورودی دانشجویان به عنوان ورودی و رضایت دانشجویان همچنین رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی­های سیستم در نظر گرفته شده است. عیسی­خانی در پایان نامه خود (عیسی­خانی،۱۳۸۱) کارایی گروه ­های آموزشی دانشکده علوم انسانی ایاننظر گرفته شده است.ن ورودی و رضایت دانشجویان و رضایت کارفرمایان به عنوان خروجی برای سیستم در نظر گرفته شد. دانشگاه تربیت مدرس را سنجیده است. وی در این تحقیق، تعداد ثبت­نام شدگان و تعداد اساتید را به عنوان ورودی­های سیستم در نظر گرفته است. عیسی خانی در پژوهش خود، خروجی­های سیستم را شامل تعداد فارغ­ التحصیلان، تعداد تألیفات، تعداد پذیرفته­شدگان مقطع بالاتر و متوسط نمره ارزشیابی اساتید هر گروه دانسته است. در مورد تعداد اساتید، با توجه به اینکه وزن اساتید از نظر درجه و رتبه علمی، می ­تواند متفاوت باشد، میزان حق­التدریس پرداختی به اساتید لحاظ شده است. در مورد تعداد تألیفات نیز، بر اساس آیین­ نامه ارتقای اعضای هیأت علمی، وزن­دهی صورت گرفته است.
در مجموع می­توان گفت در اکثر تحقیقات مربوط به کارایی واحدهای دانشگاهی، معیارهای مندرج در جدول ۴-۱ به عنوان ورودی و خروجی سیستم در نظر گرفته می­شوند.
جدول ۴-۱: پارامترهای ورودی و خروجی در نظر گرفته شده برای واحدهای دانشگاهی در تحقیقات پیشین^[۶۳]

۴-۱ مقدمه
در فصل گذشته، مفهوم جدیدی در حوزه تحلیل پوششی داده ­ها به نام حاشیه امنیت کارایی برای واحدهای تصمیم ­گیری معرفی و راهکارهایی برای تعیین آن ارائه شد. در این فصل ضمن معرفی نمونه مورد مطالعه، ابتدا ورودی ها و خروجی های واحد های تصمیم گیری مشخص سپس به کمک یکی از مدل های تحلیل پوششی داده ها کارایی هر واحد تصمیم گیری تعیین می گردد. با این اقدام واحد های کارا از ناکارا تفکیک شده و در نهایت به عنوان موضوع اصلی این فصل، حاشیه امنیت کارایی هر واحد تصمیم گیری، هم بر اساس الگوریتم ارائه شده در فصل پیشین و هم بر اساس مدل ریاضی توسعه یافته مورد سنجش قرار می گیرد.

۴- ۲ معرفی نمونه مورد مطالعه
جهاددانشگاهی براساس اهداف و وظایف مندرج در اساسنامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، فعالیت آموزشی خود را در حوزه آموزش عالی با تأسیس موسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی در سال ۱۳۷۲ آغاز کرد. پس از حدود ۱۳ سال فعالیت مستمر و کسب موفقیت‌های آموزشی و در پی احراز شرایط لازم، شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جلسه مورخ ۱۵/۱۱/۸۴ با ارتقای مؤسسه آموزش عالی جهاددانشگاهی (تهران) به دانشگاه علم و فرهنگ موافقت قطعی به عمل آورد. در حال حاضر این دانشگاه با داشتن تمامی ارکان و نهادهای اجرایی، شوراها و کمیته‌های مصوب و مذکور در آیین‌نامه مدیریت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و دانشجویی - فرهنگی فعالیت می‌کند.
دانشگاه علم و فرهنگ، دانشگاه غیردولتی وابسته به جهاددانشگاهی است و مأموریت اصلی این دانشگاه مشارکت در توسعه نظام علمی و دانشگاهی کشور در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه آموزش عالی غیردولتی با کیفیتی ممتاز، آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشته‌ها و مقاطع مختلف آموزشی، و تأمین منابع انسانی متخصص، کارآمد و متعهد در راستای تحقق چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران است.
دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از پشتوانه علمی و فرهنگی جهاددانشگاهی و ارتباط نهادینه با مراکز علمی و پژوهشی این نهاد، با ساختاری پویا و روزآمد و بهره‌مند از کادر علمی و اداری مجرب، با تأکید بر بهبود مستمر کیفیت آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی، زمینه‌ها و امکانات لازم را برای پژوهش و نوآوری دانشجویان و اساتید فراهم ساخته و با ایجاد فضایی صمیمی و یادگیرنده در دانشگاه مبتنی بر مشارکت عمومی، برنامه‌های خود را به گونه‌ای طراحی می‌کند که دانش‌آموختگان بتوانند با نیل به کمال‌گرایی، افرادی موفق، توانمند و مسئولیت‌پذیر برای خدمت به جامعه و کشور باشند.
براساس سیاست‌های مصوب هیأت امنای دانشگاه، محورهای زیر از جمله اهداف و برنامه‌های آینده این دانشگاه به شمار می آید:

• • دستیابی به جایگاه قابل قبول و موثر در نظام آموزشی عالی کشور